تفاهم اسلام‌آباد و نقش میانجی‌ها؛ تأکید بر تداوم بی‌اعتمادی تهران به واشنگتن

باشگاه خبرنگاران جوان؛ آرزو رئوفی‌راد - پیمان صالحی، کارشناس مسائل سیاسی در گفت‌و‌گو با باشگاه خبرنگاران جوان گفت: آن چه این روز‌ها درباره پایان آتش‌بس ۶۰ روزه مطرح می‌شود نادرست است، زیرا در یادداشت تفاهم اسلام‌آباد پایان جنگ مشخص شد و قرار بود دو طرف در فرصت ۶۰ روزه پس از امضا به توافق نهایی برسند؛ دوره‌ای که قابل تمدید بود، اما ایالات متحده به تعهدات خود در تفاهم ۱۴ بندی پایبند نماند.

صالحی افزود: امروز با مذاکرات شکست‌خورده مواجه نیستیم، بلکه با وضعیتی روبه‌رو هستیم که هر دو طرف تفاهم‌نامه را عملاً کنار گذاشته‌اند؛ با این تفاوت که ایران همچنان در چارچوب تفاهم حضور دارد، اما آمریکا رسماً اعلام کرده از آن خارج شده است. تبادل پیام‌ها و گفت‌و‌گو‌های جاری مذاکره محسوب نمی‌شود و باید آنها را تلاش برای بازگشت به یادداشت تفاهم اسلام‌آباد دانست.

کارشناس سیاسی یادآور شد: هرگونه تبادل پیام با میانجی‌ها، چه مستقیم و چه غیرمستقیم، مذاکره با آمریکا تلقی نمی‌شود. وی گفت: در خصوص نقش پاکستان، قطر و عمان باید تفکیک قائل شد؛ پاکستان در دوره جنگ رمضان میانجی اصلی بود و روند امضای یادداشت تفاهم با میانجیگری این کشور انجام شد و قطر نیز از این روند حمایت کرد و قرار بود آزادسازی دارایی‌های ایران از طریق آن انجام شود.

 وی افزود: نقش عمان متفاوت است؛ این کشور پیش از جنگ رمضان میانجی بود، اما گفت‌و‌گو‌های امروز با مسقط عمدتاً فنی و مرتبط با ترتیبات کشتیرانی و مسیر دریایی تنگه هرمز است. عمان یکی از اصلی‌ترین کشور‌هایی است که می‌تواند در باز شدن گره موجود در موضوع تنگه هرمز کمک کند و هماهنگی لازم با طرف آمریکایی را فراهم سازد.

کارشناس سیاسی گفت: رسانه‌های پاکستانی هفته گذشته اعلام کردند دو طرف دوره ۶۰ روزه را تمدید کرده‌اند، اما این موضوع از سوی ایران رد شد و صرفاً تأیید شد که میانجی‌ها کانال ارتباطی را حفظ کرده‌اند.

صالحی افزود: هیچ تصمیمی برای تمدید دوره ۶۰ روزه گرفته نشده و آمریکا نیز اعلام کرده در یادداشت تفاهم حضور ندارد، بنابراین این دوره عملاً از اعتبار ساقط شده است.

 وی خاطرنشان کرد: درباره ریشه بی‌اعتمادی ایران به آمریکا باید توجه داشت که تهران با یک کشور معمولی روبه‌رو نیست، بلکه با یک هژمون مواجه است و ایران نیز به‌عنوان یک مکتب آلترناتیو در برابر نظم لیبرال سرمایه‌داری قرار دارد.

صالحی افزود: در تاریخ معاصر، کشور‌هایی که نظم حاکم را به چالش کشیده‌اند، از کوبا و ونزوئلا تا چین و کره شمالی، همواره با فشار مواجه شده‌اند. انقلاب اسلامی نیز از ابتدا نظم مبتنی بر لیبرال سرمایه‌داری را به چالش کشید و آمریکا از همان زمان علیه ایران اقدام کرد.

کارشناس مسائل سیاسی گفت: کودتای ۲۸ مرداد نمونه‌ای روشن است؛ دکتر مصدق زمانی سرنگون شد که اعلام کرد نفت ایران متعلق به ملت ایران است و نه سرمایه‌داران جهانی، و همین خروج از نظم لیبرال موجب کودتا شد؛ تجربه مذاکرات هسته‌ای دهه ۸۰، صدور قطعنامه‌ها و تحریم‌ها، و سپس خروج یک‌جانبه آمریکا از برجام در سال ۲۰۱۸ نشان داد حتی توافق رسمی و چندجانبه تضمین‌کننده پایبندی واشنگتن نیست.

وی خاطرنشان کرد: فشار‌های آمریکا برای فعال‌سازی مکانیزم ماشه و حملات پیش از مذاکرات، بی‌اعتمادی ایران را تقویت کرده است. فشار اقتصادی آمریکا در یک سال گذشته موجب خطای محاسباتی واشنگتن شد و تصور کردند می‌توانند با حمله نظامی کار ایران را تمام کنند، اما این اتفاق رخ نداد.

صالحی تأکید کرد: ایران به دنبال دریافت تضمین‌های لازم برای رفع سایه جنگ از کشور است و تجربه‌های گذشته نشان می‌دهد اعتماد به آمریکا بر پایه واقعیت‌های عینی است نه صرفاً نظریه.