باشگاه خبرنگاران جوان؛ سیدرضا حسینی*- از روزی که توافق شرمالشیخ با میانجیگری کشورهای منطقه مابین جنبش مقاومت اسلامی (حماس) و رژیمصهیونیستی منعقد شد؛ مشکلات میدانی اعم از دشواری جستوجو برای اجساد اسرا، مخالفت مقاومت اسلامی با واگذاری تسلیحات همچنین نقض مکرر آتشبس توسط جنگندههای اسرائیلی و جلوگیری از ورود همه کمکهای امدادی به باریکه غزه فضایی آکنده از شک و تردید را نسبت بهموفقیت روند ترک مخاصمه ایجاد کرد.
باوجود تمام مشکلات فوق دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا در پرتوی استراتژی خود فشار قابلتوجهی را به غزه وارد ساخت تا از معدود دستاورد ملموس سیاست خارجیاش حراست کند. درهمین راستا، دیروز کاخسفید فهرستی از ترکیب هیأت صلح کرانه شرقی مدیترانه رونمایی کرد که نامهای آشنایی نظیر مارکو روبیو (وزیرامور خارجه آمریکا)، تونی بلر (نخستوزیر سابق انگلستان)، جرد کوشنر (مشاور و داماد رئیسجمهور آمریکا) و استیو ویتکاف (فرستاده ویژه کاخسفید) در این نهاد قرار دارند. علاوه بر تعیین ترکیب هیأت صلح، واشنگتن اعضای کمیته ملی اداره غزه (NCAG) را نیز مشخص کرد که علی شعث، مهندس عمران سابقا نزدیک به سازمان فتح سرکردگی آن را برعهده خواهد داشت و درحالیکه همچنان ترکیب نیروهای بینالمللی ثبات نیز مشخص نیست، اما ژنرال جاسپر جفرز از فرماندهان سنتکام بهعنوان مسئول این قوای نظامی انتخاب شده است.
کالبدشکافی مرحله دوم آتشبس
فارغ از تحولات مرتبط با اعضای هیأت صلح، ترکیب «هیأت اجرایی منطقهای» نیز با حضور متحدان غربآسیای واشنگتن تکمیل شد که هاکان فیدان (وزیرامورخارجه ترکیه)، ریم الهاشمی (مشاورامارات متحده عربی درامور همکاریهای بینالمللی)، علی الذوادی (دیپلمات کهنهکار قطری) و حسن رشاد (رئیس استخبارات مصر) نیز در این گروه منطقهای بهعنوان چهرههای برجسته حضور دارند. ترامپ همچنین آریه لایتستون و جاش گرونباوم را بهعنوان مشاوران ارشد هیأتمدیره منصوب کرد تا بر استراتژی و عملیات روزانه نظارت داشته باشند.
هرچند اطلاعات اندکی از کارکرد هیأت صلح، هیأت اجرایی منطقهای و کمیته ملی اداره غزه وجود دارد، اما برمبنای دادههای پیشین، هیأت صلح سیاستهای کلان بازسازی و خلعسلاح حماس را در دست خواهد داشت همچنین هیأت اجرایی منطقهای رابط مابین نهاد بالادستی با فلسطینیها خواهد بود. در انتها، کمیته ملی اداره غزه، با ترکیب غیرسیاسی روندهای روزمره مانند ارائه خدمات عمومی به شهروندان را برعهده خواهد داشت.
درواقع، بهدلیل حساسیت جهان عرب بهحضور مستقیم چهرههای غربی در حکمرانی باریکه غزه، کاخسفید با ایجاد دو نهاد واسطهای منطقهای ــ محلی فرامین مد نظرش را در خرابههای نوارغزه در دستورکار قرار خواهد داد. بهزودی، تکنوکراتها باید در خطمقدم جمعآوری تسلیحات مقاومت اسلامی فلسطین حاضر شده و ترامپ مد نظر دارد که امور چالشزای روند آتشبس را به نهادهای با ظواهر غیرغربی محول کند.
نقشمحوری مقاومت اسلامی
تمام تلاشهای اولیه تصمیمسازان کاخسفید برای نادیدهانگاری جایگاه مهم جنبش حماس با اتمام مرحله تبادل اسرا رنگ باخته است. بهطوریکه استیو ویتکاف بر اهمیت دیدار با مقامات مقاومت اسلامی تاکید کرده همچنین افزود: «من فکر میکنم بخشی از آن مربوط به ایجاد اعتماد است. حرکت به مرحله دوم برای فلسطینیها و اسرائیلیها بسیار مهم است، زیرا ماباید در صلح زندگی کنیم».
هرچند، فرستاده ویژه رئیسجمهور آمریکا مطابق مفاد مندرج در طرح موسوم به صلح ادعا کرد: «حماس با خلعسلاح موافقت خواهد کرد.» اظهارات اخیر ویتکاف با مواضع ماههای اخیر عزالدین حداد، فرمانده نظامی مقاومت اسلامی در باریکه غزه مبنیبر «واگذاری تسلیحات سنگین و حفظ سلاحهای انفرادی» فرسنگها فاصله دارد. پیشتر نیز روزنامه عبری یدیعوت آحارونوت خاطرنشان کرد که حماس شکست نخورده و همچنان هزاران رزمنده و زیرساخت گستردهای از تونلها و موشکها داشته همچنین مقاومت اسلامی بخش بزرگی از نیروی انسانی خود ازجمله فرماندهان و مراکز فرماندهی و کنترل را حفظ کرده است.
در بُعد محلی، جوانان فلسطینی که طی حمامخون دو سال اخیر رژیمصهیونیستی درون باریکه غزه خانواده، خانه و اموالشان را از دست دادند؛ با هرگونه مماشات مخالف هستند. پیشبینی رایج در اندیشکدههای اسرائیلی این است که انتقال به مرحله دوم توافق ازجمله تسهیلات اقتصادی و تجهیزات بازسازی احتمالا بازسازی صفوف حماس را تسریع میبخشد و تلآویو را از اهداف تجاوزاتش به کرانهشرقی مدیترانه دورتر خواهد کرد.
نقض تعهد رژیم صهیونیستی
مطابق روند مرحله دوم آتشبس، تشکیل کمیته تکنوکراتها با خلعسلاح حماس تکمیل میشود که زمینه عقبنشینی ارتش اشغالگرقدس از خط زرد را فراهم خواهد کرد، اما مقامات تلآویو برخلاف تعهدات شرمالشیخ با هرگونه خروج کامل مخالفت کردهاند. رژیمصهیونیستی بهطرفین خاطرنشان کرد: «در صورتی که حماس سلاح خود را زمین نگذارد و غزه غیرنظامی نشود، به چارچوب توافق پایبند نخواهد بود».
در راستای همین روند، تلآویو با بهانه قراردادن تحویل جنازه واپسین اسیر رژیمصهیونیستی ضمن تخطی از تعهدات با گشایش گذرگاه حیاتی رفح در جنوب نوارغزه مخالفت نخواهد کرد. مطالبات اسرائیل درحالی بیان میشود که این رژیم از زمان انعقاد معاهده آتشبس، بهگواهی دفتر رسانهای دولتی در نوارغزه حدود۱۲۴۴ بارتوافق مذکور را لگدمال کرده است. همچنین طی سه روز گذشته دستکم ۲۴ فلسطینی در نتیجه فروپاشی منازل و تخریب ۷۰۰۰ چادر به شهادت رسیدند. سازمان یونیسف از بازوهای حقوقبشری سازمان ملل نیز افزود: «از شروع آتشبس درغزه بیش از ۱۰۰ کودک فلسطینی در غزه شهید شدند.» مجموعه کارشکنیها و کشتار رژیمصهیونیستی نشاندهنده ضرورت اجماع کشورهای مسلمان متعهد به طرح صلح نوارغزه جهت تحدید قدارهکشیهای کابینه جنگ اراضی اشغالی را گوشزد میکند.
افزایش شمار شهدای غزه به ۷۱ هزار و ۴۵۵ نفر
در کنار تمام وقایع مرتبط با ترکیب هیأت صلح نوارغزه و آینده سیاسی ــ نظامی جنبش مقاومت اسلامی، بدون واکنش درخور بینالمللی شهادت ساکنان کرانه شرقی مدیترانه سیر صعودی بهخود گرفته است. وزارت بهداشت فلسطین در غزه دیروز اعلام کرد که طی ۲۴ ساعت گذشته ۱۴نفرازجمله دو شهیدکه پیکر آنها از زیرآوار بیرون کشیده شده و ۱۸ مجروح به بیمارستانهای غزه منتقل شدند. این وزارتخانه فلسطینی اشاره کرد که ۴۶۳ نفر از ابتدای آتشبس در غزه از ۱۱ اکتبر ۲۰۲۵ شهید و ۱۲۶۹ نفر مجروح شدند. وزارتخانه مذکور اعلام کرد که شمار کل شهدای حملات رژیمصهیونیستی به نوار غزه به ۷۱ هزار و ۴۵۵ نفر و شمار کل مجروحان به ۱۷۱هزار و ۳۴۷ نفر رسید.
ارتش رژیمصهیونیستی همچنان به نقض توافق آتشبس در مناطق مختلف غزه ادامه میدهد. تجاوز رژیمصهیونیستی به غزه به ازبین رفتن حدود۹۰درصد زیرساختها منجرشده وهزینه بازسازی این باریکه حدود۷۰ میلیارد دلار برآورد شده است.