زندگی روی خط کوچ؛ توسعهای که سالها دیر رسیده است
عشایر استان لرستان، بهعنوان یکی از اصیلترین و کارآمدترین جوامع تولیدی کشور، نقش مهمی در تأمین امنیت غذایی، حفظ منابع طبیعی، و پایداری فرهنگی مناطق غربی ایران دارند.
باشگاه خبرنگاران جوان؛ رضوان پاک منش - عشایر لرستان جامعه پویا که بیش از دهها هزار خانوار را شامل میشود، علاوه بر تولید دام و لبنیات، سهم قابل توجهی از اقتصاد محلی را تشکیل داده و حافظ فرهنگ و هویت بومی این سرزمین است.
با این حال، روند توسعه در این مناطق عشایری همواره با چالشهایی نظیر کمبود زیرساختها، دشواری دسترسی به تسهیلات مالی و نبود امکانات عمرانی پایدار مواجه بوده است. از اینرو، پرداخت تسهیلات هدفمند و اجرای طرحهای عمرانی فراگیر، ضرورتی اجتنابناپذیر برای توانمندسازی عشایر لرستان به شمار میرود.
اهمیت اقتصادی عشایر در ساختار توسعه منطقهای
عشایر لرستان سالانه سهم قابل توجهی از تولید گوشت قرمز، لبنیات، پوست و پشم کشور را تأمین میکنند. این تولیدات از چرخهای کاملاً بومی سرچشمه میگیرد، که مبتنی بر بهرهگیری از زیستبوم طبیعی و آمیختگی تجربه نسلها در دامداری است. سرمایهگذاری در بخش عشایری نهتنها موجب افزایش بهرهوری اقتصادی میشود، بلکه به حفظ اشتغال در مناطق کمتر توسعهیافته و جلوگیری از مهاجرت بیرویه کمک شایانی میکند. تسهیلات بانکی و حمایتی میتوانند به صورت مستقیم در رشد واحدهای دامپروری، ایجاد صنایع تبدیلی و پشتیبان (نظیر سردخانهها، کارگاههای بستهبندی و پوشاک محلی) نقشآفرینی کنند.
ضرورت اجرای طرحهای عمرانی
اغلب مناطق کوچنشین و ییلاقی لرستان از لحاظ زیرساختهای عمرانی با کمبودهایی، چون نبود راههای ارتباطی مناسب، ضعف در تأمین آب آشامیدنی، فقدان شبکههای برق و اینترنت و کمبود فضاهای آموزشی روبهرو هستند. اجرای طرحهای عمرانی همچون احداث راههای عشایری، ایجاد سدهای کوچک و مخازن ذخیره آب، تأمین انرژیهای تجدیدپذیر (نظیر برق خورشیدی در مناطق صعبالعبور) و توسعه مراکز بهداشتی سیار، از جمله اقداماتی است که میتواند کیفیت زندگی عشایر را بهطور بنیادین بهبود بخشد. این طرحها نه فقط تسهیلکننده امور روزمره هستند، بلکه زمینه افزایش راندمان تولید و کاهش هزینههای زیستی را فراهم میآورند.
پرداخت ۳۷ میلیارد تومان تسهیلات و اجرای طرحهای عمرانی برای عشایر لرستان
مدیرکل امور عشایر لرستان پیش از این از پرداخت ۳۷ میلیارد تومان تسهیلات به عشایر استان در حوزههای پرورش دام، گیاهان دارویی و صنایعدستی خبر داد.
نعمتالله قائد رحمت گفت: در راستای خدماترسانی به جامعه عشایری، پروژههای عمرانی از جمله احداث و مرمت ۱۵۰ کیلومتر راه عشایری، اجرای ۲۰ کیلومتر پروژه آبرسانی، احداث آبشخور دامی، بهسازی چشمهها و تأمین آب شرب در مناطق عشایری اجرا شده و تمهیدات لازم برای کوچ حدود ۱۴ هزار خانوار عشایری استان نیز فراهم شده است.
پرداخت تسهیلات؛ از شعار تا اجرا
ضرورت پرداخت تسهیلات، هنگامی معنا مییابد که حمایتها بر پایه واقعیتهای میدانی و اقلیمی صورت گیرد. تسهیلات باید متناسب با نیازهای واقعی عشایر، نرخ بازگشت سرمایه و دوره تولید طراحی شوند. وامهای بلندمدت با بهره پایین برای خرید نهادههای دامی، ساخت خانههای مقاوم در برابر تغییرات اقلیمی و تجهیز واحدهای سیار آموزشی و درمانی باید در اولویت قرار گیرد. همچنین تشکیل صندوقهای خرد عشایری با مشارکت خود جوامع عشایری و اداره آن به صورت محلی میتواند اعتماد و کارآمدی را همزمان بالا ببرد.
جنبههای اجتماعی و فرهنگی توسعه عشایر
طرحهای عمرانی و پرداخت تسهیلات مالی باید با درک عمیق از ساختار فرهنگی عشایر انجام گیرد. این جوامع دارای نظامی پیچیده از روابط فامیلی، قبیلهای و عرفی هستند که هرگونه مداخله توسعهای بدون شناخت آن، ممکن است به مقاومت اجتماعی منجر شود. مشارکت دادن بزرگان طایفهها، زنان عشایر و جوانان در برنامهریزی و نظارت بر طرحهای عمرانی، موجب پذیرش اجتماعی و پایداری نتایج خواهد شد. ارائه تسهیلات برای تولید صنایعدستی و حمایت از گردشگری عشایری نیز میتواند بُعد فرهنگی توسعه را تقویت کند.
توسعه عشایر لرستان نباید صرفاً به عنوان اقدامی حمایتی تلقی شود، بلکه باید در چارچوب توسعه پایدار تعریف شود؛ یعنی توسعهای که محیطزیست، فرهنگ و اقتصاد را همزمان حفظ کند. احداث مراکز دامپروری هوشمند، استفاده از سامانههای ردیابی کوچ و اپلیکیشنهای خدمات عشایری، توسعه بازارهای الکترونیکی و آموزشهای مجازی برای نسل جدید عشایر، بخشی از چشمانداز آیندهنگر این مسیر است. با حمایت منسجم از سوی دولت، بانکها و سازمان امور عشایر ایران، میتوان لرستان را به الگوی ملی توسعه عشایری تبدیل کرد.
پرداخت تسهیلات و اجرای طرحهای عمرانی در مناطق عشایری لرستان نه تنها اقدامی حمایتی است، بلکه نوعی سرمایهگذاری اجتماعی و اقتصادی محسوب میشود. این سیاستها به تثبیت جمعیت مولد در قلمروهای زیستمحیطی، حفظ منابع طبیعی و گسترش عدالت منطقهای کمک میکنند. عشایر لرستان ظرفیت واقعی برای خودکفایی اقتصادی و فرهنگی دارند، بهشرط آنکه زیرساختها و منابع مالی لازم با برنامهریزی هوشمند در اختیارشان قرار گیرد. توسعه عشایر، توسعه ریشهدار و مبتنی بر هویت ایرانی است؛ توسعهای که از دل خاک، سنت و تلاش برخاسته و میتواند الگویی برای تمام مناطق عشایری کشور باشد.
