باشگاه خبرنگاران جوان- آذر عسکرپور - اینجا، نه تنها تابلوی زنده‌ای از گونه‌های جانوری نایاب و منحصر‌به‌فرد ایران است، بلکه با وسعت بیش از ۱۷۸ هزار هکتار و تنوع اقلیمی شگفت‌انگیز، اکوسیستم‌هایی بکر و چشم‌انداز‌هایی دل‌نواز را به نمایش می‌گذارد که هر طبیعت‌گرد و دلسوز محیط زیستی را به وجد می‌آورد.

 اما این گنجینه طبیعی، با وجود جمعیت مطلوب حیات‌وحش و امید به احیای پوشش گیاهی، همچنان با چالش‌هایی روبروست که آینده آن را رقم خواهد زد.

تاریخچه‌ای از حفاظت، گنجینه‌ای از تنوع زیستی

خبربافت ؛ نامی آشنا برای دوستداران طبیعت و محیط زیست استان کرمان؛ منطقه‌ای که از دیرباز مورد توجه قرار گرفته و مسیر تکامل حفاظتی خود را پیموده است. 

نجمه فهرجی، رئیس اداره زیستگاه‌ها و امور مناطق محیط زیست استان کرمان در گفت‌و‌گو با خبرنگار باشگاه خبرنگاران جوان، با اشاره به تاریخچه غنی این منطقه می‌گوید: «این منطقه با وسعتی بیش از ۱۷۸ هزار هکتار، ابتدا در سال ۱۳۵۰ به عنوان منطقه حفاظت شده معرفی و سپس در سال ۱۳۵۴ به پناهگاه حیات وحش ارتقا یافت. در سال ۱۳۷۸ نیز بخش اعظم آن به پارک ملی ارتقا یافت و مابقی همچنان به عنوان پناهگاه حیات وحش باقی مانده است.» این تحولات نشان‌دهنده اهمیت روزافزون این اکوسیستم ارزشمند در چشم‌انداز حفاظتی کشور است.

گونه‌های شاخص: شکوهی از طبیعت ایران

وی افزود: «خبربافت» میزبان گونه‌های جانوری برجسته‌ای است که هر کدام بخشی از هویت زیست‌محیطی ایران را تشکیل می‌دهند. 

خانم فهرجی با اطمینان از وضعیت این گونه‌ها می‌افزاید: «گونه‌های شاخص منطقه شامل جبیر، پلنگ، کل و بز، قوچ و میش، آهو، کفتار و… هستند و خوشبختانه هیچ گونه‌ای در خطر کاهش یا انقراض قرار ندارد.» این خبر مسرت‌بخش، گواهی بر موفقیت نسبی اقدامات حفاظتی در این منطقه است. تنوع اقلیمی «بافت»، از مناطق سردسیری تا گرمسیری، زیستگاه‌های منحصر به فردی را پدید آورده که بستر مناسبی برای این تنوع گونه‌ای چشمگیر فراهم کرده است.

امید به احیا: رویارویی با خشکسالی و نگاهی به آینده

وی می‌افزاید:خشکسالی‌های دهه‌های اخیر، اگرچه تأثیراتی بر پوشش گیاهی مناطق گرمسیری «بافت» گذاشته، اما نویدبخش احیای این زیستگاه‌ها با بارندگی‌های اخیر است. 
خانم فهرجی با اشاره به این موضوع بیان داشت: «با توجه به خشکسالی‌های دهه‌های گذشته، جمعیت حیات وحش منطقه مطلوب ارزیابی می‌شود. اما پوشش گیاهی در مناطق گرمسیری آسیب جدی دیده که قابل احیا است و بارندگی‌های اخیر نوید بخش احیای این زیستگاه‌ها و منابع آبی منطقه است.» این چرخه طبیعی، نشان‌دهنده تاب‌آوری طبیعت «بافت» و امید به بازگشت طراوت و سرسبزی به این منطقه است.

تهدیدها؛ از آفات تا حضور گردشگران؛ تلاش برای حفاظت مستمر

همچون بسیاری از مناطق طبیعی، «خبربافت» نیز با تهدید‌هایی روبروست. 
خانم فهرجی مهم‌ترین این تهدید‌ها را «خشکسالی، آتش‌سوزی، چرای بی‌رویه، آفات گیاهی نظیر لورانتوس و تخلف شکار» برشمرد. 
وی با اشاره به چالش کمبود نیرو، تأکید کرد: «محیط‌بانان تنها می‌توانند این تخلفات را کاهش دهند و باید بدانیم که در کل کشور، تعداد محیط‌بانان نسبت به وسعت مناطق بسیار کم است.»

رییس اداره زیستگاه‌ها و امور مناطق محیط زیست استان کرمان بیان داشت: با این حال، اقدامات مؤثری برای مقابله با این تهدید‌ها انجام شده است: «ساخت حوض، انبار و آبشخور، توزیع علوفه، گشت و کنترل، و آموزش جوامع محلی» از جمله این اقدامات است. 
فهرجی افزود:همچنین، «طرح مشارکت در حفاظت و بهره‌برداری تفرجی با عقد قرارداد با بخش خصوصی» در حال اجراست که این خود گامی مهم برای توسعه پایدار منطقه محسوب می‌شود.

نقش حیاتی جوامع محلی و گردشگری مسئولانه

فهرجی می‌گوید:یقیناً جوامع محلی تأثیرگذارترین افراد در حفاظت و نگهداری از هر اکوسیستمی هستند. بدون همراهی و یاری مردم، نمی‌توان حفاظت مؤثری انجام داد. مردم باید بدانند آنچه امروز حفظ می‌شود، میراثی برای فرزندانشان خواهد بود.»

 این جمله کلیدی از خانم فهرجی، اهمیت همکاری مردم را برجسته می‌کند. طرح‌های اشتغال‌زایی برای جوامع محلی، نظیر استخدام تعدادی از اهالی به عنوان محیط‌بان یا اشتغال بانوان در کارگاه‌های قالی‌بافی، گامی عملی در جهت جلب مشارکت و همکاری آنهاست.

در کنار این، «گردشگری مسئولانه» کلید حفظ طراوت «خبربافت» برای نسل‌های آینده است.

 خانم فهرجی به گردشگران توصیه کرد: گردشگری در طبیعت باید مسئولانه باشد؛ یعنی شما بعد از هر تفرج، باید نگاه کنی ببینی چه اثری در طبیعت به جا گذاشته‌ای.

 دعوتی به کشف زیبایی‌های دست‌نخورده و حیات در آغوش طبیعت

«خبربافت»، فراتر از یک منطقه حفاظت‌شده، داستانی زنده از اراده طبیعت برای بقا و شکوفایی است. اینجا، جایی است که صدای سکوت کوهستان با زوزه‌ی باد در هم می‌آمیزد و ردپای پلنگ بر خاک، نشان از حضوری باشکوه دارد. جایی که گونه‌های جانوری، فارغ از هیاهوی دنیای مدرن، در قلمرویی امن به زندگی خود ادامه می‌دهند و هر برگ و هر شاخه، رازی از چرخه حیات را بازگو می‌کند.

با اجرای طرح‌های نوآورانه مشارکت با بخش خصوصی و تمرکز بر اشتغال جامعه محلی، «بافت» نه تنها به سوی حفاظت پایدار گام برمی‌دارد، بلکه دروازه‌ای به سوی تجربه‌های گردشگری مسئولانه و ماندگار می‌گشاید. تجربه‌ای که در آن، هر بازدیدکننده نه تنها شاهد زیبایی‌های بی‌بدیل طبیعت خواهد بود، بلکه خود بخشی از راوی داستان حفاظت از این میراث گران‌بها می‌شود.

پس، اگر به دنبال مقصدی هستید که هم روح شما را تازه کند و هم با عظمت خلقت آشنا سازد؛ اگر می‌خواهید ردپای خود را بر دامن طبیعت به گونه‌ای به جا بگذارید که ستایشگر آن باشد، «خبربافت» در استان کرمان، منتظر شماست. بیایید با هم، در حفظ و ارتقای این نگین سبز و گنجینه حیات‌وحش ایران، سهیم باشیم و برای نسل‌های آینده، داستانی از تعهد و زیبایی به یادگار بگذاریم.