باشگاه خبرنگاران جوان - در میانه فشارهای دشمن، قرآن با یادآوری سرنوشت تکذیبکنندگان پیشین در آیات ۱۹ تا ۳۰ سوره فاطر، افقی روشن پیش روی مؤمنان میگشاید، صبر در این مسیر. ایستادگی آگاهانه بر سنتی استوار است که هرگز تغییر نمیکند و سرانجام، دشمن را در همان مسیر ظلمش به مجازات خواهد رساند.
در آیات ۱۹ تا ۳۰ سوره فاطر، فضای روشنی از تقابل حق و باطل ترسیم میشود، تقابلی که در آن هم سرنوشت دشمنان بهروشنی بیان شده، هم راه مقاومت برای اهل ایمان تبیین گردیده و هم افق امید در دل تهدیدها گشوده میشود. تفسیر المیزان با دقتی عمیق، این آیات را نه صرفاً گزارشی از گذشته، بلکه نقشهای جاری برای مواجهه با هرگونه تهاجم و فشار دشمن میداند.
حق و باطل هرگز یکی نیستند و به یک نتیجه نمیرسند
آیات با یک قاعده بنیادین آغاز میشوند، نابینا و بینا، تاریکی و نور، سایه و سوزش آفتاب یکسان نیستند. این تمثیلها در نگاه علامه طباطبایی، صرفاً تصاویر ادبی نیستند، بلکه بیانگر یک سنت قطعی الهیاند، اینکه جبهه حق و باطل ماهیتاً متفاوتاند و هرگز به یک نتیجه نمیرسند.
در شرایطی که دشمن تلاش میکند با جنگ روانی، حقیقت را وارونه جلوه دهد، این آیات نوعی بصیرتبخشی است، مؤمنان باید بدانند که سختیها و فشارها نشانه ضعف جبهه حق نیست، بلکه لازمه مسیر نور در برابر ظلمت است. این نگاه، پایهای مهم برای مقاومت است، مقاومتی که از شناخت صحیح صحنه آغاز میشود.
باید مردم را روشن کرد، اما انتخاب با مردم است
در ادامه، قرآن به نقش پیامبر(ص) بهعنوان منذر اشاره میکند، کسی که تنها هشدار میدهد و اجبار نمیکند. این بخش نشان میدهد که جبهه حق وظیفه دارد حقیقت را روشن کند، اما انتخاب با مردم است.
این نکته در فضای هجوم دشمن اهمیت ویژه دارد، چرا که گاهی انتظار میرود هدایت بهصورت تحمیلی رخ دهد یا همه مردم در یک سطح از همراهی قرار گیرند. اما این آیات یادآور میشوند که مقاومت واقعی، آگاهانه و از سر انتخاب است. بنابراین، حتی اگر بخشی از جامعه دچار تردید یا انفعال شود، مسیر حق متوقف نمیشود.
صبور باشید، مجازات دشمن سنتی تغییرناپذیر است
یکی از محورهای مهم این آیات، اشاره به سرنوشت اقوام گذشته است که پیامبران را تکذیب کردند. قرآن با یادآوری این نمونهها، یک هشدار جدی به دشمنان میدهد، قدرت و هیاهو، مانع تحقق عذاب الهی نمیشود. مجازات الهی، برخاسته از یک نظام دقیق و حکیمانه است، نه واکنشی احساسی. دشمن ممکن است در کوتاهمدت پیشروی کند یا هزینهای ندهد، اما در بلندمدت در همان مسیری که خود ساخته، گرفتار میشود. این نگاه، برای جامعهای که تحت فشار و حمله قرار گرفته، بسیار امیدبخش است، چراکه نشان میدهد تأخیر در مجازات دشمن، به معنای بینتیجه بودن مقاومت نیست، بلکه بخشی از سنت امتحان و تدبیر الهی است.
ریشه مقاومت در دلهاست و خشوع سبب پیروزی میشود
آیه «إِنَّما یَخشَى اللَّهَ مِن عِبادِهِ العُلَماءُ» یکی از کلیدیترین فرازهای این بخش است. «خشیت» ترسی آگاهانه و برخاسته از معرفت است، نه ترس سطحی.
بر این اساس، کسانی که حقیقت را عمیقتر درک کردهاند، در میدان مقاومت پایدارترند. این نکته، یک پیام مهم اجتماعی دارد، تقویت جبهه مقاومت، صرفاً با ابزارهای ظاهری ممکن نیست، بلکه نیازمند تعمیق ایمان و معرفت در جامعه است. در شرایط هجوم دشمن، آنچه مردم را نگه میدارد، صرفاً شعار یا هیجان نیست، بلکه همین خشیت آگاهانه است که انسان را در سختترین شرایط ثابتقدم میکند.
مسیری که قرآن آن را تجارت پرسود میداند
در بخش دیگری از آیات، مؤمنانی توصیف میشوند که کتاب خدا را تلاوت میکنند، نماز برپا میدارند و انفاق میکنند، قرآن این مسیر را تجارت مینامد، تجارتی که هرگز زیان ندارد. این تعبیر نشانهای از قطعیت پاداش الهی است. در واقع، در میان فشارها و تهدیدها، مؤمنان در حال معاملهای هستند که سود آن تضمین شده است، حتی اگر در ظاهر، شرایط سخت باشد.
این تصویر، اوج امیدبخشی قرآن است، اینکه در دل ناامنی و حمله، انسان میتواند در مسیری گام بردارد که نتیجهاش از پیش روشن و قطعی است. چنین نگاهی، روحیهای میسازد که با تغییر شرایط بیرونی از بین نمیرود.
نتیجه مقاومت پیروزی مقطعی نیست، گشایشی عمیق است
آیات پایانی این بخش، به پاداشهای الهی اشاره دارند، پاداشی که نهتنها جبرانکننده سختیهاست، بلکه از فضل الهی افزونتر نیز هست. این تأکید بر فضل، نشان میدهد که نتیجه مقاومت، صرفاً یک پیروزی مادی یا مقطعی نیست، بلکه گشایشی عمیق و پایدار است. این وعده، افق نگاه مؤمنان را گسترده میکند. آنها صرفاً برای عبور از یک بحران نمیجنگند، بلکه در مسیری قرار دارند که به رضایت الهی و حیات طیبه ختم میشود.
سرنوشت دشمن در سنت الهی تعریف شده است
مجموع این آیات، یک منظومه کامل از مواجهه با دشمن را ترسیم میکند، یعنی شناخت دقیق جبههها، آگاهی از سنتهای الهی، تکیه بر معرفت و خشیت، و امید به وعدههای قطعی خداوند.
در این چارچوب، دشمن هرچند ممکن است حمله کند و فشار بیاورد، اما سرنوشت او از پیش در سنت الهی تعریف شده است. در مقابل، جامعه مؤمن اگر بر پایه آگاهی و ایمان حرکت کند، نهتنها از این آزمونها عبور میکند، بلکه به مراتبی بالاتر از رشد و پایداری دست مییابد. این همان پیامی است که در دل این آیات جریان دارد: جبهه حق، اگرچه در معرض طوفان است، اما ریشه در سنتهایی دارد که هرگز شکست نمیخورند.
منبع: فارس