باشگاه خبرنگاران جوان؛ پریزاد اقبالی - در روز ملی صنعت فضایی کشور و همزمان با رونمایی از نخستین تصاویر ماهوارهای «طلوع ۳»، عزیز نصیرزاده وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح با تأکید بر نقش روزافزون فضا در ابعاد مختلف زندگی بشر گفت: فضا به یکی از مؤلفههای تعیینکننده قدرت، حکمرانی و معادلات ژئوپلیتیکی جهان تبدیل شده است و بیتوجهی به آن میتواند به وابستگی و تضعیف حاکمیت کشورها منجر شود.
وی با اشاره به افزایش رقابت و تقابل در محیط فضایی، اظهار داشت: فضا همانند زمین، دریا و هوا به عرصهای برای رقابت، اعمال قدرت و حتی سلطه تبدیل شده است و امروز اسناد امنیت ملی برخی کشورها بهصراحت از اعمال قدرت از راه دور از طریق فضا سخن میگویند. این واقعیت نشان میدهد که آینده حکمرانی بدون حضور مؤثر در فضا قابل تصور نیست.
وزیر دفاع با بیان اینکه فناوری پیشران اصلی این تحولات است، افزود: دستیابی یا عدم دستیابی به فناوری فضایی، تعیینکننده جایگاه کشورها در نظم آینده جهان خواهد بود. تجربههای بینالمللی نشان میدهد که بازیگران دارای فناوری، بهتدریج وارد عرصه قدرتطلبی میشوند و قوانین نیز عمدتاً به نفع صاحبان قدرت تفسیر و اجرا میشود؛ وضعیتی که در مفاهیمی، چون حقوق بشر و دموکراسی نیز مسبوق به سابقه است.
نصیرزاده با نگاهی فراتر از حوزههای دانشگاهی و پژوهشی، بر لزوم توجه به ابعاد امنیتی فضا تأکید کرد و گفت: حاکمیت کشورها از طریق فضا در معرض نقض قرار دارد و اگر با قدرت حرکت نکنیم، عقبماندگیها عمیقتر خواهد شد. سرعت فعلی پیشرفت کافی نیست و برای جبران فاصله موجود باید شتاب حرکت افزایش یابد.
وی با اشاره به تلاشهای انجامشده در بخشهای مختلف دولتی و خصوصی، تصریح کرد: شرکتها و مجموعههای متعددی در حوزه زیرساختهای فضایی فعال شدهاند، اما این اقدامات برای رسیدن به تراز آینده کافی نیست. اگر با سرعتی کمتر از رقبا حرکت کنیم، فاصله هر روز بیشتر میشود و برای نزدیک شدن باید از توان مضاعف استفاده کرد.
وزیر دفاع با تشبیه وضعیت کنونی به استفاده از موتورهای تقویتکننده در هواپیماهای جنگی، خاطرنشان کرد: در حوزه فضایی دیگر حرکت عادی پاسخگو نیست و باید با حداکثر توان و سرعت وارد عمل شد. این ضرورت، هم متوجه مجموعههای حاکمیتی است و هم پژوهشگران، اساتید دانشگاه و دانشجویان که باید با تلاش بیشتر به کاهش این فاصله کمک کنند.
وی با تأکید بر استقلال فضایی کشور گفت: در گذشته در برخی حوزهها عقب افتادهایم، اما فضا همچنان یک فرصت است و نباید اجازه دهیم وابستگی در این حوزه شکل بگیرد. امروز علم و فناوری به ابزار سلطه تبدیل شده و اگر در فضا قدرتمند نباشیم، حکمرانی ما با چالش مواجه خواهد شد.
نصیرزاده در ادامه به ضرورت حضور فعال در تدوین و اجرای قواعد جدید فضایی اشاره کرد و افزود: حفظ مدارها و تثبیت جایگاه در فضا بهسادگی به دست نمیآید و نیازمند تجربه عملی، زیرساخت پایدار و سرمایهگذاری مستمر است. در حوزه سکوها و پرتابگرها گامهای مهمی برداشته شده، اما برای آینده باید به سمت فناوریهای نوین مانند پرتابگرهای هواپایه حرکت کنیم.
وی با اشاره به کوچکسازی ماهوارهها و حرکت جهانی به سمت نانو و میکروماهوارهها گفت: در آینده پرتاب ماهوارهها میتواند با استفاده از هواپیماهای موجود انجام شود و این موضوع نیازمند پژوهش جدی در دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی است. برخی کشورها از جمله کره جنوبی در این مسیر گام برداشتهاند و نباید از این روند عقب بمانیم.
وزیر دفاع همچنین بر توسعه منظومههای ماهوارهای و ایستگاههای زمینی تأکید کرد و گفت: اگرچه بسیاری از کشورها دارای ماهواره هستند، اما کنترل آن در اختیار خودشان نیست. پیشرفت ایران در حوزه ایستگاههای زمینی و کنترل ماهواره از نقاط قوت مهم کشور به شمار میرود و این توانمندی زمینه بهرهبرداری مستقل از دادههای فضایی را فراهم کرده است.
وی در پایان با تأکید بر لزوم همافزایی ملی تصریح کرد: امروز زمان انحصارطلبی نیست و همه ظرفیتهای دولتی و غیردولتی باید در کنار هم قرار گیرند. همکاری میان دستگاهها، دانشگاهها و بخش خصوصی شرط اصلی پیشرفت فضایی کشور است و تنها با این رویکرد میتوان از دستاوردها بهرهبرداری واقعی کرد و جایگاه ایران را در آینده فضایی جهان تثبیت نمود.