باشگاه خبرنگاران جوان؛ سمیه ابراهیم خلیلی - تنشهای اخیر در آبهای جنوبی ایران، فراتر از یک رویارویی نظامی ساده، نمایانگر تقابل دو اراده است: ارادهای برای حفظ حاکمیت ملی و ارادهای متجاوز که به دنبال احیای هژمونی از دست رفته است.
در حالی که رسانههای غربی سعی در وارونه جلوه دادن حقایق دارند، بررسی حقوقی و استراتژیک ماجرا، تصویر متفاوتی را ترسیم میکند. برای واکاوی این بحران، با میهمانی همراه شدهایم که از قلب استرالیا، نگاهی نقادانه و بدون لکنت به سیاستهای مداخلهجویانه غرب دارد.
پروفسور آرنولد آگوست (Arnold August)، استاد علوم سیاسی دانشگاه ملبورن استرالیا، پژوهشگر ارشد در حوزه روابط بینالملل و تحلیلگر مسائل ژئوپلیتیک است. او که تالیفات متعددی در زمینه سیاستهای امپریالیستی و جنبشهای ضداستعماری دارد، به دلیل دیدگاههای نقادانهاش نسبت به سیاست خارجی ایالات متحده در خاورمیانه شهرت دارد.
او در این مصاحبه گفت که بر اساس حقوق بینالملل، حضور ایالات متحده در منطقه غرب آسیا نه تنها امنیتساز نیست، بلکه عامل اصلی بیثباتی است. آمریکا فرسنگها دورتر از مرزهای خود، به دنبال دیکته کردن اراده نظامی خود بر آبراههایی است که تحت حاکمیت کشورهای دیگر از جمله ایران قرار دارند. به گفته او، اقدامات آمریکا نقض آشکار حاکمیت ملی ایران و تلاشی برای احیای دوران استعمارگری دریایی است که دیگر در جهان امروز جایی ندارد. پروفسور آرنولد آگوست در این گفتگو تاکید کرد که آمریکا باید واقعیتهای جدید قرن بیست و یکم را بپذیرد. ایران کشوری است با تاریخ غنی و قدرت نظامی ریشهدار که هرگز تسلیم قلدری نخواهد شد. او همچنین تصریح کرد که ایران دیگر آن کشور دهههای گذشته نیست و طبق کنوانسیون حقوق دریاها، حق دارد برای حفظ امنیت ملی خود بر عبور و مرور کشتیها از تنگه هرمز نظارت کامل داشته باشد.
مشروح گفتگوی خبرنگار باشگاه خبرنگاران جوان با پروفسور «آرنولد آگوست» را در ادامه میخوانید:
- به عنوان اولین سوال، ارزیابی شما از حضور نظامی آمریکا در خلیج فارس تحت عنوان «تامین امنیت دریانوردی» چیست؟ آیا این اقدام وجاهت قانونی دارد؟
پروفسور آگوست: اگر بخواهیم صادقانه و بر اساس حقوق بینالملل صحبت کنیم، حضور ایالات متحده در این منطقه نه تنها تامینکننده امنیت نیست، بلکه عامل اصلی بیثباتی است. آمریکا فرسنگها دورتر از مرزهای خود، به دنبال دیکته کردن اراده نظامیاش بر آبراههایی است که تحت حاکمیت کشورهای منطقه، بهویژه ایران قرار دارد. این ادعای «امنیت دریانوردی» صرفاً یک پوشش لفاظی برای توجیه نظامیگری و فشار بر جمهوری اسلامی است. از نظر قانونی، طبق کنوانسیون حقوق دریاها، ایران حق دارد برای حفظ امنیت ملی خود در تنگه هرمز نظارت کامل داشته باشد و اقدامات آمریکا در واقع نقض آشکار حاکمیت ملی ایران و تلاشی برای احیای دوران استعمارگری دریایی است که دیگر در جهان امروز جایی ندارد.
- به نظر شما چرا مثلث آمریکا، انگلیس و اسرائیل در برهه کنونی بر طبل جنگ با ایران میکوبند و سعی در ایجاد یک محاصره دریایی نافرجام دارند؟
پروفسور آگوست: این تهاجم کلامی و عملی، ناشی از یک استیصال راهبردی است. اسرائیل به دلیل بحرانهای داخلی و شکست در جبهههای دیگر، به دنبال فرافکنی و کشاندن پای آمریکا به یک درگیری مستقیم با ایران است. واشنگتن نیز که شاهد افول قدرت تکقطبی خود در غرب آسیاست، تصور میکند با محاصره دریایی میتواند نفوذ منطقهای ایران را مهار کند. اما واقعیت این است که ایران دیگر آن کشور دهههای گذشته نیست؛ قدرت موشکی و پهپادی ایران عملاً هرگونه ائتلاف دریایی را به اهدافی آسیبپذیر تبدیل کرده است. این مثلث جنگطلب در واقع با آتش بازی میکند و هدفشان صرفاً حفظ بقای سیاسی خود به قیمت نابودی ثبات جهانی انرژی است که البته با سد محکم دفاعی ایران برخورد کردهاند.
- نقش اسرائیل را در تحریک ایالات متحده برای اتخاذ مواضع تندتر علیه ایران در خلیج فارس چگونه تحلیل میکنید؟
پروفسور آگوست: نقش تلآویو در این میان کاملاً مخرب و تحریکآمیز است. لابیهای صهیونیستی در واشنگتن با ارائه اطلاعات غلط و بزرگنمایی تهدیدات، به دنبال ایجاد یک برخورد نظامی هستند تا توجه جهانی را از جنایات خود در فلسطین منحرف کنند. اسرائیل به خوبی میداند که به تنهایی توان رویارویی با قدرت نظامی ایران را ندارد، لذا از ابزار تحریم و محاصره دریایی توسط آمریکا به عنوان یک سلاح نیابتی استفاده میکند. اما این سیاست، آمریکا را در یک بنبست اخلاقی و استراتژیک قرار داده است؛ چرا که افکار عمومی جهانی اکنون بیش از هر زمان دیگری نسبت به همدستی واشنگتن در نقشههای توسعهطلبانه اسرائیل آگاه شده و این فشارها تنها باعث همبستگی بیشتر مردم ایران و محور مقاومت شده است.
- در صورت تداوم فشارهای دریایی، واکنش ایران را چگونه پیشبینی میکنید و آیا غرب تابآوری اقتصادی در برابر بستن تنگه هرمز را دارد؟
پروفسور آگوست: ایران بارها نشان داده است که در دفاع از منافع ملی خود هیچگونه تردیدی ندارد. اگر امنیت ایران به خطر بیفتد، آنها این توانایی قانونی و تکنیکی را دارند که تنگه هرمز را به روی هرگونه تردد متخاصم ببندند. در چنین سناریویی، اقتصاد جهانی با یک شوک بیسابقه مواجه خواهد شد که قیمت نفت را به ارقامی نجومی میرساند. غرب، بهویژه اروپا که درگیر بحرانهای اقتصادی است، هرگز توان تحمل چنین هزینهای را ندارد. اقتدار ایران در این آبراه بینالمللی یک واقعیت انکارناپذیر است و برخلاف تبلیغات رسانههای غربی، ایران همواره مسئولانهترین رفتار را در حفظ صلح داشته است، مشروط بر اینکه حق حاکمیتش مورد احترام قرار گیرد.
- برخی تحلیلگران معتقدند «محاصره دریایی» بیشتر یک جنگ روانی است تا یک واقعیت عملیاتی. نظر شما در این باره چیست؟
پروفسور آگوست: من کاملاً با این نگاه موافقم. نیروی دریایی آمریکا به خوبی از توانمندیهای نامتقارن ایران در خلیج فارس آگاه است و میداند که ناوهای هواپیمابر غولپیکر در این جغرافیای محدود، بیشتر شبیه به اهداف آسان هستند. لذا، آنچه ما میبینیم بیشتر یک نمایش قدرت رسانهای برای تسکین متحدان منطقهای و ترساندن بازارهای جهانی است. ایران با هوشمندی کامل، این جنگ روانی را خنثی کرده و با استقرار سامانههای دفاعی پیشرفته، ثابت کرده که دوران «بزن و در رو» تمام شده است. آمریکا در واقع جرات عملیاتی کردن یک محاصره واقعی را ندارد، چون میداند هزینه اولین شلیک، پایان حضور نظامی آنها در کل منطقه خواهد بود.
- به عنوان سوال پایانی، پیام شما به سیاستمداران کاخ سفید درباره رویکرد فعلیشان در قبال ایران چیست؟
پروفسور آگوست: توصیه من به عنوان یک چهره آکادمیک این است که واشنگتن باید واقعیتهای جدید قرن بیست و یکم را بپذیرد. ایران کشوری است با تاریخ غنی و قدرت نظامی ریشهدار که هرگز تسلیم قلدری نخواهد شد. سیاستمداران آمریکایی باید از هزینههای تریلیون دلاری جنگهای عراق و افغانستان درس بگیرند و متوجه باشند که ایران یک قدرت منطقهای ثباتساز است، نه یک تهدید. راه حل، در خروج نیروهای بیگانه از خلیج فارس و واگذاری امنیت منطقه به کشورهای همسایه به رهبری ایران است. هرگونه ماجراجویی نظامی به نفع اسرائیل، تنها به انزوای بیشتر آمریکا و فروپاشی نهایی نفوذ آنها در شرق منجر خواهد شد. زمان آن رسیده که دیپلماسی مبتنی بر احترام متقابل جایگزین تهدیدات توخالی دریایی شود.