باشگاه خبرنگاران جوان؛ کیمیا قلیپور - امین زنگنه دبیر انجمن انرژیهای تجدیدپذیر در گفتوگو با خبرنگار اقتصادی باشگاه خبرنگاران جوان با اشاره به ظرفیتهای گسترده کشور در حوزه انرژیهای پاک گفت: برآوردها نشان میدهد ایران حداقل ۱۰۰ هزار مگاوات ظرفیت انرژی خورشیدی و دستکم ۵۰ هزار مگاوات ظرفیت انرژی بادی دارد؛ این در حالی است که ظرفیت کل نصبشده شبکه برق کشور حدود ۹۵ هزار مگاوات است. این ارقام نشان میدهد فقط در همین دو حوزه، پتانسیلی فراتر از ظرفیت فعلی شبکه برق کشور وجود دارد.
او با اشاره به سایر منابع مغفولمانده افزود: علاوه بر خورشید و باد، ایران دارای ظرفیتهای مناسبی در حوزه زمینگرمایی و نیروگاههای برقآبی کوچک است؛ نیروگاههایی که مبتنی بر جریان آب یا خطوط انتقال بوده و میتوانند نقش مؤثری در سبد انرژی کشور ایفا کنند.
زنگنه با تأکید بر اینکه مسئله ناترازی برق کشور ماهیتی فصلی دارد، توضیح داد: در فصل زمستان، اگرچه احتمال بروز محدودیتهایی وجود دارد، اما این موضوع ناشی از کمبود ظرفیت نیروگاهی نیست بلکه به کمبود سوخت برای نیروگاههای حرارتی بازمیگردد. در مقابل، در تابستان با افزایش شدید مصرف روبهرو هستیم؛ بهطوریکه مصرف برق از حدود ۴۸ هزار مگاوات در زمستان به نزدیک ۷۸ هزار مگاوات در تابستان میرسد که حدود ۳۰ هزار مگاوات آن ناشی از بار سرمایشی است.
دبیر انجمن انرژیهای تجدیدپذیر با بیان اینکه حل ناترازی برق تنها از مسیر افزایش تولید ممکن نیست، تصریح کرد: نمیتوان صرفاً با توسعه نیروگاههای تجدیدپذیر یا حرارتی، مشکل را حل کرد. مدیریت و اصلاح سمت مصرف یک ضرورت جدی است. تا زمانی که از وسایل سرمایشی با راندمان پایین استفاده میکنیم، حتی با احداث هزاران مگاوات نیروگاه جدید نیز افزایش ناگهانی دما میتواند بار سنگینی به شبکه تحمیل کند.
او در ادامه با اشاره به همزمانی تولید انرژی خورشیدی با اوج مصرف برق در کشور گفت: یکی از مزیتهای مهم انرژی خورشیدی این است که پیک تولید آن دقیقاً در تابستان و همزمان با پیک مصرف شبکه اتفاق میافتد؛ بنابراین تجدیدپذیرها میتوانند نقش مهمی در کاهش ناترازی ایفا کنند، البته به شرط آنکه اصلاح الگوی مصرف و جایگزینی تجهیزات پرمصرف، بهویژه وسایل سرمایشی، بهطور جدی دنبال شود.
زنگنه با اشاره به فاصله قابلتوجه ظرفیت نصبشده تجدیدپذیرها با ظرفیت بالقوه کشور بیان کرد: در حال حاضر ظرفیت منصوبه انرژیهای تجدیدپذیر کشور حدود بیش از ۳۴۰۰ مگاوات است که نسبت به ظرفیت بالقوه و حتی کل ظرفیت نیروگاهی کشور عدد بسیار کوچکی محسوب میشود. در حالی که در بسیاری از کشورهای دنیا، تنوعبخشی به سبد تأمین برق یک اصل اساسی است، در ایران بیش از ۹۰ درصد برق کشور به گاز طبیعی وابسته شده که این موضوع از منظر امنیت انرژی، راهبرد مناسبی نیست در کل هرگونه اختلال در تأمین گاز، چه به دلیل ناترازی داخلی و چه به دلیل شرایط بحرانی یا آسیب به خطوط انتقال، میتواند کل شبکه برق کشور را تحت تأثیر قرار دهد؛ به همین دلیل توسعه تجدیدپذیرها یک ضرورت راهبردی است.
دبیر انجمن انرژیهای تجدیدپذیر در ادامه به برنامههای اعلامشده برای توسعه این حوزه اشاره کرد و گفت: تحقق اهدافی مانند احداث ۳۰ هزار مگاوات نیروگاه تجدیدپذیر طی چهار تا پنج سال، نیازمند سرمایهگذاری ۱۲ تا ۱۵ میلیارد دلاری است که در صورت رفع موانع موجود، قابلیت اجرا دارد.
او از ثبت سفارش و تخصیص ارز بهعنوان یکی از چالشهای اصلی نام برد و توضیح داد: فرآیند تخصیص ارز و تأیید ثبت سفارش که باید برای واردات پنل و اینورتر انجام شود، گاهی ۱۰ تا ۱۱ ماه زمان میبرد؛ در حالی که زمان ساخت یک نیروگاه ۱۰ مگاواتی تجدیدپذیر، پس از تأمین تجهیزات، حدود ۶ ماه است.
زنگنه همچنین به دشواریهای تأمین مالی پروژهها اشاره کرد و گفت: محدودیت منابع سیستم بانکی، چالشهای بازار سرمایه و... فرآیند تأمین مالی را پیچیده کرده است. از سوی دیگر، افزایش ناگهانی نرخ ارز موجب شده هزینه احداث نیروگاه از حدود ۳۰ میلیارد تومان به ازای هر مگاوات به نزدیک ۴۵ میلیارد تومان برسد که این موضوع توجیه اقتصادی بسیاری از پروژهها را تحت تأثیر قرار داده است.
زنگنه در پایان با بیان اینکه طی یک سال گذشته، سرعت توسعه انرژیهای تجدیدپذیر در کشور امیدبخش بوده است، گفت: در صورت مدیریت و رفع چالشهای جدید، این روند میتواند تداوم یابد و انرژیهای تجدیدپذیر به یکی از ارکان اصلی تأمین برق پایدار کشور تبدیل شوند.