باشگاه خبرنگاران جوان؛ رضوان پاک منش - لرستان استانی کوهستانی با پراکندگی بالای جمعیت در شهرها و روستاهاست. این ویژگی طبیعی اگرچه از نظر زیستمحیطی و گردشگری یک مزیت محسوب میشود، اما در نبود زیرساختهای مناسب حملونقل، به مانعی جدی تبدیل شده است.
بسیاری از جادههای بینشهری استان باریک، پرپیچوخم و فاقد ایمنی لازم هستند. محورهایی که سالهاست نیازمند تعریض، بهسازی یا چهاربانده شدناند، اما همچنان با حداقل استانداردها مورد استفاده قرار میگیرند و هر ساله شاهد تصادفات و تلفات انسانی در آنها هستیم.
ضعف ناوگان حملونقل عمومی
یکی از شهروندان خرم آبادی در این باره میگوید: چند سالی است که دیگر اتوبوسهای درون شهری زو نمیبینیم و دیگه نیستند.
وی میافزاید: برای افراد کم درآمد هزینههای تاکسیها بسیار بالاست و حمل و نقل عمومی کمک خوبی بود.
این شهروند از آلودگی هوا و ترافیک خیابانها میگوید: حذف حمل و نقل عمومی و افزایش خودروهای شخصی باعث آلودگیهای مقطعی خرم آباد میشود و این شهر ماند کلان شهرها به ترافیکهای زیاد مبتلا شده است.
یکی دیگر از مشکلات اساسی حملونقل بینشهری در لرستان، فرسودگی و کمبود ناوگان عمومی است. اتوبوسها و مینیبوسهای فعال در بسیاری از مسیرها قدیمی، کمکیفیت و فاقد امکانات رفاهی مناسباند. این موضوع بهویژه برای مسیرهای طولانیتر مانند خرمآباد به تهران، اصفهان یا اهواز بیشتر به چشم میآید. نبود تنوع در انتخاب وسیله نقلیه، کمبود سرویسهای منظم و تأخیرهای مکرر، باعث شده بخش زیادی از مردم ناچار به استفاده از خودروی شخصی شوند؛ امری که هم هزینه خانوار را افزایش میدهد و هم خطرات جادهای را تشدید میکند.
تمرکز امکانات حملونقل در چند شهر محدود، بهویژه خرمآباد، باعث محرومیت سایر شهرستانها شده است. شهرهایی مانند الیگودرز، کوهدشت، پلدختر یا نورآباد هنوز از دسترسی مناسب و سریع به مراکز استانهای همجوار یا حتی مرکز استان برخوردار نیستند. این توسعه نامتوازن، مهاجرت اجباری، کاهش فرصتهای شغلی محلی و احساس بیعدالتی منطقهای را تقویت کرده است.
با وجود عبور خطوط ریلی از بخشهایی از لرستان، حملونقل ریلی بینشهری هنوز نتوانسته نقش مؤثری در جابهجایی مسافران ایفا کند. محدود بودن ایستگاهها، پوشش ندادن بسیاری از شهرها و زمانبندی نامناسب قطارها، باعث شده این ظرفیت بالقوه عملاً بلااستفاده بماند. در حالی که توسعه حملونقل ریلی میتواند هم ایمنتر باشد و هم هزینههای سفر را کاهش دهد، این بخش همچنان در حاشیه مانده است.
گرههای ترافیکی لرستان باید رفع شوند
استاندار لرستان پیش از این درباره برنامههای کاهش ترافیک گفتهاند:استاندار لرستان در گفتوگوی تلویزیونی با مردم به پروژههای بزرگ راهسازی و کمربندیهای خرمآباد اشاره کرده و گفته اجرای این پروژهها به حل مشکلات ترافیکی کمک میکند. در این گفتوگو پروژه کمربندی شرقی و دیگر مسیرهای اصلی که برای کاهش بار ترافیکی شهر اجرا میشوند، مورد تاکید قرار گرفت.
همچنین استاندار لرستان قبلا در رسانهها تأکید کرده است که «گرههای ترافیکی شهر خرمآباد باید رفع شوند» و برای این کار شهرداری با مشارکت قرارگاه خاتمالانبیاء باید پروژههای عمرانی ترافیکی را پیش ببرد.
مشکلات حملونقل بینشهری تنها یک مسئله فنی یا عمرانی نیست؛ بلکه پیامدهای گسترده اقتصادی و اجتماعی دارد. افزایش هزینه سفر، دشواری دسترسی به بازارها، مراکز درمانی و آموزشی، کاهش جذب گردشگر و سرمایهگذار و حتی تضعیف پیوندهای اجتماعی میان شهرها، همگی از نتایج مستقیم ضعف در این حوزهاند. لرستان با داشتن ظرفیتهای بالای طبیعی، تاریخی و انسانی، بدون شبکه حملونقل کارآمد نمیتواند از این ظرفیتها بهرهبرداری کامل کند.
حل چالش حملونقل بینشهری در لرستان نیازمند نگاهی فراتر از پروژههای مقطعی و کوتاهمدت است. سرمایهگذاری هدفمند در زیرساختهای جادهای، نوسازی ناوگان حملونقل عمومی، توسعه خطوط ریلی و توجه ویژه به شهرستانهای کمتر برخوردار، میتواند مسیر تغییر را هموار کند. همچنین مشارکت بخش خصوصی، استفاده از فناوریهای نوین و مطالبهگری آگاهانه مردم و رسانهها، نقش مهمی در تسریع این روند خواهد داشت.
در نهایت، حملونقل بینشهری تنها وسیله جابهجایی نیست؛ شریان حیاتی توسعه است. تا زمانی که این شریان در لرستان با ضعف و انسداد مواجه باشد، نمیتوان از توسعه پایدار، عدالت منطقهای و رفاه عمومی سخن گفت.