باشگاه خبرنگاران جوان - اعلام تمدید نامحدود آتشبس بین آمریکا و ایران توسط دونالد ترامپ بار دیگر نشان داد که اظهارات و توییتهای وی به ابزاری قدرتمند برای تأثیرگذاری بر بازارهای جهانی انرژی و مالی تبدیل شده است. این جنگ که از ۲۸ فوریه آغاز شد، با حملات هوایی آمریکا و اسرائیل به ایران، بهسرعت به کشورهای خلیج فارس و لبنان گسترش یافته و علاوه بر تلفات انسانی، بازارهای نفت و ارز را دستخوش نوسان شدید کرده است.
ترامپ در بیانیهای در شبکههای اجتماعی اعلام کرد که بهدرخواست میانجیگران پاکستانی، حمله به ایران تا زمان ارائه یک پیشنهاد یکپارچه و پایان مذاکرات متوقف خواهد شد، اما همزمان بر ادامه محاصره بنادر ایران توسط نیروی دریایی آمریکا تأکید کرد. این موضع دوگانه، ترکیبی از تمدید آتشبس و تهدید اقتصادی ـ نظامی را نشان میدهد که بهسرعت در بازارهای جهانی بازتاب یافت.
نوسانات بازار نفت و دلار پس از توییت ترامپ
بازار نفت، که بهدلیل بسته شدن نسبی تنگه هرمز تحت فشار قرار داشت، بلافاصله به اظهارات ترامپ واکنش نشان داد. قیمت نفت پس از این اعلامیه نوسانات شدیدی را تجربه کرد و با وجود کاهش جزئی، همچنان در محدوده نزدیک به ۱۰۰ دلار باقی ماند. شاخصهای آتی بورس آمریکا نیز افزایش یافتند و دلار مقابل سایر ارزهای معتبر جهانی نوسان کرد. کارشناسان اقتصادی معتقدند که این واکنشها نشان میدهد بازارهای انرژی و مالی جهان نهتنها به تحولات واقعی میدانی، بلکه به هر تغییر لحظهای در لحن و موضع ترامپ حساس هستند.
ایران بارها توانایی خود را در کنترل عبور نفتکشها و سایر کشتیها در تنگه هرمز بهعنوان اهرمی در پاسخ به حملات آمریکا و اسرائیل مورد استفاده قرار داده است، در مقابل، آمریکا و کشورهای همپیمان، این اقدامات را تهدیدی برای تجارت جهانی و امنیت انرژی جهانی توصیف کردهاند. اظهارات ترامپ، چه در قالب تهدید و چه تمدید آتشبس، مستقیماً بر تصمیمات بازار نفت و سرمایهگذاران تأثیرگذار است و باعث بیثباتی قیمتها میشود.
نهنگهای بازار نفت و پوزیشنهای شورت؛ نمونهای از نوسانگیری ناشی از توییتهای ترامپ
در پی اظهارات اخیر دونالد ترامپ درباره تمدید آتشبس با ایران و تهدید به ادامه محاصره دریایی، برخی فعالان بزرگ بازار انرژی از فرصت ایجادشده برای نوسانگیری استفاده کردهاند. یک کیفپول تازهوارد بهنام 0xEbE126…14070 مبلغ ۱۰ میلیون دلار USDC را به پلتفرم HyperLiquid واریز کرده و پوزیشن شورت ۶۳هزارواحدی روی نفت برنت با اهرم ۲۰ برابر باز کرده است،
همچنین کیف پول دیگری، مرتبط با همان نهنگ، پوزیشنهای شورت با اهرم ۲۰ بهروی نفت برنت بهارزش ۲۲.۵ میلیون دلار و روی نفت WTI بهارزش ۱۸.۱۹ میلیون دلار در اختیار دارد، این پوزیشنها که از طریق FalconX تأمین مالی شدهاند، نمونهای از واکنش سریع سرمایهگذاران بزرگ به نوسانات بازار ناشی از توییتها و اظهارات لحظهای ترامپ بهشمار میروند. تحلیلگران هشدار میدهند که چنین نوسانگیریها میتواند باعث افزایش بیثباتی قیمت نفت و تأثیر مستقیم بر بازارهای جهانی انرژی شود.
ابعاد انسانی و اقتصادی جنگ
این جنگ دوماهه تاکنون بیش از ۵ هزار قربانی انسانی بهجای گذاشته و صدها هزار نفر را در ایران، لبنان و کشورهای همجوار آواره کرده است، اما از منظر اقتصادی، تأثیر آن بر بازار جهانی انرژی اهمیت بیشتری دارد. بسته شدن تنگه هرمز بهمعنای کاهش جریان نفت خام از یکی از مهمترین مسیرهای دریایی جهان است و افزایش قیمت نفت، علاوه بر فشار به کشورهای واردکننده انرژی، نگرانیها از رکود اقتصادی جهانی را تشدید کرده است.
ترامپ در همین زمینه در توییتهای خود اعلام کرد که هرگونه تلاش برای لغو محاصره بنادر ایران، در صورتی که پیشنهادی از سوی ایران ارائه نشود، بینتیجه خواهد بود و حتی تهدید کرد که ممکن است «کشور ایران و رهبران آن» هدف اقدامات نظامی بیشتری قرار گیرند. تحلیلگران بازار انرژی میگویند این نوع اظهارات باعث میشود سرمایهگذاران با احتیاط بیشتری وارد معاملات نفت و ارز شوند و نوسانات قیمت افزایش یابد.
آینده مذاکرات صلح و تأثیر آن بر بازارها
مذاکرات صلح در اسلامآباد با میانجیگری پاکستان تاکنون به نتیجه مشخصی نرسیده و اظهارات ترامپ، آینده این مذاکرات را پیچیدهتر کرده است. مقامهای ایرانی اعلام کردهاند که تهران هنوز تمدید یکجانبه آتشبس را تأیید نکرده است و تهدید به شکستن محاصره دریایی را همچنان مطرح میکند. کارشناسان اقتصادی بر این باورند که هرگونه عدم اطمینان در روند مذاکرات، بهویژه با حضور ترامپ و اظهارات لحظهای او، بازارهای جهانی را ناپایدار نگه میدارد.
علاوه بر بازار نفت، بازار ارز و بورس نیز تحتتأثیر این بیثباتی قرار دارند. در روزهای اخیر، هر بار که ترامپ تهدید به اقدام نظامی یا اقتصادی جدید کرده است، دلار و شاخصهای بورس جهانی نوسان شدیدی را تجربه کردهاند. این موضوع نشان میدهد که اظهارات ترامپ، فراتر از سیاست و جنگ، به یک عامل اقتصادی و مالی جهانی تبدیل شده است.
بازتاب جهانی و واکنش ایران
ایران، ضمن تأکید بر حق خود برای ادامه برنامه هستهای صلحآمیز و جلوگیری از تحمیل سیاستهای یکجانبه آمریکا، از توقیف کشتیهای تجاری خود توسط نیروی دریایی آمریکا انتقاد کرده و آن را «دزدی دریایی و تروریسم دولتی» توصیف کرده است، در مقابل، آمریکا و متحدانش ایران را متهم به ممانعت از آزادی ناوبری در تنگه هرمز کردهاند. هرگونه اظهارنظر جدید ترامپ، چه در جهت تهدید و چه در قالب پیشنهاد آتشبس، باعث میشود بازارها بهسرعت واکنش نشان دهند و قیمتها نوسان پیدا کند.
تجربه دو ماه جنگ میان آمریکا، اسرائیل و ایران نشان میدهد که بازارهای جهانی انرژی و مالی بهشدت تحتتأثیر اظهارات و تهدیدهای لحظهای سیاستمداران هستند. ترامپ با توییتها و اعلامیههای خود نهتنها توانسته است روند مذاکرات صلح را پیچیده کند، بلکه با ایجاد بیثباتی در بازار نفت و ارز، تأثیر اقتصادی قابلتوجهی بر جهان گذاشته است. تحلیلگران اقتصادی معتقدند تا زمانی که این جنگ ادامه دارد و اظهارات غیرقابلپیشبینی ترامپ منتشر میشود، نوسانات شدید در بازارهای جهانی انرژی و سرمایهگذاری ادامه خواهد یافت و سرمایهگذاران مجبورند با احتیاط بیشتری تصمیمگیری کنند.
منبع: تسنیم