باشگاه خبرنگاران جوان؛ نرگس امام جمعه - نشست خبری معاون پرورشی آموزش و پرورش به مناسبت هفته امور تربیتی و تربیت اسلامی صبح امروز با حضور معاون پرورشی برگزار شد.
حسین صادق زاده ملکی، معاون پرورشی آموزش و پرورش در این نشست گفت: امور تربیتی نیازمند آسیبشناسی و بازنگری است. ما باید به ایدهها و گفتگوها در راستای آمادهسازی نسل عزیز و ارزشمند برای آینده ایران بپردازیم. آغاز سال فعالیتهای پرورشی از تاریخ ۸ اسفند خواهد بود که در آن جمعبندی برنامهها برای سال آینده انجام میشود.
معاون پرورشی وزارت آموزش و پرورش افزود: امور تربیتی یک حوزه فرادستگاهی و فرادولتی است که به تمامی اقشار جامعه مرتبط میشود. مهمترین رکن تربیت، خانوادهها هستند و نظام تعلیم و تربیت باید مکمل فعالیتهای خانواده باشد. این روزها بسیاری از دولتها دغدغه مسائل زودگذر دارند، اما ما معتقدیم که یک دولت باید برای دهههای آینده از امروز بیاندیشد و نسبت به حل مسائل مرتبط با دانشآموزان تلاش کند.
وی ادامه داد: یکی از مهمترین گزارههایی که میتواند کیفیت آموزشی را ارتقا دهد، تحول و ارتقای فعالیتهای پرورشی است. بسیاری از مهارتهای زندگی و خوشبختی در کلاسهای درس آموزش داده میشوند، اما فرصت تمرین این مهارتها تنها در فعالیتهای پرورشی فراهم میشود. اگر نتوانیم فرصت تعامل، کار اجتماعی و کار گروهی را برای دانشآموزان ایجاد کنیم، بخش آموزش نیز کمنتیجه خواهد بود.
معاون پرورشی وزارت آموزش و پرورش تصریح کرد: در الگوی جدیدی که بر اساس مجموعه فعالیتهای پرورشی طراحی شده، تلاش خواهیم کرد تا بهترین شرایط را برای رشد و شکوفایی استعدادهای دانشآموزان فراهم کنیم.
ملکی گفت: در دوران انقلاب اسلامی، بازنگری در امور تربیتی بر اساس مقتضیات زمان و فناوریهای روز ضروری است. ما شعار هفته امور تربیتی را بهگونهای انتخاب کردهایم که تمرکز ما بر روی نیازهای نوجوانان باشد. حوزه پرورشی امری زمانبر، پیچیده و حساس است، اما مهم این است که در این مسیر کار را ادامه دهیم و به شناخت عمیقتری از آن بپردازیم.
معاون پرورشی آموزش و پرورش اظهار کرد: پژوهشهای متعددی را تحلیل کرده و به بررسی نمونههای برتر تجربیات جهانی پرداختهایم. الگوهایی برای این حوزه جمعبندی شده و سازوکار اجرایی آن نیز فراهم گردیده است. این الگو، اگرچه ۱۰ ساله است، اما با برشهای یکساله طراحی شده است؛ چراکه معتقدیم باید هم به آینده فکر کنیم و هم از امروز غافل نشویم.
ملکی گفت: یکی از مفاهیم کلیدی در حوزه تربیتی و پرورشی «سرگرمی» است. متأسفانه نسبت به موضوع سرگرمی غفلت شده و این موضوع محدود به بازی نیست؛ بلکه بازی تنها یکی از انواع سرگرمیهاست. ما معتقدیم لایه بیرونی بسیاری از فعالیتهای پرورشی در سالهای آینده باید بر پایه سرگرمیهای مفید گروهی و فردی بنا شود.
وی افزود: در طرحهایی که با دقت و تدبیر آغاز کردهایم، مانند الگوی ایرانمون که فرهنگی و تربیتی است، سرگرمیهای گروهی و فردی مورد توجه قرار گرفتهاند. در کتابچه «فانوس»، مجموعهای از سرگرمیهایی که با حداقل امکانات در مدرسه قابل اجرا هستند، به مربیان پیشنهاد شده است.
ملکی ادامه داد: اما برای ایجاد فضایی مناسب، نیازمند تغییرات اساسی در نظام هستیم. لایه بعدی که باید برای دانشآموزان فراهم شود، فضای مشارکت و نقشآفرینی اجتماعی است. این امر به دلایل مختلف، از جمله کمرنگ شدن فرصتها برای نقشآفرینی دانشآموزان در برنامههای مختلف، کار سختی شده است.
معاون پرورشی و فرهنگی وزارت آموزش و پرورش لایه دیگر پرورش نوین را ارتقای مصرف فرهنگی و تربیتی دانست و اظهار کرد: دانشآموزان باید فرصت گفتوگو، تحمل و تفکر پیدا کنند. در بستههای کنشآفرین درون مدرسه مانند بستههای نمایشگاهی تلاش شده است این بستر فراهم شود تا دانشآموزان در مواجهه با محتوا صرفاً مصرفکننده نباشند، بلکه به گفتوگو و تحلیل بپردازند.
وی استعدادیابی را درونیترین و مهمترین لایه پرورش نوین معرفی کرد و گفت: بزرگترین سرمایه کشور استعدادهای دانشآموزان هستند. الگوهای فراگیر استعدادیابی و استعدادپروری با تکیه بر نظرات اساتید دانشگاههای مختلف کشور طراحی شده و در حال آمادهسازی سازوکارهای فناورانه، اداری و قانونی آن هستیم.
حسینزاده ملکی تصریح کرد: در سالهای آینده بخش عمدهای از فعالیتهای پرورشی به سمت خدمترسانی برای بروز و شکوفایی استعدادهای دانشآموزان جهتگیری خواهد شد. تمامی فعالیتهای پرورشی بهگونهای ساماندهی میشود که حتی در قالب پروفایل شخصی دانشآموزان، فرصت بروز استعدادهای متنوع آنان در مدرسه فراهم شود.
وی تأکید کرد: اجرای این برنامه کاری دشوار و زمانبر است، اما با نگاه ۱۰ ساله و برنامهریزی مرحلهای، مسیر تحول در حوزه پرورشی با جدیت دنبال خواهد شد. بیش از ۲۶ هزار دانش آموز به دستگاههای مختلف ارجاع شدند که میتوانند این گروه دانشآموزان را کمک کنند از این تعدادبیش از ۹ هزار پرونده به مرحله پیگیریهای تکمیلی وارد شده و حدود ۷ هزار پرونده نیز به طور کامل به سرانجام رسیده است.
معاون پرورشی و فرهنگی وزارت آموزش و پرورش با تأکید بر اینکه ارتقای کیفیت آموزشی بدون توجه به کیفیت پرورشی ممکن نیست، از اجرای پنج نظام تحولی در مدارس کشور خبر داد و اعلام کرد: در قالب برنامه ملی نماد، ۸ میلیون دانشآموز غربالگری شدهاند.
وی همچنین از مشارکت بیش از ۶۳۰ هزار دانشآموز در اعتکاف دانشآموزی امسال خبر داد که نسبت به سال گذشته رشد چشمگیری داشته است.
حسینزاده ملکی در این نشست با اشاره به اهمیت پرورش مهارتهای زندگی و مهارتهای خوشبختی در میان دانشآموزان اظهار کرد: حتی ارتقای کیفیت آموزشی نیز از مسیر ارتقای کیفیت پرورشی خواهد گذشت، چراکه بسیاری از فرصتهای پرورشی میتواند مهارتهای خوشبختی را در دانشآموزان نهادینه کند.
وی با بیان اینکه از منظر حکمرانی و الگوی نظامات مدیریتی باید تحولات جدی در مدارس رقم بخورد، گفت: حداقل پنج نظام برنامهای باید به مرور در فضای مدارس محقق شود و همه فعالیتهای پرورشی و اقدامات مرتبط نیز در چارچوب این نظامها تعریف شوند.
معاون پرورشی و فرهنگی وزارت آموزش و پرورش نخستین و در عین حال یکی از مهمترین این نظامها را نظام مراقبت از دانشآموزان در برابر آسیبهای اجتماعی دانست و افزود: برنامه ملی نماد به تصویب شورای اجتماعی کشور رسیده و طی یک دهه گذشته فراز و فرودهای متعددی را پشت سر گذاشته است. این برنامه پس از چند سال تجربه، به صورت رسمی ابلاغ شد و در یکی دو سال اخیر با قوت بیشتری دنبال میشود.
وی ادامه داد: در سال گذشته حدود ۸ میلیون دانشآموز در چارچوب این طرح غربالگری شدند و در چند ماه گذشته بیش از ۳۷۷ هزار دانشآموز که نیاز به رسیدگی فوری داشتند، تحت مداخلات مدرسهای قرار گرفتند. همچنین حدود ۱۰۷ هزار دانشآموز در مراکز خدمات مشاورهای مورد رسیدگی قرار گرفتهاند.
حسینزاده ملکی با اشاره به کمبود مشاوران و مربیان پرورشی در مدارس گفت: نظام اداری کشور در تأمین نیروی انسانی مورد نیاز با محدودیتهایی مواجه است و مشاوران مدارس با حداقل امکانات، مسئولیتهای چندبرابری را بر عهده دارند.
وی ابراز امیدواری کرد: با همکاریهای میان وزارت آموزش و پرورش و سازمان امور اداری و استخدامی، بخشی از این کمبودها جبران شود.
معاون پرورشی و فرهنگی وزارت آموزش و پرورش دومین نظام تحولی را نظام نقشآفرینی، مشارکت و مسئولیتپذیری دانشآموزان عنوان کرد و گفت: الگوی تحقق مدرسه در این حوزه از ۱۳ آبان آغاز شد و در دهه فجر به اوج رسید. این الگو توانسته طیف گستردهای از دانشآموزان را در فعالیتهای مدرسهای سازماندهی کند و آثار گفتمانی مثبتی در مدارس بر جای بگذارد.
وی سومین محور را نظام محتوا، فناوری و مصرف فرهنگی دانشآموزان دانست و اظهار کرد موضوع فناوری یکی از مسائل کلیدی حوزه پرورشی است و نیازمند فراهم شدن زیرساختهای قانونی و فناورانه است که در ماههای اخیر اقدامات مهمی در این زمینه انجام شده است.
به گفته حسینزاده ملکی، نظام استعدادیابی و هدایت رشد تربیتی و همچنین نظام پرورشی در برنامه درسی ملی از دیگر محورهای مورد تأکید هستند. وی تصریح کرد: تا زمانی که مسئله پرورشی در برنامه درسی ملی حل نشود، بسیاری از مسائل حوزه تربیتی به نتیجه مطلوب نخواهد رسید.
وی با اشاره به گلایه برخی مربیان پرورشی درباره کمبود زمان برای فعالیتهای تشکیلاتی دانشآموزان در ساعات رسمی مدرسه گفت: باید در برنامه درسی ملی بازنگری شود و فرصتهایی برای نقشآفرینی دانشآموزان در نظر گرفته شود.
وی پیشنهاد داد: همانطور که ساعت ورزش در مدارس وجود دارد، یک ساعت سرگرمی مفید گروهی نیز پیشبینی شود تا دانشآموزان فرصت تمرین کار گروهی، گفتوگو و تنفس ذهنی داشته باشند.
معاون پرورشی و فرهنگی وزارت آموزش و پرورش افزود: در قالب درس پرورشی میتوان از ظرفیت بازی، فیلم و تولیدات گسترده فرهنگی و هنری موجود استفاده کرد؛ ظرفیتی که به گفته او تاکنون به شکل مطلوب در اختیار دانشآموزان قرار نگرفته و موجب شده ذائقه فرهنگی و هنری آنان آنگونه که باید ارتقا پیدا نکند.
ملکی در عین حال تأکید کرد: طراحی و طی مراحل قانونی این تغییرات ممکن است چند سال به طول بینجامد، اما آغاز گامهای بزرگ با برشهای زمانی مشخص ضروری است.
حسینزاده ملکی در بخش دیگری از سخنان خود به موضوع تسهیلگری و مانعزدایی از مشارکت دانشآموزان اشاره کرد و گفت: گاهی لازم نیست اقدامات پیچیدهای انجام شود، بلکه با کاهش موانع میتوان زمینه حضور گستردهتر دانشآموزان را فراهم کرد.
معاون پرورشی به عنوان نمونه به برگزاری اعتکاف دانشآموزی اشاره کرد و گفت: با توجه به همزمانی با ایام امتحانات، محدودیت ظرفیت مساجد و شرایط اقتصادی خانوادهها، پیشبینی میشد میزان مشارکت کاهش یابد، اما با سازماندهی انجامشده و راهاندازی سامانه پیشثبتنام، فهرست دانشآموزان متقاضی به قرارگاه ملی مسجد اعلام شد.
به گفته ملکی، از میان ۱۲ هزار مسجد میزبان اعتکاف امسال، بیش از ۶ هزار مسجد به صورت تخصصی و اختصاصی به اعتکاف دانشآموزی اختصاص یافت و در همین مساجد اختصاصی، بیش از ۶۳۰ هزار دانشآموز حضور پیدا کردند که رکورد سال گذشته با حدود ۵۸۰ هزار نفر را به طور کامل پشت سر گذاشت.
معاون پرورشی و فرهنگی وزارت آموزش و پرورش با تأکید بر اینکه کشور هنوز تا رسیدن به نقطه مطلوب در حوزه تربیتی فاصله دارد، گفت: آنچه اهمیت دارد شکلگیری اتصال و همکاری بین دستگاهها برای مراقبت از دانشآموزان است که تجربهای موفق از همکاری بینبخشی را رقم زده و میتواند زمینهساز گشایش در مسائل دانشآموزان باشد.
از هر هشت دانشآموز ایرانی یک نفر معتکف شد
معاون پرورشی و فرهنگی وزارت آموزش و پرورش با تشریح برنامهها و فعالیتهای حوزه پرورشی اظهار کرد: درصد زیادی از دانشآموزان در مراسم اعتکاف امسال حضور داشتند، بهگونهای که در برخی مساجد که اعتکاف به صورت عمومی برگزار میشد، بین ۸۰ تا ۹۰ درصد شرکتکنندگان را دانشآموزان تشکیل میدادند.
وی افزود: بخشی از آمارها به دلیل عمومی بودن برخی مساجد به صورت تخصصی در قالب دانشآموزی محاسبه نشد، اما عدد قطعی و حداقلی که با اطمینان میتوان اعلام کرد، حضور بیش از ۸۰۰ هزار دانشآموز در مراسم اعتکاف امسال است.
معاون پرورشی و فرهنگی وزارت آموزش و پرورش با اشاره به تأثیرات تربیتی اعتکاف تصریح کرد: دانشآموزی که در طول سال تحصیلی روزانه چند ساعت در کلاس درس حضور دارد، در اعتکاف سه روز روزهداری، حضور در محافل قرآنی، سخنرانیها و برنامههای تربیتی را تجربه میکند و به طور طبیعی از فضای تلفن همراه و ارتباطات روزمره فاصله میگیرد. این تجربه معنوی در رشد فردی و اجتماعی دانشآموزان اثرگذار است.
وی ادامه داد: امسال بیشترین حضور مربوط به دانشآموزان مقطع متوسطه اول بود و به دلیل شرایط سنی، دانشآموزان ابتدایی کمتر در این مراسم شرکت کردند. در مجموع امسال به نقطهای رسیدیم که از هر هشت دانشآموز ایرانی یک نفر در اعتکاف حضور داشت و در میان دانشآموزان دختر متوسطه اول نیز از هر هشت نفر، یک نفر معتکف شد که این موضوع نشاندهنده یک پدیده قابل توجه در فضای دانشآموزی کشور است.
حسینزاده ملکی با مقایسه مشارکت نسلهای مختلف گفت: دهه هشتادیها به مراتب بیش از دهه هفتادیها در اعتکاف شرکت کردند و این میزان نسبت به دهه شصتیها نیز بیشتر بوده است. همچنین دهه نودیها مشارکتی پررنگتر از همه نسلهای قبلی خود در اعتکاف دانشآموزی داشتهاند که نشاندهنده یک روند رو به رشد در گرایشهای معنوی نسل جدید است.
وی با اشاره به گستردگی فعالیتهای حوزه پرورشی خاطرنشان کرد: تنوع برنامهها بسیار زیاد است و پرداختن به همه آنها زمان مفصلی میطلبد، اما یکی از رویکردهای مهم، تقویت جریان دانشآموز خبرنگار است. در چارچوب نقشه راه طراحیشده، از دانشآموزان خواسته شد نقشآفرینی کنند و نزدیک به ۴۰۰ هزار دانشآموز در سراسر کشور این نقش را انتخاب کردند.
معاون پرورشی و فرهنگی وزارت آموزش و پرورش افزود: برای سازماندهی، آموزش و میدان دادن به این دانشآموزان برنامههای متعددی در حال اجراست. با وجود آنکه هنوز تبلیغات گستردهای در این زمینه انجام نشده، نسل پرانرژی و علاقهمندی آماده ورود به عرصه خبرنگاری است.
وی با اشاره به اجرای برنامه رابینو در حوزه روایتگری دانشآموزی اظهار کرد: در قالب این برنامه، دانشآموزان به روایت مسائل مدرسه و رویدادهای مختلف پرداختند و مجموعهای متنوع و جذاب از روایتها شکل گرفت. این نسل با توجه به ارتباط نزدیک با فناوری، شیوههای نوین روایتگری رسانهای را تمرین میکند و از استعداد و انگیزه بالایی برخوردار است.
حسینزاده ملکی به دیگر برنامههای فرهنگی اشاره کرد و گفت: حضور دانشآموزان در راهیان نور، افزایش سهمیه عمره دانشآموزی و برگزاری جشنهای دهه فجر با محوریت خود دانشآموزان از جمله اقدامات مهم امسال بوده است. سهمیه اعزام دانشآموزان به عمره نسبت به سال گذشته تقریباً دو برابر شد و بیش از ۱۲۰۰ دانشآموز اعزام شدند.
معاون پرورشی وزارت آموزش و پرورش افزود: در جشنهای دهه فجر تلاش شد میدان عمل به خود دانشآموزان سپرده شود، حتی اگر در برخی موارد کاستیهایی وجود داشته باشد. در بسیاری از مدارس جشنهای ایران برگزار شد و نقشآفرینی دانشآموزان در مناطق مختلف کشور، حتی مناطق مرزی، مورد توجه قرار گرفت.
معاون پرورشی و فرهنگی وزارت آموزش و پرورش همچنین از اجرای برنامههای گسترده در ماه مبارک رمضان خبر داد و گفت: محافل قرآنی متنوعی متناسب با ظرفیت مدارس در حال برگزاری است و این روند ادامه خواهد داشت.
وی در بخش دیگری از سخنان خود به برنامه ملی با انرژیها اشاره کرد و گفت: هدف این طرح ایجاد یک حرکت اجتماعی در حوزه مدیریت مصرف آب و انرژی با محوریت دانشآموزان است. در این رویکرد، دانشآموزان نه صرفاً مخاطب، بلکه کنشگر هستند و به ذهن و خلاقیت آنها اعتماد شده است.
حسینزاده ملکی افزود: در دو هفته ابتدایی اجرای این طرح، بیش از ۲۵۰۰ مدرسه به آن پیوستهاند. در قالب این برنامه، گروههایی از دانشآموزان در مدارس تشکیل میشوند و با تحلیل الگوی مصرف آب و انرژی مدرسه، راهکارهایی برای کاهش مصرف ارائه میکنند. در صورت اجرای موفق، مشوقها و مزایایی با همکاری وزارت نیرو و سایر دستگاهها برای مدارس در نظر گرفته خواهد شد، از جمله حمایتهای فناورانه.
وی ادامه داد: این الگو به تدریج در منازل نیز اجرا میشود تا دانشآموزان با تحلیل قبوض و الگوی مصرف خانواده، راهکارهای کاهش مصرف را استخراج و میزان موفقیت را ارزیابی کنند.
به گفته وی، مهمتر از کاهش مصرف، جریانسازی اجتماعی و تقویت کار گروهی و نقشآفرینی دانشآموزان در حل مسائل کشور است.
معاون پرورشی و فرهنگی وزارت آموزش و پرورش تأکید کرد: مجموعه فعالیتهای اجراشده و در حال اجرا در حوزه پرورشی گسترده و متنوع است و در صورت طرح پرسشهای بیشتر، جزئیات برنامهها تشریح خواهد شد.