باشگاه خبرنگاران جوان؛ رضوان پاک منش - در سال‌های اخیر، دولت جمهوری اسلامی ایران با استناد به ماده ۲۴ قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت تلاش کرده تا در مقابل چالش‌های جمعیتی، اقتصادی و تغذیه‌ای راهکار‌های جدیدی ارائه دهد. یکی از این راهکارها، «طرح یسنا» است: برنامه‌ای ملی برای حمایت غذایی و معیشتی از مادران باردار، مادران شیرده و خانواده‌هایی که کودک زیر دو سال دارند.  

طرح یسنا در اصل به‌منظور تقویت امنیت غذایی مادران و نوزادان طراحی شده است؛ گروهی که همواره به‌دلیل نیاز‌های تغذیه‌ای بالا و فشار‌های اقتصادی، در معرض مخاطرات سلامت و فقر غذایی قرار دارند. اجرای این طرح برای نخستین بار در استان‌های کم‌تر برخوردار کشور از جمله لرستان آغاز شد، اما به مرور دامنه آن به بخش‌های وسیع‌تری از کشور گسترش یافت.  

در لرستان، طرح یسنا مهم‌ترین برنامه حمایتی دولت برای این گروه هدف بوده است. طبق گزارش‌های رسمی، اجرای مرحله سوم طرح یسنا در استان با هدف حمایت از مادران باردار و خانواده‌های دارای کودک زیر دو سال کلید خورد و اعتبار لازم به حساب سرپرستان خانوار‌های مشمول واریز شد.  

در این اجرا، توجه شده تا اطلاعات مادران باردار با همکاری وزارت بهداشت و مراکز درمانی به وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی ارسال و دهک‌بندی درآمدی خانواده‌ها انجام گیرد تا بسته‌های حمایت غذایی به‌صورت هدفمند به دهک‌های اول تا هفتم درآمدی اختصاص یابد.  

بیش از ۳۳ هزار لرستانی مشمول طرح یسنا شدند

مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان لرستان در گفتگو با خبرنگار ما از اجرای گسترده طرح حمایتی «یسنا» در سال ۱۴۰۴ خبر داد و جزئیات تازه‌ای از میزان واریزی‌ها و جامعه هدف این طرح اعلام کرد؛ طرحی که با هدف حمایت مستقیم از مادران باردار و شیرده به مرحله اجرا رسیده است.

توصیفیان با اشاره به مصوبه دولت در سال ۱۴۰۴ اظهار کرد: در قالب طرح یسنا، برای مادران باردار و شیرده دهک‌های کم‌برخوردار جامعه، اعتبار خرید کالا‌های اساسی به حساب سرپرستان خانوار واریز شده است. بر این اساس، مادران مشمول دهک‌های اول تا سوم، مبلغ ۶۵۰ هزار تومان و مادران دهک‌های چهارم و پنجم نیز ۵۰۰ هزار تومان اعتبار حمایتی دریافت کرده‌اند.

به گفته وی، این اعتبار صرفاً برای خرید ۱۶ قلم کالای اساسی و مورد تأیید در شبکه‌های مشخص‌شده قابل استفاده بوده و امکان برداشت نقدی ندارد؛ موضوعی که با هدف هدایت یارانه به سمت تأمین نیاز‌های واقعی مادران و نوزادان طراحی شده است.

مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی لرستان با بیان آمار قابل توجه مشمولان این طرح افزود: تنها در سال ۱۴۰۴، برای ۳۳ هزار و ۹۸ مادر لرستانی در قالب طرح یسنا اعتبار حمایتی واریز شده که این رقم نشان‌دهنده گستردگی اجرای طرح و تمرکز دولت بر حمایت از سلامت مادر و کودک در استان است.

وی در پایان تأکید کرد: اجرای این طرح گامی مهم در راستای تقویت امنیت غذایی، کاهش فشار معیشتی بر خانواده‌ها و حمایت از نسل آینده کشور به شمار می‌رود، هرچند مطالبه‌گری برای افزایش سقف اعتبارات و پوشش دهک‌های بیشتر همچنان از سوی جامعه هدف ادامه دارد

چالش‌ها و راهکار‌ها

هرچند اجرای طرح یسنا در ابتدا در استان‌های محدودی از جمله لرستان انجام شد، اما گزارش‌هایی از توسعه اجرای کشوری این طرح نشان می‌دهند که با افزایش بودجه و هماهنگی بین وزارتخانه‌ها، برنامه می‌تواند به جامعه وسیع‌تری از مادران نیازمند خدمت‌رسانی کند.  

همچنین، کارشناسان بر این باورند که پیگیری و استمرار بودجه‌گذاری و اجرای همه‌جانبه طرح برای اثرگذاری واقعی آن بسیار حیاتی است و لازم است نهاد‌های ذی‌ربط علاوه بر صرف اعتبار، سازوکار‌های آگاه‌سازی، دسترسی آسان به فروشگاه‌های طرف قرارداد و ارزیابی تأثیرات سلامت‌محور را نیز تقویت کنند.  

در مجموع،  طرح یسنا در استان لرستان نمونه‌ای از تلاش دولت برای حمایت از سالم‌ترین و آسیب‌پذیرترین بخش جامعه یعنی مادران باردار، مادران شیرده و کودکان نوپا  است. این طرح نه تنها کمک مالی و کالایی فراهم می‌کند، بلکه نشانه‌ای از توجه به سلامت خانواده، تقویت امنیت غذایی و سرمایه انسانی کشور نیز محسوب می‌شود.

اجرای هدفمند و پایداری این طرح می‌تواند به افزایش کیفیت زندگی مادران و ارتقای سلامت نسل آینده کمک کند چالشی که در برنامه‌های توسعه اجتماعی تمام جوامع اهمیت دارد.