باشگاه خبرنگاران جوان؛ کیمیا قلی‌پور - فرید موسوی نماینده مجلس در گفت‌و‌گو با خبرنگار اقتصادی باشگاه خبرنگاران جوان در خصوص حذف ارز ترجیحی گفت: دولت در شرایطی قرار گرفت که عملاً مجبور به اجرای این تصمیم شد. رویه‌ای که از سال ۹۷ با تشدید تحریم‌ها و محدودیت‌های بین‌المللی دنبال شده بود، در نهایت به نقطه‌ای رسید که دولت ناچار به تغییر سیاست خود شد. از سال ۹۷ و با تشدید فشار‌های خارجی، دولت برای صیانت از سفره و معیشت مردم، مشابه بسیاری از کشور‌های دیگر، اعطای یارانه را در دستور کار قرار داد، اما برخلاف هشدار‌های کارشناسان، تجارب داخلی و بین‌المللی و آنچه در سایر کشور‌ها مرسوم است، یارانه به ابتدای زنجیره تولید پرداخت شد.

او افزود: این در حالی بود که تجربه جهانی نشان می‌دهد یارانه باید به انتهای زنجیره یا مصرف‌کننده نهایی پرداخت شود. ما برخلاف این مسیر حرکت کردیم و مشخص بود که نتیجه‌ای جزء ایجاد رانت، فساد و امتیازات ویژه نخواهد داشت. البته نمی‌توان گفت این سیاست هیچ‌گاه به هدف اصابت نکرد و از سفره مردم حمایت نشد، اما واقعیت این است که رانت و فساد، همراه جدایی‌ناپذیر این سیاست بود. میلیارد‌ها دلار از منابع ارزی کشور در این سال‌ها صرف این سیاست شد؛ بخشی از آن به کالا تبدیل شد، اما بخش قابل توجهی نیز هدر رفت و به رانت‌ها و امتیازات خاص اختصاص یافت. در وزارتخانه‌ها افرادی تصمیم می‌گرفتند که ارز به چه کسی داده شود و به چه کسی داده نشود و این فضا ذاتاً محصول همین نوع سیاست‌گذاری بود.

او گفت: بر اساس بررسی‌ها، تقریباً تنها کشوری بودیم که برای حمایت از معیشت مردم، یارانه را به ابتدای زنجیره پرداخت می‌کردیم. کارشناسان بار‌ها هشدار دادند، اما جسارت و توان تصمیم‌گیری برای اصلاح این رویه در دولت‌های مختلف وجود نداشت. با تشدید محدودیت‌ها، دولت ناچار شد این سیاست را تغییر دهد. ما از اصل این تغییر استقبال می‌کنیم، اما این به معنای سفیدامضا دادن نیست. شرایط اقتصاد کشور باید مدنظر قرار گیرد و نظارت و مراقبت جدی صورت بگیرد، چراکه اگر این سیاست بدون دقت و نظارت اجرا شود، ممکن است مجدداً با شکست مواجه شود. دولت باید مراقب باشد این سیاست به‌درستی اجرا شود تا بساط رانت و فساد که موجب آزردگی هر انسان آزاده و وطن‌دوستی است، جمع شود؛ اینکه از جیب ۸۰ یا ۹۰ میلیون ایرانی عده‌ای متنعم شوند قابل قبول نیست.

این نماینده مجلس در ادامه اظهار کرد:  اکنون دولت تصمیم به حذف ارز ترجیحی گرفته و اعلام کرده که یارانه به همه مردم پرداخت می‌شود. به نظر من این هم می‌تواند محل اشکال باشد، چراکه پرداخت یارانه باید به برخی دهک‌ها صورت بگیرد و هم‌زمان به بخشی از زنجیره تولید نیز توجه شود. البته نظام توزیع ما با چالش‌هایی مواجه است و اعطای یارانه به زنجیره تولید نیز بدون اصلاح این نظام با مشکلاتی همراه خواهد بود. نباید فراموش کنیم که اجرای چنین سیاست بزرگی نیازمند زمان است. برای مثال در کشور هندوستان که یارانه به جمعیت زیادی پرداخت می‌شود این یارانه به انتهای زنجیره می‌رسد و در عین حال مراقبت و صیانت جدی وجود دارد. تبدیل نظام کالابرگ سنتی به الکترونیک در هند حدود پنج سال زمان برد و یک‌شبه اتفاق نیفتاد.

او افزود: اکنون دولت با شیب تندی این سیاست را اجرا کرده است. با توجه به اطلاعاتی که وجود دارد، دولت مجبور به انتخاب این رویکرد شد و اصل تصمیم، اتفاق مبارکی بود، اما امیدوارم این سیاست با دقت و متناسب با ویژگی‌های اقتصادی کشور و نیاز دهک‌های مختلف اجرا شود. در قانون بودجه نیز با توجه به اینکه لایحه پیش از اجرای این سیاست به مجلس ارائه شده بود، باید تغییرات متناسب اعمال شود. در کمیسیون تلفیق این موضوع دنبال خواهد شد و امیدواریم دولت با نظارت دقیق و استفاده از تجارب موفق سایر کشور‌ها و همچنین تجربیات داخلی، بهترین رویکرد را برای سال آینده انتخاب و اجرا کند تا در این شرایط اقتصادی بتوانیم از سفره و معیشت مردم صیانت کنیم. هیچ کشوری نسبت به معیشت مردم خود بی‌تفاوت نیست و ما هم مستثنا نیستیم. امیدواریم کمترین تنش به‌ویژه برای دهک‌های پایین جامعه ایجاد شود.

او در پاسخ به این پرسش که آیا حذف ارز ترجیحی و برچیدن بساط رانت و فساد می‌تواند به تقویت تولید کمک کند؟ گفت: بله، یارانه‌ای که به ابتدای زنجیره تولید داده می‌شد، در بسیاری از بخش‌ها عملاً تولید را بی‌معنا کرده بود. تولیدکنندگان مواد اولیه خود را با قیمت ارز آزاد تهیه می‌کردند، اما نمی‌توانستند با کالا‌های نهایی واردشده با ارز ترجیحی رقابت کنند. مصادیق متعددی وجود دارد که کارخانه‌ها به همین دلیل تعطیل شدند. حتی برخی شرکت‌ها، اتحادیه‌ها و تشکل‌ها خودشان متقاضی حذف ارز ترجیحی بودند و تعهد می‌دادند که با ایجاد رقابت، قیمت‌ها برای مردم کاهش یابد.

موسوی تأکید کرد: اگر سیاست‌ها به‌درستی اجرا شود و امضا‌های طلایی که متأسفانه هنوز در برخی وزارتخانه‌ها وجود دارد حذف شود، فضای رقابتی در واردات کالا‌های اساسی شکل می‌گیرد. وقتی مصرف‌کننده مورد حمایت قرار بگیرد و یارانه به خود او پرداخت شود، می‌تواند بهترین و باکیفیت‌ترین محصول را انتخاب کند و این موضوع به ارتقای تولید نیز منجر خواهد شد. در سال‌های گذشته یکی از مهم‌ترین چالش‌های پرداخت ارز ترجیحی، تضعیف و حتی از بین رفتن تولید داخلی بود همین تجربه‌ها کشور‌ها را به این نتیجه رساند که یارانه را به انتهای زنجیره منتقل کنند. امیدوارم با مراقبت، نظارت و اتخاذ رویکرد‌های درست، دیگر شاهد تکرار اتفاقات ناگوار گذشته نباشیم.