غروب عادی‌سازی؛ چرخش تند رسانه‌های سعودی

باشگاه خبرنگاران جوان - گزارش اخیر وال‌استریت ژورنال پرده از یک دگردیسی عمیق در سیاست‌های کلان پادشاهی سعودی برمی‌دارد. رسانه‌های دولتی و نزدیک به دربار که زمانی با احتیاط از ضرورت ثبات سخن می‌گفتند، اکنون به تریبون‌هایی تند علیه جنایات اسرائیل تبدیل شده‌اند. از سرمقاله‌های گزنده روزنامه «الریاض» که اسرائیل را متهم به نقض تمام قوانین بین‌المللی می‌کند تا خطبه‌های آتشین امام مسجدالحرام، همگی نشان‌دهنده یک واقعیت هستند: توافق قرن در خاک عربستان دفن شده است. این تغییر فاز، تنها یک مانور مطبوعاتی نیست، بلکه بازتابی از خشم فروخورده افکار عمومی جهان اسلام پس از جنگ غزه است که حالا لایه‌های قدرت در ریاض را وادار به عقب‌نشینی از پروژه‌های رویایی واشنگتن کرده است.

از نقد اسرائیل تا نبرد با امارات

بخش مهمی از گزارش WSJ به زاویه جدید رسانه‌های سعودی یعنی حمله به «توافق‌های ابراهیم» اختصاص دارد. تحلیلگران معتقدند ریاض نه تنها از اسرائیل ناامید شده، بلکه در حال تسویه‌حساب با رقیب منطقه‌ای خود، امارات متحده عربی است. انتشار یادداشت‌هایی که ابوظبی را «اسب تروای صهیونیسم» در جهان عرب می‌نامند، نشان‌دهنده عمق شکاف میان دو قطب قدرت در شبه‌جزیره است. عربستان با استفاده از نفوذ رسانه‌ای خود، در حال مرزبندی مشخص با کشور‌هایی است که به زعم آنها، آرمان فلسطین را فدای پیوند‌های اقتصادی با تل‌آویو کرده‌اند. این رقابت ژئوپلیتیک، اکنون بیش از هر زمان دیگری، مسیر عادی‌سازی را مسدود کرده است.

شرط فلسطین؛ دیوار بلند پیش‌روی واشنگتن

دولت آمریکا که امید زیادی به جوش دادن پیوند میان ریاض و تل‌آویو داشت، اکنون با واقعیتی تلخ مواجه شده است. طبق داده‌های وال‌استریت ژورنال، مقامات سعودی دیگر فوریتی برای این پرونده قائل نیستند. آنها با هوشمندی، تشکیل کشور مستقل فلسطین را به عنوان شرطی غیرقابل‌عبور مطرح کرده‌اند؛ شرطی که با ساختار فعلی تندرو در تل‌آویو، عملاً به معنای تعلیق دائم عادی‌سازی است. ریاض با این چرخش، توپ را به زمین واشنگتن و اسرائیل انداخته و نشان داده است که اولویت‌های خود را از «سازش تحت فشار» به «رهبری جهان عرب» تغییر داده است؛ تغییری که نهاد‌های آمریکایی مانند اتحادیه ضدافترا را به شدت نگران کرده است.

اولویت‌های جدید در شطرنج منطقه

در پایان، گزارش وال‌استریت ژورنال تاکید می‌کند که برای پادشاهی سعودی، بازسازی روابط با رقبا و مدیریت تنش‌های منطقه‌ای، بسیار حیاتی‌تر از ماجراجویی در پرونده اسرائیل است. حتی تحلیلگران بر این باورند که بهبود روابط ریاض و ابوظبی، با وجود تمام تنش‌های رسانه‌ای فعلی، بسیار محتمل‌تر و نزدیک‌تر از هرگونه توافق با تل‌آویو به نظر می‌رسد. به نظر می‌رسد عربستان به این درک راهبردی رسیده است که هزینه عادی‌سازی در شرایط فعلی، بسیار فراتر از دستاورد‌های احتمالی آن است و این کشور حاضر نیست جایگاه مذهبی و سیاسی خود را در جهان اسلام برای یک توافق متزلزل به حراج بگذارد.