باشگاه خبرنگاران جوان - مرور رویدادهای مختلف تاریخی در پنج دهه اخیر، تصویری روشن از افول قدرت سخت و نرم آمریکا در مواجهه با جمهوری اسلامی ایران ترسیم میکند. از روزی که کارتر با اطمینان از «جزیره ثبات» سخن میگفت تا امروز که فرماندهان سنتکام از توان موشکی و پهپادی ایران به عنوان یک «کابوس» یاد میکنند، معادله قدرت به کلی تغییر کرده است.
از زمانی که «جیمی کارتر» رئیس جمهور پیشین آمریکا در دیماه ۱۳۵۶، ایرانِ تحت سلطه پهلوی را «جزیره ثبات» نامید، تا امروز که معادلات قدرت در خلیجفارس و منطقه غرب آسیا تغییر کرده، آمریکا همواره به دنبال مهار ایران بوده است. در این ۵ دهه، جمهوری اسلامی ایران توانست محاسبات پیچیده آمریکا را برهم زده و ضرباتی ماندگار بر پیکره هژمونی این ابرقدرت وارد کند.
۱) سقوط رژیم پهلوی
اولین و بزرگترین ضربه، فروپاشی ژاندارم منطقه بود. آمریکا تمام قد پشت محمدرضا پهلوی ایستاده بود؛ حتی در روزهای منتهی به انقلاب، ژنرال هایزر را برای ساماندهی یک کودتای احتمالی یا حفظ ارتش به تهران فرستاد. اما طوفان انقلاب اسلامی، نه تنها «جزیره ثبات» کارتر را درنوردید، بلکه بزرگترین پایگاه استراتژیک آمریکا در غرب آسیا را از چنگال آنها خارج کرد. این پیروزی، نخستین سیلی به اعتباری بود که واشنگتن برای خود در منطقه قائل بود.
۲) تسخیر لانه جاسوسی
تسخیر سفارت آمریکا در تهران، ضربهای حیثیتی بود که به تعبیر امام خمینی(ره) «انقلاب دوم» نام گرفت. برای نخستین بار در تاریخ معاصر، ابهت دیپلماتیک و اطلاعاتی آمریکا فروریخت. ۴۴۴ روز گروگانگیری کارکنان سفارت، نه تنها دولت کارتر را به زانو درآورد، بلکه اسناد افشا شده از این مرکز، از شبکههای جاسوسی و مداخلات گسترده واشنگتن در امور داخلی ایران پرده برداشت.
۳) شکست در عملیات پنجه عقاب در طبس
آمریکا برای جبران تحقیر ناشی از تسخیر سفارت، پیچیدهترین عملیات رهایی گروگان را طراحی کرد. اما توفان شن در بیابانهای طبس، پیشرفتهترین تجهیزات هوانوردی ارتش آمریکا را به آهنپاره تبدیل کرد. شکست مفتضحانه در طبس، نه تنها یک ناکامی نظامی، بلکه به زعم بسیاری از تحلیلگران، پایانی بر دوران ریاستجمهوری کارتر و نشانی از امدادهای غیبی برای ملت ایران بود.
۴) شکست کودتای نوژه
تنها چند ماه پس از واقعه طبس، طرحی پیچیده برای سرنگونی نظام نوپا از طریق نفوذ در پایگاه هوایی شهید نوژه همدان طراحی شد. این کودتا که با حمایت مستقیم اطلاعاتی و مالی غرب همراه بود، پیش از اجرا لو رفت و عوامل آن دستگیر شدند. خنثیسازی این توطئه نشان داد که ساختار امنیتی ایران با وجود نوپا بودن، از نفوذناپذیری بالایی برخوردار است.
۵) مقاومت در جنگ تحمیلی ۸ ساله
جنگ تحمیلی، آزمونی بزرگ برای اثبات استقلال ایران بود. در حالی که صدام با حمایت همهجانبه آمریکا، ناتو، بلوک شرق و دلارهای نفتی منطقه، سودای فتح یکهفتهای تهران را در سر داشت، ملت ایران هشت سال ایستادگی کرد. این تنها جنگ در تاریخ ۲۰۰ سال اخیر ایران بود که اجازه نداد حتی یک وجب از خاک کشور به دست بیگانه بیفتد. آمریکا که در اواخر جنگ مستقیماً در خلیجفارس وارد درگیری شده بود، در نهایت شاهد شکست پروژه فروپاشی ایران از طریق جنگ کلاسیک بود.
۶) مهار فتنه ۸۸ و شکست کودتای مخملی
مدل «انقلابهای رنگی» که در چهار کشور یوگسلاوی، گرجستان، اوکراین و قرقیزستان موفق عمل کرده بود، در سال ۸۸ برای اجرا در ایران بازنویسی شد. «مایکل لدین» و دیگر تئوریسینهای آمریکایی صراحتاً از وقوع یک کودتای مخملی خبر میدادند. اما درایت رهبر حکیم انقلاب و حضور حماسی مردم در ۹ دی، این فتنه پیچیده را که با حمایت تمامعیار رسانهای و سیاسی واشنگتن همراه بود، ناکام گذاشت و فرمول کودتای مخملی را در ایران باطل کرد.
۷) شکار پهپادهای پیشرفته؛ آرکیو ۱۷۰ و گلوبال هاوک
نبرد تکنولوژیک در آسمان، عرصه دیگری از ضرب شست ایران بود. در سال ۱۳۹۰، ایران توانست پهپاد فوقجاسوسی RQ-170 (جانور قندهار) را با کمترین آسیب، سالم به زمین بنشاند و مهندسی معکوس کند. سالها بعد در تیرماه ۹۸، سرنگونی پهپاد غولپیکر و گرانقیمت «گلوبال هاوک» توسط سامانه بومی «سوم خرداد»، نشان داد که برتری هوایی آمریکا در منطقه به پایان رسیده است.
۸) نبرد با داعش و شکست پروژه خاورمیانه جدید
ایجاد گروههای تروریستی تکفیری، پروژهای برای تغییر جغرافیای سیاسی منطقه و فرسایش قدرت ایران بود. اما حضور مستشاری ایران و فرماندهی میدانی سردار حاج قاسم سلیمانی، نه تنها کشورهای منطقه را نجات داد، بلکه خلافت خودخوانده داعش را نابود کرد. این پیروزی، در واقع شکست راهبرد جنگهای نیابتی آمریکا در غرب آسیا بود.
۹) بازداشت تفنگداران آمریکایی در خلیجفارس
تصاویر زانو زدن تفنگداران دریایی آمریکا در نزدیکی جزیره فارسی، ضربهای نمادین و کاری به غرور نظامی ایالات متحده بود. نیروی دریایی سپاه با قاطعیت، متجاوزان به آبهای سرزمینی را بازداشت کرد. این حادثه پیامی روشن داشت و آن اینکه، در خلیجفارس، قدرت برتر نه ناوهای هواپیمابر، بلکه اراده نیروهای ایرانی است.
۱۰) موشکباران پایگاه عینالاسد
پس از ترور ناجوانمردانه سردار حاج قاسم سلیمانی، ایران کاری را انجام داد که در ۷۰ سال اخیر بیسابقه بود و آن، حمله مستقیم موشکی به یک پایگاه رسمی ارتش آمریکا بود. درهم کوبیدن «عینالاسد» در عراق با موشکهای نقطهزن نشان داد که دوران «بزن دررو» به پایان رسیده و هرگونه تعرض، با پاسخی ویرانگر و در ابعادی باورنکردنی مواجه خواهد شد.
۱۱) جنگ تحمیلی ۱۲ روزه و هدف قرار گرفتن پایگاه العدید
یکی از بزرگترین و درخشانترین نمادهای شکست هیمنه آمریکا در سالهای اخیر، واقعهای است که در جریان نبرد مقتدرانه ۱۲ روزه (۱۴۰۴) رخ داد. پایگاه هوائی «العدید» در قطر، که به عنوان قلب تپنده و مرکز فرماندهی سنتکام در منطقه شناخته میشد، در یک عملیات ترکیبی و متهورانه، کور شد.دونالد ترامپ در خردادماه ۱۴۰۴ با غروری ابلهانه از عملیات «چکش نیمهشب» علیه ایران سخن گفته بود، اما پاسخ قاطع ایران، این چکش را بر فرق سر خودشان فرود آورد. در حالی که جنگندههای آمریکایی گمان میکردند آسمان ایران درسکوت است، بارانی از موشکهای نقطهزن و پهپادهای انتحاری ایرانی بر سر العدید فرود آمد. عملیات«بشارت فتح» نه یک واکنش ساده، بلکه یک «شوک راهبردی» بود که رادارهای فوقپیشرفته و مراکز کنترل و فرماندهی آمریکا را به تلی از خاکستر تبدیل کرد. روزنامه فارنپالیسی با اعتراف به این شکست نوشت:«العدید دیگر امن نیست؛ ایران ثابت کرد که میتواند در هر لحظه، بینایی نظامی آمریکا در غرب آسیا را از بین ببرد.»
۱۲) شکست دشمن در اغتشاشات ۱۴۰۱
در سال ۱۴۰۱، یکی از پیچیدهترین جنگهای نرم و ترکیبی تاریخ علیه ایران کلید خورد. در آن سال، سرمایهگذاری بیسابقه سرویسهای اطلاعاتی غربی-عبری بر روی گسلهای اجتماعی و فرهنگی متمرکز شد تا با هدف قرار دادن بنیان خانواده و موضوع حجاب، ساختار سیاسی کشور را از درون دچار فروپاشی کنند. اما این پروژه که با پمپاژ رسانهای سنگین از لندن و واشنگتن همراه بود، در برابر بصیرت ملی و وفاداری تودههای مردم به بنبست خورد. شکست این فتنه نشان داد که محاسبات آمریکا درباره «تغییر از درون» در ایران، همچنان فرسنگها با واقعیت فاصله دارد.
۱۳) اقتدار در آبهای آزاد؛ توقیف نفتکشها و دیپلماسی دریایی
در سالهای اخیر دوران قلدری دریایی آمریکا در دریای عمان و خلیجفارس با چالشی جدی مواجه شد. در دیماه ۱۴۰۲، نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران نفتکش آمریکایی «نیکولاس ST» را که پیشتر با نام «سوئز راجان» نفت ایران را سرقت کرده بود، با حکم قضایی توقیف کرد. این اقدام در کنار بازگشت غرورآفرین ناوگروه ۸۶ از سفر دور دنیا، پیامی جهانی داشت و آن اینکه، ایران نه تنها در مرزهای خود، بلکه در هر نقطهای از اقیانوسها، قادر است از منافع ملی خود دفاع کند و «دزدی دریایی مدرن» واشنگتن را بیپاسخ نگذارد.
۱۴) خنثیسازی فتنه دیماه ۱۴۰۴؛ تیر خلاص به آشوب
آخرین تلاش مذبوحانه برای برهم زدن امنیت داخلی ایران، در دیماه ۱۴۰۴ و به عنوان مکمل جنگ ۱۲ روزه طراحی شد. دشمن قصد داشت با ایجاد ناامنیهای کور خیابانی، تمرکز نیروهای مسلح را از مرزها به داخل شهرها بکشاند. اما درایت رهبری و هوشیاری دستگاههای امنیتی و همراهی کمنظیر مردم، این فتنه را در نطفه خفه کرد. این پیروزی در سال ۱۴۰۴، در واقع تیر خلاصی به دههها توطئهچینی آمریکا بود و نشان داد که پیوند ملت و حاکمیت در ایران، از هر سلاح و تحریمی مستحکمتر است.
غروب یک امپراطوری در برابر طلوع اقتدار ملی
مرور این ۱۴ ایستگاه تاریخی، تصویری روشن از افول قدرت سخت و نرم آمریکا در مواجهه با جمهوری اسلامی ایران ترسیم میکند. از روزی که کارتر با اطمینان از «جزیره ثبات» سخن میگفت تا امروز که فرماندهان سنتکام از توان موشکی و پهپادی ایران به عنوان یک «کابوس» یاد میکنند، معادله قدرت به کلی تغییر کرده است. ایران با تکیه بر استراتژی «مقاومت فعال»، نه تنها از موجودیت خود دفاع کرده، بلکه هژمونی آمریکا را در حساسترین منطقه جهان به چالش کشیده و شکست داده است. این ۱۴ سیلی، تنها بخشی از کارنامه ملتی است که آموخته است برای ماندن در تاریخ، باید قوی بود.
منبع: فارس