باشگاه خبرنگاران جوان - سنتهای الهی در عالم جاری است و همانگونه که باطل را از حق جدا میکند، مقاومت را به ثمر میرساند و دشمن را در مسیر حتمی حساب و مجازات قرار میدهد.
آیات ۱۲ تا ۱۸ سوره فاطر با بیانی عمیق و تصویرساز، پرده از سنتهای الهی در نظام هستی برمیدارد، سنتهایی که هم نشانه قدرت مطلق خداوند در تدبیر عالماند و هم چراغ راهی برای انسان در مواجهه با دشمن، سختی و تهدید.بر اساس تفسیر المیزان، این آیات با ترسیم تفاوتها، یادآوری مسئولیتها و هشدار نسبت به عاقبت کفر و طغیان، سه محور مهم مقاومت، مجازات دشمن و امیدبخشی را بههم پیوند میزنند.
جهان تفاوتها و مدیریت خدا بر عالم
آیات با مقایسههایی معنادار آغاز میشود، آب شیرین و گوارا در برابر آب شور و تلخ، و نیز بهرهمندی انسان از هر دو دریا، این تفاوتها صرفاً توصیف طبیعت نیست، بلکه نشانهای از حکمت الهی در اداره جهان است. خداوند با همین تضادها، امکان زندگی، حرکت و رشد را فراهم کرده است.این نگاه، پیام مهمی برای انسان در میدان مواجهه با دشمن دارد، اینکه همانگونه که در دل تفاوتها و حتی ناملایمات، خیر و منفعت نهفته است، در دل تهدید دشمن نیز میتوان زمینههای رشد، بیداری و تقویت اراده را یافت. مقاومت در چنین نگاهی یک واکنش صرف نیست، بلکه هماهنگی با سنت الهی در تبدیل سختی به فرصت است.
الگو برای استفاده از ظرفیتها در دل تهدید
قرآن به استخراج گوشت تازه و زینتآلات از دریاها اشاره میکند و حرکت کشتیها را یادآور میشود. این آیات نشانهای از تسخیر طبیعت برای انسان است، تسخیری که با تدبیر الهی ممکن شده است.
در نسبت با محور مقاومت، این بخش از آیات پیام روشنی دارد، یعنی حتی در شرایطی که ظاهر محیط سخت و ناملایم است مانند آب شور دریا، میتوان با شناخت و بهرهگیری درست، آن را به منبع قدرت تبدیل کرد. جامعهای که در برابر دشمن قرار دارد، اگر بتواند ظرفیتهای خود را بشناسد و فعال کند، نهتنها آسیبپذیر نمیشود، بلکه به قدرتی پیشبرنده تبدیل خواهد شد.
«ما یستوی الأعمی والبصیر»؛ تقابل کفر و حق
در ادامه، قرآن به یک تقابل بنیادین اشاره میکند، نابینا و بینا، تاریکی و نور، سایه و گرما. از نگاه المیزان، این تقابلها بیانگر تفاوت میان ایمان و کفر، هدایت و ضلالت است.اینجاست که میدان اصلی مقاومت روشن میشود، پیش از هر تقابل بیرونی، یک نبرد درونی و معرفتی در جریان است. دشمن، پیش از آنکه با ابزار نظامی یا اقتصادی حمله کند، تلاش میکند درک و شناخت انسان را دچار اختلال کند.بنابراین، مقاومت حقیقی از بصیرت آغاز میشود. جامعهای که بینا باشد، فریب ظاهر قدرت دشمن را نمیخورد و در تاریکی شبههها گم نمیشود. این همان نقطهای است که قرآن، تفاوت سرنوشتها را رقمخورده میداند.
هشدار به غفلتزدگان، پایان راه دشمن روشن است
آیات بعدی به پیامبر(ص) یادآوری میکند که او تنها بیمدهنده است و هدایت به دست خداست. این نکته، هم تسلیبخش برای جبهه حق است و هم هشداری برای دشمنان.در چارچوب مجازات دشمن، این آیات تأکید میکنند که انکار حق و ایستادگی در برابر حقیقت، بیپاسخ نمیماند. سنت الهی بر این است که هر عملی، نتیجه متناسب با خود را در پی دارد. دشمنی که بر ظلم و طغیان پافشاری کند، در واقع خود مسیر هلاکت را میپیماید.
این هشدار، از یک سو، مسئولیت جبهه حق را در ابلاغ و روشنگری مشخص میکند و از سوی دیگر، نشان میدهد که نباید از تأخیر در مجازات ظاهری دشمن دچار تردید شد، چراکه این تأخیر، بخشی از سنت الهی در امتحان و تکمیل حجت است.
«ولا تزر وازرة وزر أخری»؛ نشانهای از عدالت خدا
یکی از کلیدیترین فرازهای این آیات، تأکید بر این اصل است که هیچکس بار گناه دیگری را بر دوش نمیکشد، این آیه نشانهای از عدالت مطلق الهی است، عدالتی که در آن، هیچ ظلمی پایدار نمیماند و هیچ حقی ضایع نمیشود.این اصل، نقش مهمی در امیدبخشی دارد. در شرایطی که دشمن با ظلم و تجاوز عمل میکند، ممکن است این تصور شکل بگیرد که بیعدالتی بر جهان حاکم است، اما قرآن با صراحت این تصور را رد میکند. هر فرد و هر جریان، نتیجه عمل خود را خواهد دید.از این منظر، مقاومت معنا و پشتوانه پیدا میکند، زیرا مجاهدت در راه حق، هرگز بیثمر نخواهد بود، حتی اگر در کوتاهمدت نتیجه ظاهری آن دیده نشود.
کسانی که هسته مقاومت و زمینهساز پیروزی اند
در پایان، قرآن از کسانی یاد میکند که در نهان و آشکار از خدا میترسند و نماز را برپا میدارند. اینان کسانیاند که در سختترین شرایط نیز ارتباط خود را با خدا حفظ میکنند و از مسیر حق منحرف نمیشوند.
این تصویر، اوج امیدبخشی آیات است. حتی در فضای تهدید و فشار دشمن، همیشه گروهی هستند که چراغ ایمان را روشن نگه میدارند. همین گروه، هسته اصلی مقاومت و زمینهساز پیروزی نهاییاند.
مقاومت یعنی اطمینان به وعده الهی
آیات ۱۲ تا ۱۸ سوره فاطر، با زبانی هنرمندانه و تحلیلی، نشان میدهد که جهان بر پایه سنتهای دقیق و عادلانه الهی اداره میشود. تفاوتها، سختیها و حتی تهدیدها، همگی در چارچوبی معنا پیدا میکنند که به رشد انسان و تحقق عدالت نهایی میانجامد.در این میان، وظیفه انسان روشن است، با بصیرت، از ظرفیتها بهره بگیرد، در برابر دشمن بایستد، فریب ظاهر قدرت را نخورد و به وعدههای الهی اعتماد کند. چنین نگاهی، نهتنها مقاومت را ممکن میسازد، بلکه آن را به مسیری امیدبخش و رو به پیروزی تبدیل میکند.
منبع: فارس