سناریوی خاموشی؛ اگر ایران کابل‌های اینترنتِ منطقه را بزند چه اتفاقی خواهد افتاد؟

باشگاه خبرنگاران جوان - در این روز‌ها و بعد از جنگ رمضان و آتش‌بس میان طرفین؛ مردم کشورمان تقریبا به زندگی عادی خود بازگشتند؛ آن هم بعد از روزهای پرالتهاب جنگ که همه و همه گل کاشتند؛ از دولت و حاکمیت و مردم گرفته که وحد پیشه کردند، وحدتی مثال‌زدنی در تاریخ تا نیروهای مسلح کشورمان که تاریخ‌سازی کردند. در این روزها بیشترین عبارتی که به گوش می‌رسد، بازگشایی تنگه هرمز، تحویل اورانیوم به آمریکا و کاهش برد موشک‌های ایران است؛ رویاهایی که ترامپ  و نتانیاهو بر زبان می‌آورد.

اما از همه این‌ها که بگذریم؛ برخی عبارت‌ها و گزاره‌ها نیز در این جنگ اهمیت دارد؛ از جمله زیرساخت‌ها؛ این زیرساخت‌ می‌تواند در زمینه انرژی مثل آب و برق باشد تا سوخت‌هایی مثل بنزین و گاروئیل؛ در جنگ زیرساختی بیشترین آسیب متوجه مردم خواهد بود. یک گزاره بسیار مهم که در این روزها در مورد جنگ مطرم می‌شود، قطع اینترنت و فیبرهای اینترنتی است.

جالب است بدانید در دل آب‌های تنگه هرمز، کابل‌های اینترنتی زیردریایی قرار دارند؛ زیرساختی پنهان که بخش بزرگی از ارتباطات دیجیتال منطقه به آن وابسته است. اینترنت ظاهرا شبیه یک فضای نامرئی و بی‌حد و مرز به نظر می‌رسد، اما به‌شدت فیزیکی‌تر و آسیب‌پذیرتر است: جهانی که روی رشته‌هایی باریک از شیشه و پلاستیک در کف اقیانوس‌ها سوار شده است.

تنگه هرمز؛ گلوگاه‌های مهم زیرساخت دیجیتال منطقه

تنگه هرمز تنها یک گذرگاه استراتژیک برای انرژی جهانی نیست، بلکه به‌طور هم‌زمان یکی از گلوگاه‌های مهم زیرساخت دیجیتال منطقه نیز به شمار می‌رود. این آبراه باریک، علاوه بر نقش شناخته‌شده خود در ترانزیت نفت و گاز، مسیر عبور بخشی از کابل‌های زیردریایی است که ارتباط کشور‌های حاشیه خلیج فارس را با شبکه جهانی اینترنت برقرار می‌کنند.

کشور‌هایی مانند امارات، قطر، بحرین، کویت، عربستان و حتی بخشی از ایران، برای اتصال پایدار به اینترنت بین‌المللی به این مسیر وابسته‌اند. به دلیل محدودیت جغرافیایی و تمرکز مسیر‌های کابل در این گذرگاه، تنگه هرمز به نقطه‌ای تبدیل شده که در آن زیرساخت انرژی و زیرساخت داده، در یک تقاطع حساس به هم می‌رسند؛ جایی که اهمیت آن فراتر از یک مسیر دریایی ساده و در سطح یک گلوگاه ارتباطی جهانی تعریف می‌شود.

بر اساس داده‌های نقشه‌ای معتبر از پایگاه‌های تحلیلی مانند تله‌جئوگرافی و ساب‌مارین‌نتورکس، دست‌کم ۵ تا ۷ سیستم اصلی کابل زیردریایی از محدوده تنگه هرمز و آب‌های پیرامونی آن عبور می‌کنند.

جنگ زیرساختی؛ یعنی‌خاموش‌شدن تمام منطقه توسط ایران

کشور‌های حاشیه جنوبی خلیج فارس وابستگی بسیار بالاتری به مسیر‌های دریایی دارند، دریت برعکس ایران. بیش از ۹۰ درصد ارتباطات بین‌المللی اینترنتی این کشور‌ها از طریق کابل‌های زیردریایی و عمدتاً از گذرگاه‌هایی مانند تنگه هرمز برقرار می‌شود؛ در حالی که مسیر‌های زمینی جایگزین، محدودتر و از نظر عملیاتی کم‌ظرفیت‌تر هستند.

در چنین ساختاری، هرگونه اختلال هم‌زمان در چند کابل اصلی عبوری از تنگه هرمز می‌تواند پیامد‌های گسترده‌ای برای کشور‌های منطقه به همراه داشته باشد. در این سناریو، احتمال بروز اختلال شدید در اینترنت، کاهش ظرفیت ارتباطی و فشار بر مسیر‌های جایگزین افزایش می‌یابد.

وضعیت ایران به دلیل تنوع مسیر‌های ارتباطی، متفاوت است. بخش قابل توجهی از ترافیک بین‌المللی کشورمان از طریق شبکه‌های زمینی شمالی و غربی قابل هدایت است و در نتیجه، در صورت بروز اختلال در مسیر‌های جنوبی، شبکه می‌تواند تا حدی از طریق مسیر‌های جایگزین پایدار بماند.

تمرکز کابل‌های زیردریایی در این محدوده، آن را به یک نقطه حساس در معماری ارتباطی خلیج فارس تبدیل کرده است؛ جایی که پایداری شبکه نه فقط به فناوری، بلکه به جغرافیا و محدودیت مسیر‌ها وابسته است.

اگر ایران کابل‌های اینترنت در منطقه را هدف قرار دهد چه اتفاقی خواهد افتاد؟

در صورت اقدام ایران به قطع کابل‌های فیبر نوری کف خلیج فارس، پیامد‌های آن بسته به تعداد کابل‌های قطع شده، از اختلال ساده تا فروپاشی موقت اقتصاد دیجیتال منطقه متغیر خواهد بود.

قطع یک کابل: کاهش سرعت اینترنت در سطح منطقه
قطع سه کابل: قطعی نسبی اینترنت در کشور‌های حاشیه خلیج فارس
قطع پنج کابل: اختلال کامل در بانکداری آنلاین، رایانش ابری، معاملات مالی و تجارت الکترونیک
قطع هفت کابل: خلیج فارس یک‌شبه جایگاه خود به‌عنوان هاب تجارت دیجیتال را از دست خواهد داد

این نکته بسیار مهم است که اقتصاد دیجیتال منطقه خلیج فارس سالانه بیش از ۱.۸ تریلیون دلار ارزش دارد؛ همچنین فرآیند تعمیر کابل‌های قطع شده چندین هفته طول می‌کشد؛ آن هم در شرایطی که اجازه ورود کشتی‌های تعمیر به منطقه صادر شود؛ و این یعنی اگر کار به جنگ زیرساختی بکشد منطقه توسط ایران خاموش خواهد شد، خاموشی گسترده در همه زمینه‌ها.