باشگاه خبرنگاران جوان؛ رضوان پاک منش- ساخت و ساز غیرمجاز معمولاً به معنای ساختمانسازی بدون دریافت مجوز رسمی از نهادهای ذیربط (شهرداری، سازمان نظام مهندسی، جهاد کشاورزی و…) یا خارج از محدوده طرحهای هادی، تفصیلی و قانونی است.
در لرستان، مانند بسیاری از استانهای کشور، عواملی مانند نداشتن آگاهی قانونی، نیاز به مسکن، نبود سیستم متمرکز نظارت موثر، و فشار بر اراضی کشاورزی و طبیعی باعث شده که این نوع ساختوسازها رشد یابد. از سوی دیگر، بسیاری از مردم به دلیل پیچیدگیهای اداری و روند طولانی صدور پروانه، بهصورت غیرقانونی وارد عملیات ساختمانی میشوند تا هزینه و زمان را کاهش دهند.
ابعاد اجتماعی و زیستمحیطی
ساخت و سازهای غیرمجاز علاوه بر اینکه نظم شهری را به هم میزند، مشکلات زیر را نیز ایجاد میکند و تصرف اراضی کشاورزی و کاهش ظرفیت تولید محصولات کشاورزی؛ این موضوع در استانهای کشاورزی مانند لرستان اهمیت ویژهای دارد، چرا که هرگونه تغییر کاربری بدون مجوز میتواند درآمد و امنیت غذایی جامعه محلی را تحتتأثیر قرار دهد.
بر اساس گزارشهای رسمی، هزاران نفر در خرمآباد و دیگر شهرهای استان در سکونتگاههایی زندگی میکنند که فاقد مجوز رسمی و خدمات شهری هستند. این سکونتگاهها اغلب از زیرساختهای لازم مانند آب، برق، فاضلاب و خدمات پزشکی برخوردار نیستند.
ساخت بدون نظارت ممکن است در حریم رودخانهها، شیبگِلی و مناطق سیلخیز انجام شود و به افزایش خطر سیل و فرسایش خاک منجر شود. در بسیاری از استانها مقامهای مسؤول تأکید دارند که ساختوساز غیرمجاز در حریم رودخانهها پیامدهای سنگینی دارد و سلامت و جان ساکنان را تهدید میکند.
با ساختوسازهای غیرمجاز برخورد قاطع و قانونی صورت میگیرد
دادستان عمومی و انقلاب شهرستان پلدختر استان لرستان پیش از این از تشکیل گشت مشترک نظارتی با مشارکت شهرداری و اداره امور آب این شهرستان با هدف مقابله با ساختوسازهای غیرمجاز خبر داد.
محمد امرایی؛ دادستان عمومی و انقلاب پلدختر اظهار کرد: به منظور پیشگیری از تضییع حقوق عمومی و صیانت از اراضی دولتی و بستر رودخانهها، جلسهای با حضور شهردار و رئیس اداره امور آب شهرستان برگزار شد و تصمیم بر آن شد که گشت واحد میان دو نهاد متولی تشکیل و به صورت مستمر وضعیت ساخت و سازهای غیرمجاز مورد بررسی قرار گیرد.
امرایی افزود: بر اساس مصوبات این جلسه، گزارش عملکرد و مشاهدات گشت مشترک به صورت هفتگی به دادستانی ارسال خواهد شد تا در صورت مشاهده تخلفات، اقدامات قضایی لازم در کوتاهترین زمان ممکن انجام شود.
وی تأکید کرد: دستگاه قضایی با هرگونه ساخت و ساز غیرمجاز در سطح شهرستان پلدختر، به ویژه در اراضی ملی، حریم رودخانهها و معابر عمومی، برخورد قاطع و قانونی خواهد کرد.
امرایی از تشکیل گشت مشترک نظارتی با مشارکت شهرداری و اداره امور آب این شهرستان با هدف مقابله با ساختوسازهای غیرمجاز خبر داد.
برای کاهش این پدیده و ساماندهی بهتر ساخت و سازها در لرستان چند راهکار بنیادین مطرح است. بهبود نظام صدور مجوزها و شفافسازی فرآیندها تا شهروندان کمتر به سمت روشهای غیرقانونی سوق یابند. افزایش نظارت میدانی و فناوریهای نوین (مانند GIS و پایش هوایی) برای شناسایی سریع ساخت و سازهای غیرمجاز وآموزش عمومی و اطلاعرسانی درباره اهمیت رعایت ضوابط شهری و زیستمحیطی، اجرای طرحهای هادی و تفصیلی در روستا و شهرها تا چارچوب قانونی ساخت و ساز مشخصتر شود و انگیزه برای رعایت مقررات افزایش یابد.
حل چالش ساخت و ساز غیرمجاز در لرستان نیازمند همکاری مردم، دولت، دستگاههای نظارتی و نهادهای قضایی است تا هم توسعه پایدار شهری و روستایی ممکن شود و هم از تخریب منابع طبیعی و اراضی ارزشمند جلوگیری گردد.