باشگاه خبرنگاران جوان- ۲۶ روز از حمله آمریکا و اسرائیل به ایران می‌گذرد و در این مدت راهبرد ایران در مواجهه با حملات ائتلاف آمریکایی اسرائیلی نشان می‌دهد که ایران هیچ‌گاه به تمامیت ارضی هیچ کشوری تعرض نکرده و حمله به پایگاه‌ها و منافع آمریکا و اسرائیل را در دستور کار خود قرار داده است.

راهبردی که بار‌ها پیش از آغاز جنگ و از مدت‌ها پیش از سوی ایران به کشور‌های منطقه هشدار داده شده بود؛ حالا پس از ۲۶ روز مقامات این کشور‌هایی که درگیر شده‌اند و آثار این امنیت‌زدایی از منطقه را می‌چشند، لب به اعتراض گشوده‌اند.

مدیرعامل شرکت ادنوک امارات، سلطان الجابر در سخنرانی خود در کنفرانس سالانه CeraWeek مدعی شد: «ما دنبال درگیری نبودیم و تمام تلاش ممکن را برای جلوگیری از آن به کار بردیم و با متهم کردن ایران گفت: تبدیل تنگه هرمز به ابزار فشار، اقدامی خصمانه فقط علیه یک کشور نیست؛ این تروریسم اقتصادی علیه همه کشورهاست و هیچ کشوری نباید اجازه داشته باشد هرمز را گروگان بگیرد. نه حالا، نه هیچ‌وقت.»

بحرین که پیش از این بخشی از خاک این کشور کوچک را برای اهداف ضدایرانی به آمریکا سپرده است، پیش‌نویس قطعنامه‌ای را به شورای امنیت ارائه داده و ایران را در آن تهدیدی برای امنیت و صلح بین‌المللی عنوان کرده و خواستار استفاده از تمام ابزار‌ها برای تضمین عبور و مرور از تنگه هرمز شده است.

قربانی کردن امنیت منطقه‌ای برای تقابل با ایران

نکته جالب توجه اینجاست که چندین دهه است، کشور‌های شورای همکاری خلیج فارس (عربستان، امارات، قطر، کویت، عمان، بحرین) امنیت خود را از طریق اعطای خاک به نیرو‌های نظامی آمریکا تامین می‌کنند و این مدل به «چتر امنیتی آمریکا» معروف است.

با این رویکرد معادلات امنیتی در غرب آسیا دستخوش تحولی بنیادین شد. کشور‌های حاشیه خلیج فارس با در اختیار گذاشتن خاک و زیرساخت‌های خود به آمریکا و متحدان غربی، عملا از رویکرد تاریخی «امنیت دسته‌جمعی» فاصله گرفته و به دنبال تعریف امنیت خود در تقابل با جمهوری اسلامی ایران برآمدند. این اقدام نه‌تنها به ثبات پایدار نیانجامید بلکه زمینه‌ساز تشدید منازعاتی شد که دامن خود این کشور‌ها را نیز گرفت.

در عین حال، این کشور‌ها با قرار دادن خاک خود در اختیار آمریکا در حقیقت این منطقه را برای سایر کشور‌های غرب آسیا ناامن کرده‌اند.

سفیر سابق آمریکا در عربستان، چاس فریمن، شهریورماه گذشته گفت: «اسرائیلی‌ها می‌خواهد هر کاری که با سوریه کردند با ایران نیز انجام دهد، حکومت را سرنگون و سپس کشور را به واحد‌های کوچک‌تر تقسیم کنند تا آنها را تجزیه کرده و تحت سلطه نگه دارد.»

راهبرد ایران در مقابل تهدیدات وجودی

در این میان، ایران که خود را در محاصره پایگاه‌های نظامی فرامنطقه‌ای و ائتلاف‌های امنیتی خصمانه دید، با «تهدید وجودی» ناشی از این تحرکات مواجه شد. همزمان، مقامات آمریکایی با طرح سناریو‌های تجزیه‌طلبانه‌ای که تمامیت ارضی ایران را نشانه می‌رفت، بر عمق این بحران افزودند. 

از حمله به ایران در خرداد ۱۴۰۴ تا اجرای کودتا در دی همان سال تا حمله دوباره در ۹ اسفند ماه همگی نه تنها امنیت بلکه موجویت ایران را به خطر انداخته است.

از زمان حمله ۲۶ روز پیش، اخبار‌های گزارش‌های بسیاری در مورد ارتباط ترامپ با گروه‌های تجزیه‌طلب برای کمک به تجزیه ایران منتشر شده است.

تنها چهار روز پس از حمله به ایران، خبرگزاری آکسیوس گزارش داد که دونالد ترامپ هم‌زمان با آغاز جنگ علیه ایران، تماس‌های حساس و مستقیمی با رهبران کرد برقرار کرده است و نقشه تجزیه ایران را در سر دارد.

حالا ایران جنگ منطقه‌ای را فعال کرده است و دفاع از تمامیت ارضی و موجودیت خود را حق مشروع خود می‌داند و در این راستا با هشدار‌های قبلی به کشور‌هایی که خاک خود را در اختیار آمریکا قرار داده‌اند و با استفاده از ابزار‌های راهبردی خود از جمله موشک‌های دوربرد، دارایی‌های منطقه‌ای و کنترل بر آبراه‌های حیاتی، نشان داد که قدرت بازدارندگی‌اش محدود به مرز‌های جغرافیایی نیست و در این میان، امنیت کشور‌هایی را که به عنوان سکوی پرش برای حمله عمل کرده بودند، با چالش جدی مواجه ساخت. 

بدین ترتیب، هرگونه درگیری جدید در منطقه به سرعت به شبکه‌ای از منافع متقاطع گره خورد.

تنگه هرمز ابزار قدرتمند ایران در تنظیم قواعد منطقه

یکی دیگر از ابزار‌های قدرت ایران که در تمامی این سال‌ها بدون هیچ چشم‌داشتی در اختیار کشور‌های منطقه بود، تنگه هرمز است؛ آبراهی که ایران این‌بار با استفاده از آن قواعد منطقه را تنظیم می‌کند و خواهد کرد.

این تنگه از ابتدای حمله به ایران، با کنترل هوشمند به روی دشمنان و کشور‌های متخاصم بسته است و کشور‌های دوست با هماهنگی ایران می‌توانند از آن عبور کنند.

به‌طوری که از روز‌های ابتدایی شاهد عبور کشتی‌های چینی بودیم و در چند روز اخیر هم اخباری مبنی بر عبور کشتی‌های هندی، عراقی و ... منتشر شده است.

در همین راستا، علیرضا دلخوش، سفیر ایران در سریلانکا که این روز‌ها به دلیل حمله آمریکا و اسرائیل به ایران با مشکلات سوخت دست‌وپنجه نرم می‌کند، در یک نشست خبری اعلام کرد، سریلانکا کشور دوست ماست و تنگه هرمز به روی کشتی‌های کشور‌های دوست ما بسته نیست؛ در هر صورت، چنانچه سریلانکا به نفت یا هر کالای ضروری دیگری نیاز داشته باشد، ایران این کالا‌ها را برای آنها تامین و فراهم خواهد کرد. 

این موارد نشان می‌دهد که ایران برای کمک به تمام کشور‌های دوستی که در نتیجه حمله آمریکا و اسرائیل به ایران دچار مشکل شده‌اند، آمادگی دارد و تنها کافی‌ست که با تهران گرفته است.

همانطورکه بر اعلام منابع رسمی تاکنون حدود ۳۰ کشور با ایران برای هماهنگی عبور کشتی‌هایشان از تنگه هرمز تماس گرفته‌اند.

باوجود این اقدامات و تلاش‌های ایران، کشور‌های همکاری‌کننده با آمریکا و اسرائیل که به علت توقف تولیدات نفت و گازشان، مشتریان خود را در مضیقه قرار داده‌اند، ایران را مقصر جلوه می‌دهند.

تاوان‌دهی کشور‌های مقصر 

اکنون در شرایط کنونی، هر کشوری به هر میزان در این زنجیره رویداد‌ها دخیل بوده، ناگزیر از پذیرش هزینه‌های آن است. کشور‌های عربی حاشیه خلیج فارس که با اعطای خاک خود زمینه‌ساز تشدید تنش‌ها شدند، هم در قبال خسارات واردشده به ایران مسئولیت دارند و هم باید پاسخگوی آسیب‌پذیری امنیتی و اقتصادی‌ای باشند که برای شهروندان خود رقم زده‌اند. 

اکنون، این واقعیت آشکار می‌شود که امنیت در منطقه خلیج فارس مفهومی تقسیم‌ناپذیر است و تلاش برای تامین امنیت یک کشور به بهای ناامنی دیگری، تنها به بحران‌های زنجیره‌ای و هزینه‌های فزاینده برای همه طرف‌ها منجر خواهد شد.

منبع: فارس