باشگاه خبرنگاران جوان - نشریه نیویورک تایمز در گزارشی مینویسد: زمانی که لهستان در سال ۲۰۱۸ به دنبال ایجاد یک پایگاه نظامی ایالات متحده بود، این ایده را با عنوان «فورت ترامپ» مطرح کرد. زمانی که ارمنستان و آذربایجان سال گذشته در کاخ سفید یک تعهد صلح امضا کردند، مسیر ترانزیتی ایجادشده را «مسیر ترامپ برای صلح و شکوفایی بینالمللی» نامیدند.
اما شاید نامحتملترین نمونه از الصاق نام دونالد ترامپ به یک نقطه حساس ژئوپلیتیکی، موردی باشد که تا همین اواخر از دید عموم پنهان مانده بود. در مذاکرات صلح اوکراین در ماههای اخیر، مقامهای اوکراینی پیشنهاد دادهاند که بخشی از منطقه دونباس این کشور که همچنان محل درگیری است، «دانیلند» نامگذاری شود. این نام—ترکیبی از «دونباس» و «دونالد» —به گفته چهار منبع آگاه از مذاکرات که بهدلیل محرمانه بودن گفتوگوها خواستند نامشان فاش نشود، مطرح شده است.
به نوشته این گزارش، زمانی که یک مذاکرهکننده اوکراینی برای نخستینبار این اصطلاح را—تا حدی با لحن طنز—مطرح کرد، هدف آن تلاش برای متقاعد کردن دولت ترامپ بود تا در برابر خواستههای ارضی روسیه موضع سختتری اتخاذ کند. ولادیمیر پوتین اعلام کرده است که تا زمانی که نیروهای روسی به یک مرز اداری کلیدی در حاشیه دونباس—منطقه صنعتی شرق اوکراین که درگیریها از سال ۲۰۱۴ در آن آغاز شد—نرسند، به عملیات ادامه خواهد داد.
اینکه نامی تداعیکننده «دیزنیلند» برای منطقهای ویران و خالی از سکنه در شرق اوکراین به کار برده شود، در حالی که شدیدترین درگیریهای اروپا از زمان جنگ جهانی دوم همچنان ادامه دارد، شاید عجیب به نظر برسد. اما در عین حال، این موضوع بازتابدهنده واقعیتی گستردهتر است: دولتها برای جلب حمایت واشنگتن، ناگزیر به بازی با تمایلات شخصی رئیسجمهور آمریکا میشوند—رویکردی که بیش از آنکه بر اصول استوار باشد، بر ملاحظات فردی تکیه دارد.
برای اوکراین، این تلاشها تاکنون نتیجه ملموسی نداشته است. این اصطلاح همچنان در گفتوگوها استفاده میشود، هرچند مشخص نیست در هیچ سند رسمی ثبت شده باشد. همچنین پیشنهاد شده که نهادی موسوم به «هیئت صلح ترامپ» که نه روسیه و نه اوکراین در آن عضویت ندارند در اداره این منطقه نقش داشته باشد.
در همین حال، روسیه با ترتیباتی که برای اوکراین قابل قبول باشد موافقت نکرده است. همین موضوع سرنوشت منطقهای که اوکراینیها آن را «دانیلند» مینامند—منطقهای حدوداً ۵۰ مایل طول و ۴۰ مایل عرض—را به یکی از گرههای اصلی مذاکرات تبدیل کرده است.
مذاکرات اوکراین در هفتههای اخیر بهصورت پشتپرده ادامه داشته، حتی در شرایطی که مذاکرهکنندگان اصلی آمریکا—از جمله استیو ویتکاف، دوست نزدیک ترامپ و فرستاده ویژه، و جرد کوشنر داماد او—بیشتر بر بحرانهای دیگر از جمله جنگ با ایران متمرکز بودهاند. ولودیمیر زلنسکی این ماه اعلام کرد که انتظار دارد این دو مقام بهزودی به اوکراین سفر کنند. با این حال، یک منبع آگاه گفته است که آمریکاییها هنوز منتظر پیشرفت کافی در مذاکرات هستند و قصد دارند سفری دیگر نیز به روسیه داشته باشند.
ترامپ هفته گذشته به خبرنگاران گفت: «اوکراین در حال پیشرفت است. امیدوارم بتوانند کنار بیایند. خواهیم دید چه میشود. اتفاقاتی در حال رخ دادن است.» —اظهاراتی که بهزعم برخی ناظران، بیش از آنکه نشاندهنده راهبردی مشخص باشد، حاکی از نوعی ابهام و عدم انسجام در رویکرد واشنگتن است.
ترامپ البته در جریان کارزار انتخاباتی خود وعده داده بود که جنگ اوکراین را ظرف ۲۴ ساعت پایان خواهد داد. اما اکنون او و تیمش بیش از یک سال است که در تلاش برای دستیابی به توافق صلح هستند—تلاشهایی که به گفته برخی مقامهای اوکراینی، بیشتر به میانجیگری میان طرفین شباهت داشته تا دفاع از مواضع کییف.
«دانیلند» یکی از روشهایی بود که اوکراینیها برای جلب حمایت بیشتر ترامپ به کار گرفتند. از زمانی که ترامپ در آلاسکا با پوتین دیدار کرد، دولت او این سیگنال را داده که ممکن است از توافقی حمایت کند که در آن اوکراین به مرزهای اداری منطقه دونتسک عقبنشینی کند—حرکتی که منتقدان آن را امتیازی بزرگ به مسکو میدانند.
مقامهای اوکراینی میگویند حدود ۱۹۰ هزار نفر در این منطقه زندگی میکنند، هرچند برخی منابع این رقم را بسیار کمتر میدانند. این منطقه آنقدر به خط مقدم نزدیک است که بزرگراه اصلی آن با تور پوشانده شده تا از حملات پهپادی در امان بماند.
اقتصاد محلی تقریباً نابود شده و تنها یک معدن زغالسنگ فعال و برخی کسبوکارهای کوچک مرتبط با حضور نظامیان باقی مانده است—از جمله فروشگاههایی که بادکنک و گل برای سربازان عرضه میکنند.
اوکراین تأکید دارد که میتواند از این منطقه دفاع کند و قصد واگذاری آن را ندارد. با این حال، در ماه دسامبر، زلنسکی از احتمال یک سازش—مانند ایجاد منطقه غیرنظامی یا منطقه اقتصادی آزاد—سخن گفت؛ پیشنهادی که نشاندهنده نوعی انعطاف تاکتیکی در برابر بنبست موجود است.
اوکراینیها همچنین طرحهایی برای مدیریت بیطرف یا اداره مشترک این منطقه بررسی کردند، به شرطی که روسیه نتواند پس از جنگ ادعای مالکیت آن را مطرح کند.
کرملین اعلام کرده که با ایجاد منطقه غیرنظامی موافق است، مشروط بر اینکه نیروهای پلیس یا گارد ملی روسیه در آن حضور داشته باشند—پیشنهادی که برای کییف قابل پذیرش نیست.
اوکراین خواستار آن بود که دولت ترامپ فشار بیشتری بر مسکو وارد کند. در همین راستا، مذاکرهکنندگان اوکراینی این منطقه پیشنهادی را «دانیلند» نامیدند—منطقهای که تحت کنترل کامل هیچیک از طرفین نباشد و بهعنوان دستاوردی برای ترامپ معرفی شود؛ رویکردی که بیش از هر چیز نشاندهنده تلاش برای تأثیرگذاری بر محاسبات شخصی رئیسجمهور آمریکا است.
ساموئل چاراپ از مؤسسه رند معتقد است که هر دو طرف تا حدی انعطاف نشان دادهاند. از نظر اوکراین، یکی از نگرانیهای اصلی این است که واگذاری این منطقه، راه را برای حملات آینده هموار کند. او میگوید پیوند دادن این منطقه به نام ترامپ، ممکن است نوعی عامل بازدارنده تلقی شود.
پیشنهاد دیگری نیز با عنوان «مدل موناکو» مطرح شده که به ایجاد یک دولتشهر نیمهخودمختار با ویژگیهای اقتصادی خاص اشاره دارد. این اصطلاح در پیشنویس توافقها آمده، در حالی که «دانیلند» بیشتر در سطح گفتوگوها باقی مانده است.
با این حال، مذاکرات در اواخر فوریه بر سر مسئله سرزمینی متوقف شد—در شرایطی که تمرکز آمریکا بهدلیل درگیریهای دیگر کاهش یافته بود. وزیر خارجه روسیه تأکید کرده که مسکو تنها کنترل کامل حقوقی بر دونباس را میپذیرد، در حالی که زلنسکی نیز واگذاری سرزمین را «اشتباهی بزرگ» توصیف کرده است.
از آن زمان تاکنون، دو طرف بر سر مسئله کنترل سرزمین تغییری در مواضع خود ندادهاند، هرچند گفتوگوها درباره موضوعات دیگر، از جمله تضمینهای امنیتی آمریکا، ادامه داشته است.
در نهایت، یکی از مذاکرهکنندگان اوکراینی حتی پرچم—به رنگ سبز و طلایی—و سرودی برای «دانیلند» طراحی کرده است. گفته میشود این سرود با استفاده از هوش مصنوعی چتچیبیتی ساخته شده، اما مشخص نیست که طرف آمریکایی هرگز این پیشنهادها را مشاهده کرده باشد—جزئیاتی که بیش از هر چیز، تصویری از سردرگمی و نمادگرایی در روندی پیچیده و فرسایشی ارائه میدهد.