قانون اساسی كشورمان در خصوص سپاه پاسداران تصريح كرده است: سپاه پاسداران انقلاب اسلامی که در نخستین روزهای پیروزی این انقلاب تشکیل شد، برای ادامهٔ نقش خود در نگهبانی از انقلاب اسلامی و دستاوردهای آن پا برجا می‌ماند. حدود وظایف و قلمرو مسؤولیت سپاه پاسدارن در رابطه با وظایف و قلمرو مسؤولیت نیروهای مسلح دیگر با تأکید بر همکاری و هماهنگی برادرانه میان آنها به وسیله قانون تعیین می‌شود.

فرمانده کل سپاه، مستقیماً توسط مقام معظم رهبری انتخاب می‌‌شود و جانشین و فرماندهان ستاد مشترک و نیروها به پیشنهاد فرمانده کل سپاه و با تصویب و حکم رهبری انتخاب می‌شوند.

سپاه پاسداران انقلاب اسلامي علاوه بر ستاد مشترک، شامل نیروی زمینی، نیروی هوافضا، نیروی دریایی، نیروی قدس و سازمان بسیج مستضعفین است.

همچنين دو ساختار دیگر در سپاه با عنوان حوزه نمایندگی ولی فقیه و سازمان حفاظت اطلاعات وجود دارند که اولی کاملاً مستقل از ساختار فرماندهی و مستقیماً زیر نظر حضرت آيت‌الله خامنه‌اي فرمانده كل قوا قرار دارد و دومی نیز تقریباً مستقل از فرماندهی است و فرمانده آن را مقام معظم رهبری با پیشنهاد فرمانده سپاه انتخاب می‌کند.

پس از اينكه سردار محمد علی جعفری در سال 1386 مسئوليت فرماندهي كل سپاه پاسدارن را عهده‌دار شد تغييرات و نوآوري‌هايي در سپاه به وجود آمد كه از جمله آنها مي‌توان به تشکیل سازمان بسیج مستضعفین و تشکیل ۳۱ سپاه استاني اشاره كرد.