باشگاه خبرنگاران جوان - در دوران تهدید و تجاوز، مؤمن میپرسد چرا این همه رنج و فشار؟ پاسخ قرآن روشن است؛ خداوند در سوره ملک میفرماید که اوست که مرگ و زندگی را آفرید تا بیازماید کدامیک نیکوتر عمل میکنید. این آیه به ما میآموزد که جنگها و سختیها نه نشانه دوری از خدا، بلکه صحنه سنجش صداقت ایمان و فرصت ظهور فضیلت در میدان عملاند.
در جزء بیست و نهم قرآن، مخاطب با بخشی از پیامهای الهی مواجه میشود که در آن ایمان، صبر، و امید در برابر دشمن محور اصلی هدایتاند. این بخش از قرآن در بستر فضای تهدید و تکذیب مشرکان نازل شده و پاسخ آن، نه ترس و انزوا بلکه آرامش، یقین و وعده نصرت الهی است.
در این آیات خداوند مؤمنان را به دیدن قدرت حقیقی در پس سختیها فرا میخواند و با داستانها و اندرزهای عمیق، روح انسان را برای ایستادگی در برابر فشار دشمنان آماده میسازد. در نگاه علامه طباطبایی در تفسیر المیزان، این جزء تبلور امید عقلانی است، امیدی که نه از خیال، بلکه از شناخت قدرت و رحمت بیپایان خدا سرچشمه میگیرد.
در ابتدای سوره ملک خداوند قدرت مطلق خود را یادآور میشود، قدرتی که در برابر هر سلطهطلبی و تهدید دشمن، منبع امنیت و آرامش قلب مؤمنان است. ذکر قدرت خدا در آغاز سوره، نوعی آموزش روانی برای مؤمن است تا در برابر قدرتنمایی دشمن، به مالک حقیقی جهان تکیه کند نه به اسباب ظاهری.
جنگها و حملات دشمن آزمون الهیاند
آیه «الذی خلق الموت والحیاه لیبلوکم أیکم أحسن عملاً» نیز با بیان هدف خلقت، یادآور میشود که جنگها، فشارها و حملات دشمن نیز بخشی از آزمون الهیاند و مؤمن باید با امید و ثبات قدم و توکل از این آزمونها سربلند بیرون بیاید.
پایداری پیامبر در هجوم دشمنان
سوره قلم، که پس از ملک میآید، به دفاع از رسول خدا در برابر تهمتهای مشرکان میپردازد. در فضای آیات آغازین یعنی «ن و القلم و ما یسطرون» خداوند پایمردی پیامبر را ستایش میکند و میفرماید که «ما أنت بنعمة ربک بمجنون». تأکید بر عقل و اخلاق پیامبر، پاسخی به جنگ روانی دشمنان است. این نشان میدهد که در برابر حملات لفظی، تبلیغاتی و روانی دشمن، ایمان و صداقت قویتر از هر سپر نظامی است.
در ادامه، داستان اصحاب باغ بهعنوان نمونهای از غفلت و توبه بیان میشود، غفلتی که با از بین رفتن اموالشان به بیداری تبدیل شد. روایت المیزان این واقعه را امیدبخش میخواند، زیرا نشان میدهد سقوط ظاهری میتواند نقطه آغاز بازگشت به خدا و عزت حقیقی باشد.
هنگام سختی امید داشته باشید
سوره حاقه، با توصیف سرنوشت قومهای طغیانگر چون عاد و ثمود، فضای خوف و داوری را ایجاد میکند اما در پایان، صحنه نجات و پاداش مؤمنان صادق را قرار میدهد. این تقابل راهی برای ایجاد امید در دل مؤمنان برابر اندوه شکستهای موقتی است.
آیه «إنه کان فی أهله مسروراً» درباره کافران به صورت هشدار است؛ اما در مقابل، اهل ایمان با شادی حقیقی در رضوان الهی وارد میشوند. این تضاد در روایت قرآنی، مؤمن را به این باور رهنمون میکند که هر سختی در مسیر حق، مقدمه شادی جاودانه است.
توکل و آرامش در لحظه بلای دشمن
در سوره معارج، آیه «تعرج الملائكه والروح إلیه فی یوم كان مقداره خمسین ألف سنه» تصویری از اوج قدرت و تدبیر الهی ارائه میدهد. علامه طباطبایی این آیه را بیانگر این معنا میداند که در برابر حملات و سختیها، خداوند با نظامی بینقص و فراتر از توان بشر، امور جهان را مدیریت میکند.
در ادامه سوره، صبر مؤمنان در برابر آزار دشمنان به عنوان ویژگی برجسته معرفی میشود و میفرماید که «و الذین هم علی صلاتهم یحافظون». این پایداری نشانه امیدی عمیق است؛ امیدی نه بر پایه پیروزی فوری، بلکه بر اساس یقین به حکمت الهی.
امید به یاری خدا و استقامت دربرابر سختیها
سوره نوح در جزء ۲۹، نمونهای از مبارزه طولانی پیامبر با قوم نافرمان است. نوح در برابر تمسخرها، فشارها و بیاعتناییها، نه با عصبانیت بلکه با دعوت مداوم و امید به رحمت خدا ایستادگی کرد. آیه «فقلت استغفروا ربكم إنه كان غفاراً یرسل السماء علیكم مدراراً»، امید را به نعمتهای ملموس پیوند میزند، باران، رشد و رفاه. این پیوند میان استغفار و برکت مادی، پیام ژرفی دارد توبه و امید به خدا، خود سلاحی در برابر ویرانی و تهدید است.
وعده نصرت الهی و پایان ظلم
در سوره جن، تعبیر «و أنا ظننا أن لن تقول الإنس والجن علی الله كذباً» اشاره به کشف حقیقت پس از دورهای از گمراهی جمعی دارد. آیه نماد پیروزی شناخت بر جهل دشمنان است یعنی نجات از تسلط فکری و فرهنگی با نور ایمان.
و در پایان جزء، سوره مرسلات با لحن قاطع، از فرشتگانی سخن میگوید که مأمور اجرای اراده خدا هستند: «إنما توعدون لواقع». این آیات بیانگر وعده نصرت حتمی حق بر باطل است، فرشتگان در نظام آفرینش، نیروهای الهی در خدمت تحقق عدالتاند، چه در نبردهای بیرونی و چه در جهاد درونی مؤمن.
نصرت خدا برای کسانی کارساز است که در مسیر حق هستند
در مجموع، جزء ۲۹ قرآن بنایی از آگاهی، شجاعت و امید فعال میسازد. وعده نصرت الهی نه یک انتظار منفعل، بلکه فرآیند تربیتی برای پاکی دل، پایداری و توکل واقعی است. دشمن در جهان بیرونی یا درون انسان ممکن است به حمله برخیزد، اما نصرت خدا تنها برای کسانی کارساز است که در مسیر حق، «عمل احسن» را با ایمان پیوسته همراه کنند.
جزء بیستونهم قرآن، مجموعهای است از آیات نصرت و امید در دل شبهای سخت. ایمان، همیشه منبع روشنایی در برابر تاریکی دشمن است و نصرت خداوند، وعدهای قطعی برای هر دل امیدوار و استوار.
منبع: فارس