باشگاه خبرنگاران جوان؛ محبوبه کباری - سیاست ارز ترجیحی در ابتدا با هدف حمایت از معیشت مردم و کنترل قیمت‌ها اجرا شد. اما با گذشت زمان و در عمل، به بستری برای شکل‌گیری رانت و افزایش قاچاق و اتلاف منابع ارزی کشور تبدیل شد. در نتیجه این سیاست، بخش قابل توجهی از یارانه ارزی که قرار بود به مصرف‌کننده نهایی برسد در میان زنجیره‌ی توزیع از مسیر اصلی خود منحرف شد.

اکنون و در جریان اصلاحات اقتصادی اخیر دولت، سیاست‌گذار با حذف ارز ترجیحی بدنبال اصلاح این مسیر است؛ اصلاحاتی که در صورت تحقق می‌توانند موجب کاهش رانت، افزایش شفافیت و تسهیل واردات کالا‌های اساسی شوند.

مسئولان دولت معتقد هستند که با حذف محدودیت‌های ارزی، در آینده واردات ساده‌تر می‌شوند و ورود کالا‌های اساسی سریع‌تر و گسترده‌تر از گذشته انجام می‌شوند. در نتیجه، انتظار می‌رود به مرور زمان، با افزایش حجم واردات به کاهش کمبود کالا، تقویت عرضه و ایجاد تعادل بیشتر در بازار منجر شود.

طبق آمار، در روز‌های گذشته روند بازگشت ارز کالا‌های صادر شده در تالار ارزی شدت گرفته است و عرضه ارز در بازار بر تقاضا پیشی گرفته است.

کارشناس‌ها کاهش قیمت دلار در روز‌های اخیر را نشانه‌های امیدوارکننده ناشی از تأثیرات اصلاحات سیاستی دولت ارزیابی کرده‌اند و پیش‌بینی می‌کنند در آینده، با افزایش تراز تجاری کشور ثبات به بازار برگردد.

تک‌نرخی شدن ارز باعث کاهش قیمت کالاهای وارداتی شده است 

امیر روشن‌بخش، معاون سازمان توسعه تجارت درمورد سیاست تک نرخی شدن ارز و تاثیر آن بر قیمت کالا‌های وارداتی گفت: قیمت‌ها واقعی شده‌اند و قیمت ارز قیمتی است که تابع عرضه و تقاضاست و دیگر، دستوری نیست و واردکننده‌های واقعی واردات انجام می‌دهند و افرادی که به واسطه‌ی نرخ پایین ارز به جایی که از واردات و تولید پول بدست آورند از سوداگری نرخ ارز پول در آوردند دیگر از این بازار حذف شدند.

روشن‌بخش بیان کرد: آمار نشان می‌دهند که از لحاظ وزنی، همان کالایی که احتیاج داشتیم وارد می‌شود ولی از نظر ارزشی بر مبنای دلار، کم شده است. مگر ممکن است که مبلغ یکهزار تن از یک محصول تا یک ماه قبل به لحاظ پایه ارزی که به آن می‌دادیم با الان تفاوت داشته باشد و کم شده باشد؟ به این خاطر بوده که در آن واردات بیش‌اظهاری صورت می‌گرفته است. یعنی در ۲ ماه پیش‌رو و بر اساس آماری که ارائه خواهد شد خواهید دید ارزی که برای یک کالا با ارزش وزنی معادل داشته‌ایم این ارز کمتر شده است. زیرا بیش‌اظهاری وجود نداشته است.

با حذف ارز ترجیحی بازگشت ارز در مرکز مبادله سرعت گرفت 

روشن‌بخش با اشاره به سرعت بازگشت ارز در مرکز مبادله گفت: ما در پیمان‌سپاری به صادرکننده می‌گفتیم که ارز را برگرداند. به دلیل این که قیمت واقعی‌اش را به آن پرداخت نمی‌کردیم زمان زیادی طول می‌کشید تا این ارز به جریان تجارت وارد شود و در مقابل، واردکننده نیز در صف می‌ایستاد تا بتواند این ارز را دریافت کند. تقریبا در این ۲ هفته، سیاست تک نرخی شدن ارز ابلاغ و جاری شده است و سرعت بازگشت ارز را مشاهده می‌کنیم.

او افزود: اگر آمار مرکز مبادله را بررسی کنید، می‌بینید که خیلی از شرکت‌ها و صادرکنندگان در حال بازگرداندن ارزی هستند که از بیرون داشته‌اند. زیرا قیمت واقعی شده است. مثلا فرض کنید که اگر کسی باید ارز خود را با رقم ۸۰-۷۰ هزار تومان در تالار می‌فروخته است الان با ۱۲۸-۱۲۷ هزار تومان این ارز را معامله می‌کند.

معاون سازمان توسعه تجارت گفت: از ابتدای سال، ۱۶ درصد تجارت کشور با منطقه اوراسیا در مقایسه با مدت مشابه در سال ۱۴۰۳ افزایش پیدا کرده است.

با توجه به این که کمتر از یک ماه است که سیاست تک نرخی شدن ارز انجام شده است تاثیر آن را در ماه‌های آینده و تا پایان سال خواهیم دید. اما بر اساس آمار، بازار‌های صادراتی افزایشی بوده‌اند. مثلا با امارات، عمان، کنیا، ازبکستان و ارمنستان همکاری بازار‌های صادرات صورت گرفته است که به ترتیب، ۹، ۳۰، ۴۱۳، ۵۶ و حدود ۳۱ درصد بوده است.

روشن‌بخش ادامه داد: بر اساس قوانین جدید هر صادرکننده می‌تواند با ارز ناشی از صادرات خود، واردات انجام دهد، اما باید آن کالا‌ها مجاز باشند و زمانی که ثبت سفارش می‌کند محدودیت‌های قبلی وجود ندارد. چون ممکن است تولید داخل داشته باشیم و مجوز‌هایی که تا الان داده شده‌اند به صورتی باشند که بازار کشور گنجایش سایز آنها را نداشته باشد و به تولید آسیب وارد کند.

معمولاً در اداره‌های تخصصی وزارت صمت بررسی انجام می‌شود که میزان آنها را در ثبت سفارش مشخص می‌کند.

او افزود: فرآیند تجارت در سامانه جامع تجارت تعریف دارد و در همه دنیا به همین شکل است و اگر فردی تولیدکننده باشد و بخواهد مواد اولیه‌اش را وارد کند حتما باید ثبت سفارش کند. اما فرآیندش در پیمان‌سپاری ارزی تسهیل شده است به سرعت انجام می‌شود.

فرد می‌تواند ارز خود را از صادرکننده‌هایی دریافت کند که ارز می‌آورند و این ارز، با قیمت توافقی است که نرخ بازار بر اساس عرضه و تقاضاست.