باشگاه خبرنگاران جوان - از دست دادن یک عزیز، تجربهای عمیق و پررنگ در زندگی هر فرد بخصوص برای کودکان ونوجوانی است که تجربه کمتری دراین زمینه دارند.این تجربه نه تنها بر احساسات آنها تاثیر میگذارد، بلکه میتواند رفتار، خواب، اشتها و روابط اجتماعی را نیز تحت تأثیر قرار دهد.روند سوگواری و پذیرش این فقدان،مرحلهای طبیعی و لازم برای سلامت روان بوده ونیازمند همراهی،همدلی و حمایت خانواده و اطرافیان است.
سوگ یک احساس ذهنی ناشی از دست دادن عزیزان است، اما رفتاری که پس از این احساس از خود نشان میدهیم تا به مرحله پذیرش برسیم، «سوگواری» نامیده میشود. این احساس در کودکان و نوجوانان که هنوز درک کاملی از مرگ و از دست دادن ندارند، ممکن است به صورت اضطراب، افسردگی یا حتی انزوای اجتماعی نمود پیدا کند.
مراحل سوگواری و پذیرش
ندا اسلامی؛ روانشناس کودک و نوجوان و روان درمانگر روند سوگواری را یک روند طبیعی دانست که باید به تدریج طی شود و والدین، مراقبان و مربیان میتوانند با ایجاد محیطی امن و حمایتگر، کودک یا نوجوان را در این مسیر همراهی کنند. این حمایت نه تنها باعث التیام سوگ میشود، بلکه به رشد عاطفی و سلامت روانی بلندمدت آنها نیز کمک میکند.
روند سوگواری معمولاً دو تا سه ماه طول میکشد تا فرد کمکم به پذیرش دست یابد، اما کل فرآیند ممکن است ۶ ماه تا یک سال ادامه داشته باشد. مراحل سوگواری شامل مراحل زیر می شود:
انکار: سکوت، حرف نزدن و قبول نکردن مرگ عزیز.
چانهزنی: تفکر که ای کاش یک بار دیگر او را میدیدم.
افسردگی: گریه، کاهش انرژی و خلق.
خشم: عصبانیت نسبت به اطرافیان، خود یا حتی خدا.
احساس گناه و نهایتاً پذیرش مرگ.
نقش والدین و مراقبان
این روانشناس معتقد است برای طی شدن درست مراحل سوگواری، اجازه دادن به بروز احساسات بسیار اهمیت دارد. حضور والدین یا مراقب، گوش دادن بدون قضاوت و همدلی کردن میتواند روند پذیرش را تسهیل کند. برای کودکان بالای ۱۰ سال، والدین میتوانند قبل از مراسم توضیح دهند: پدرت یا مادرت قرار است به خاک سپرده شود. آیا دوست داری در مراسم شرکت کنی؟ توصیه میشود جنازه به کودکان نشان داده نشود و آنها با همراهی یک نفر بزرگتر، از فاصله در مراسم حضور یابند تا تصویر ذهنی خوشایندی از عزیزشان باقی بماند.
در پاسخ به سوال کودکان درباره قبر، میتوان گفت، جسم اوست و روحش در دنیا دیگری است و دیگر نمیتواند چیزی بخورد. معمولاً کودکان بالای ۷ سال به مفهوم ابدیت مرگ پی میبرند و میتوانند آن را درک کنند.
اثرات سوگ و نشانههای آن
این روانشناس کودک و نوجوان و روان درمانگر در بیان اثرات و نشانه های سوگ اظهارداشت: سوگ بر رفتار و سلامت جسمی و روانی کودکان و نوجوانان تأثیر میگذارد. اضطراب جدایی از عزیزان تا یک ماه طبیعی است و ممکن است کودک مدرسه نرود یا سر کار نرود. کمخوابی، بیاشتهایی، سکوت و کاهش انرژی از دیگر نشانههاست که نشان میدهد کودک یا نوجوان هنوز در حال پردازش فقدان است.
راهکارهای التیام سوگ
اسلامی در ادامه به بیان راهکارهای متعددی برای التیام سوگ پرداخت و گفت: برای تسهیل روند پذیرش راهکارهای متعددی وجود دارد از جمله؛ آشنا شدن با افرادی که شرایط مشابه را تجربه کردهاند. همچنین ابراز احساسات و یادبود عزیزان مانند نوشتن نامه، درست کردن تابلو یا جعبه دلتنگی برای نگهداری خاطرات و بیان احساسات می تواند کمک کننده باشد. سازگاری با محیط جدید و حمایت جایگزین و حضور یک نفر همراه در زمانهایی که فرد باید بدون عزیز از دست رفته باشد، نیز میتواند به سازگاری و پذیرش کمک کند.
اهمیت حمایت اجتماعی و همدلی
این روان درمانگر یکی از نکات کلیدی در فرآیند سوگواری را همدلی و حضور همراه دانست و گفت: کودکان و نوجوانان نیاز دارند احساسات خود را بدون ترس یا سرزنش بیان کنند. تنها گوش دادن و حمایت مداوم میتواند به پذیرش واقعی مرگ کمک کند.
منبع: ایرنا