باشگاه خبرنگاران جوان - شریه فایننشال تایمز در گزارشی هشدار میدهد که اختلال در جریان انرژی از طریق تنگه هرمز، بهتدریج خطر یک شوک غذایی جهانی را تشدید میکند؛ چرا که افزایش قیمت گاز، تولید کودهای شیمیایی را تحت فشار قرار داده و رقابت میان بخشهای صنعتی و کشاورزی بر سر منابع حیاتی را افزایش داده است—روندی که بهطور غیرمستقیم ریشه در تنشهای فزاینده و سیاستهای پرهزینه نظامی در منطقه دارد.
این گزارش تأکید میکند که این گذرگاه باریک دریایی، نهتنها حدود یکپنجم نفت و گاز مایع جهان، بلکه نزدیک به یکسوم تجارت دریایی کودهای شیمیایی را نیز جابهجا میکند؛ موضوعی که آن را به یکی از شریانهای حیاتی تولید غذا در کنار بازار انرژی تبدیل کرده است.
به گفته پابلو گالانته اسکوبار از شرکت Vitol، «ما در حال مصرف زمان ذخیره هستیم»، عبارتی که نشاندهنده شکنندگی شرایط فعلی است. او توضیح میدهد که کاهش جریان گاز مایع (LNG) از این مسیر، مصرف صنعتی را بهشدت محدود کرده و حدود ۴۰ درصد افت تقاضای گاز از سوی کارخانهها—بهویژه واحدهای تولید کود—رخ داده است. گاز طبیعی یکی از اصلیترین نهادهها برای تولید کودهای نیتروژنی مانند آمونیاک است.
در همین چارچوب، تحلیلگران هشدار میدهند که اگر این روند ادامه یابد، بحران انرژی میتواند بهسرعت به بحران غذایی تبدیل شود؛ چرا که کاهش تولید کود مستقیماً بر عملکرد محصولات کشاورزی اثر گذاشته و در نهایت قیمت مواد غذایی را در فصلهای آینده افزایش خواهد داد. بهویژه در شرایطی که اختلال در کشتیرانی—ناشی از بستهشدن مقطعی تنگه و همچنین محدودیتهای دریایی—زنجیرههای تأمین جهانی را نیز دچار اختلال کرده است.
گزارش فایننشال تایمز در ادامه به پیامدهای فراتر از منطقه اشاره میکند؛ از جمله افزایش تراکم در کانال پاناما، جایی که تغییر مسیر تجارت انرژی باعث شده نفتکشها با پرداخت هزینههای سنگین، اولویت عبور را از کشتیهای حامل کالاهای اساسی مانند غلات بگیرند. این مسئله زمان انتظار را به حدود ۴۰ روز رسانده و هزینههای حمل برخی مسیرهای غلات را تا ۶۰ درصد افزایش داده است.
به گفته لوئیزا فولیس از شرکت کلارکسون، این شرایط فشار مضاعفی بر کشاورزان—بهویژه در ایالات متحده—وارد کرده، زیرا افزایش هزینههای حملونقل، توان رقابتی آنها را در برابر تولیدکنندگان ارزانتر مانند برزیل کاهش داده است. همزمان، افزایش قیمت سوخت کشتیها نیز باعث کاهش سرعت حملونقل و در نتیجه کاهش ظرفیت مؤثر بازار شده است.
در سطح کلانتر، شرکتهایی مانند Louis Dreyfus Company هشدار میدهند که بازارها هنوز بهطور کامل ریسک اختلال بلندمدت را در قیمتها لحاظ نکردهاند. به گفته ویجای چاکراوارتی، حتی تداوم این وضعیت برای شش ماه دیگر میتواند چرخه تولید محصولات کشاورزی در سالهای آینده را نیز تحت تأثیر قرار دهد. او همچنین به رقابت فزاینده بر سر مواد اولیهای مانند گوگرد اشاره میکند که به سمت صنایع سودآورتر هدایت شده و تولیدکنندگان کود را در اولویتهای پایینتر قرار داده است.
در نهایت، این گزارش به یک نکته کلیدی اشاره میکند: حتی اگر ذخایر جهانی غلات در حال حاضر نسبتاً مناسب باشد، واکنش دولتها—از جمله انباشت ذخایر برای افزایش امنیت غذایی—میتواند خود به تشدید بحران منجر شود، بهویژه برای کشورهایی که به واردات وابستهاند.
بهطور کلی، تصویر ترسیمشده نشان میدهد که بحران کنونی، فراتر از یک تنش منطقهای، به یک زنجیره اثرات جهانی تبدیل شده است؛ زنجیرهای که از انرژی آغاز میشود و به امنیت غذایی میرسد—و در این میان، نقش سیاستگذاریهای پرریسک و تشدیدکننده تنشها، بیش از پیش مورد توجه تحلیلگران قرار گرفته است.