باشگاه خبرنگاران جوان - نگاهی به برخی از کنشها و واکنشهای افراد نشان میدهد که آنان بیشتر از اینکه زیستی در فضای واقعی داشته باشند در فضای مجازی و شبکههای اجتماعی مانند اینستاگرام زندگی میکنند و نسبت به بازخوردهای رفتار خود در این موارد است که سعی میکنند نگرش و رفتار خود را تنظیم کنند.
این موارد سبب شده تا شاهد رفتارهای تعجب برانگیزی باشیم که در این حیطه افراد در فضای مجازی خصوصا اینستاگرام آن را پست کرده و همچنین با توجه به اینکه فضای ضدانقلاب نیز پذیرای این رفتارهای تکانشی است، باعث ادامهدار شدن این موارد شده است.
این نوع زیست دیجیتالی باعث میشود که ارزشها و معیارهای اجتماعی افراد به شدت به بازخوردهای آنلاین وابسته شود؛ لایک، کامنت و فالوور تبدیل به معیاری برای تایید هویت و موقعیت اجتماعی میشوند.
نوعی بده بستان مجازی که اقتصاد فیک لایک را به وجود آورده است. در نتیجه، بسیاری از رفتارها و تصمیمها نه بر اساس نیازها یا اهداف واقعی فرد، بلکه بر اساس جذابیت ظاهری و قابلیت جلب توجه در فضای مجازی شکل میگیرند.
این وضعیت میتواند پیامدهای متعددی داشته باشد؛ از جمله افزایش رفتارهای تکانشی و نمایشی، کاهش توانایی مدیریت احساسات در زندگی واقعی، و حتی ایجاد شکاف میان هویت واقعی و هویت دیجیتال فرد.
علاوه بر این، پذیرش و تشویق این رفتارها توسط برخی جریانهای ضدانقلاب یا شبکههای مخالف، موجب میشود که افراد بدون بازخورد منفی جدی، به ادامه رفتارهای تحریکآمیز و افراطی در فضای مجازی ترغیب شوند.
در نهایت، این روند نشاندهنده شکلگیری یک نوع زیست اجتماعی جدید است که در آن «حضور دیجیتال» جایگزین تجربه و تعامل واقعی شده و به مرور میتواند اثرات عمیق فرهنگی و روانی بر جامعه و نسلهای جوان داشته باشد.
متاسفانه ضدانقلاب نیز از این موارد حمایت کرده و فضای اجتماعی را بهم میریزد. آنومی اجتماعی سیاسی که بروز میکند در ایجاد تعادل و ثبات در جامعه بازخورد منفی دارد. همین روند باعث میشود که رفتارهای سوء در کشور رشد کند و به فرهنگ عمومی آسیب بسیاری بزند؛ چراکه این رفتارها به جای اینکه بازخورد منفی داشته باشد با لایک و بالا آمدن تشویق شده و به یک رفتار اجتماعی در فضای دیجتال تبدیل میشود.
امروزه در کشورهای مختلف خصوصا ایران شاهد بروز پدیدهای به نام زامبیهای مجازی هستیم که در حال رشد در فضای واقعی است. رفتارهای که اتفاقا مردم نیز نسبت به آن موضع منفی داشته، اما با توجه به بازخورد مثبت در فضای مجازی لایک و ... اینطور اندیشیده میشود که کار پسندیده و اقبال دارد.
زامبی مجازی اصطلاحی است که برای توصیف افرادی به کار میرود که زندگی واقعیشان تحت سلطه شبکههای اجتماعی و فضای مجازی قرار گرفته و به شکلی خودکار و بیوقفه به آن وابسته شدهاند و شروع به اشاعه رفتارهای ناهنجار میکنند.
این افراد معمولاً بدون فکر و تحلیل، رفتارهای خود را مطابق با روندها و بازخوردهای آنلاین تنظیم میکنند و به جای تجربه واقعی، «نمایش زندگی» در فضای مجازی برایشان اولویت دارد.
این وضعیت میتواند پیامدهای روانی و اجتماعی جدی داشته باشد، از جمله اضطراب، افسردگی، کاهش مهارتهای اجتماعی، و ایجاد شکاف میان هویت واقعی و هویت آنلاین فرد. همچنین جریانهای معارض یا ضدانقلاب میتوانند با بهرهگیری از این وابستگی، رفتارها و نگرشهای افراد را تحت تأثیر قرار دهند و آنها را به نشر محتوای تحریکآمیز یا افراطی ترغیب کنند.
پس از برخورد با افراد بسیاری از آنها اذعان میکنند که تحت تاثیر همین شرایط بودهاند.
یکی از این موارد که بسیار قابل توجه است، موضوع هتاکی یک دختر به یک خانم کهنسال بعد از راهپیمایی ۲۲ بهمن بود که با توهینهای مختلف به این خانم باعث انتقاد شدید مردم شد تا اینکه این فرد به خاطر توهینهای رکیکی که کرده بود بازداشت شد و عنوان کرد که تحت تاثیر همین فضا قرار گرفته است.
موضوع آزادی بیان و عقیده که در فضای مجازی بسیار تبلیغ میشود به یکباره فروریخته و زامبیها هر فردی که میخواهند را به باد ناسزا میگیرند.
این افراد همچنین فاقد سواد رسانهای لازم جهت تشخیص درست امور هستند و با رفتارهای تکانشی و هیستریک به فضای واقعی امده و با تهیه فیلم از کار خود سعی میکنند در فضای اجتماعی بازخورد مثبت گرفته و خود را مطرح کنند.
این در شرایطی است که جامعه در بسیاری از موارد مجال انتقاد از این موارد را نمییابد و حتی ضدانقلاب و رژیم صهیونیستی نیز با اکانتسازیهای جعلی سعی میکنند به فضای آنومی اجتماعی دیجیتال که پدید آوردنده زامی مجازی است شدت بخشند.
در واقع، زامبیهای مجازی محصول فرهنگ دیجیتالیای هستند که جای تجربه واقعی را با تعامل مصنوعی و بازخوردهای لحظهای و دستکاری شده مجازی گرفته و میتواند سلامت فرد و جامعه را به چالش بکشد.
مقابله با این پدیده نیازمند آموزش سواد رسانهای، فرهنگسازی دیجیتال و ایجاد بازخوردهای اجتماعی واقعی است تا حضور در فضای مجازی، ابزار رشد و تعامل مثبت باشد، نه بستری برای رفتارهای هیستریک و آسیبزا. چنانچه با بازخوردهای منفی به هتاکی این دختر بود که وی بازداشت شد و به نظر میرسد چنین رفتار اجتماعی میتواند باعث بازدارندگی نسبت به رفتارهای منفی مشابه شود.
منبع: فارس