باشگاه خبرنگاران جوان - قدیمیترین و طولانیترین قنات جهان به نام «قنات زارچ» در استان یزد واقع شده است، طول این قنات ۱۰۰ کیلومتر و تعداد چاههای آن هزار و ۱۱۵ حلقه است که قدمت این قنات شگفتانگیز به بیش از ۳ هزار سال میرسد. این قنات با طول قابلتوجه و قدمتی چندهزارساله نهتنها یک سازه آبی، بلکه یک میراثفرهنگی زنده در قاب مهندسی کهن آب توسط ایرانیان محسوب میشود که روایتگر سبک زندگی، تلاش و هوشمندی مردمان کویر است و مسیر طولانی قنات، چاههای متعدد، شیوه هدایت آب و حفظ شیب طبیعی زمین، همگی نشاندهنده محاسبات فنی دقیق و تفکری پیشرفته در زمان خود بودهاند، دانشی که بدون فناوری مدرن و تنها باتجربه و خلاقیت بومی برای پاسخ به نیاز تشنگی در کویر و سازگاری با طبیعت بهدستآمده است.
قبل از ورود اسلام نیز این قنات وجود داشته است
تعدادی از میلههای این قنات در محل مسجد جامع یزد واقع شده که نشان میدهد قبل از ورود اسلام نیز این قنات وجود داشته است و مسجد جامع در حریم قنات ساخته شده است، این میلهها برای پر کردن آبانبار وسیع زیر مسجد بوده است تا نمازگزاران بتوانند از طریق پایاب برای وضوگرفتن از آب قنات استفاده کنند، این پایاب هنوز هم قابلاستفاده است.یکی از ویژگیهای قنات زارچ مقطع مربعی آن است که قدمت حفر آن به زمان زرتشتیان برمیگردد و تا نیمقرن پیش هم آبدهی قنات زارچ بیش از ۱۵۰ لیتر در ثانیه بود اما به دلیل حفر بیرویه چاههای عمیق و نیمهعمیق در حریم آبی قنات، آبدهی آن بهشدت کاهشیافته است.مظهر این قنات در شهر زارچ واقع شده و دارای سهشاخه یا تونل زیر زمینی جدا از هم است که تونلهای آن؛ شیرین، شور و ابراهیم خویدکی نام دارد، البته دو شاخهٔ شيرين و ابراهيم خويدكی، شاخههای خشك شده قنات زارچ هستند و هم اكنون تنها شاخه شور به طول ۷۲ كيلومتر آبدهی دارد كه آبدهی اين شاخه در بالادست قنات ۶۰ ليتر در ثانيه بوده اما در مظهر قنات ۲۸ ليتر در ثانيه است.
قناتهای ایران هشتمین عجایب دنیا!
مقنیهای سختکوش در اعماق زمین و در دالانهای باریک همچون قبر کار کردند و البته برای هر کدام از این پرسشها راهحلی یافته بودند؛ بهعنوانمثال از پوست بُز برای هوادهی به کارگران در اعماق زمین استفاده میکردند و یا از تغییر رنگ چراغ دان برای پیبردن به گازهای خطرناک و یا از دستمال آغشته به سرکه برای نجات مقنیها از گازگرفتگی استفاده میشده است و یا شن در داخل چاه میریختند تا موجب گردش هوا در چاه شود.قناتهای ایران که مجموع طولشان حدود ۴۰۰ هزار کیلومتر است، میتوانند ۱۰ مرتبه دور کره زمین بچرخند و به گفته دکتر جواد صفی نژاد، پدر علم قنات ایران، هشتمین عجایب دنیا بهحساب میآیند که باید برای حفاظت از آنها کوشید و از آنها جهت پویایی منطقه و رونق گردشگری استفاده کرد.
این قنات اعجابانگیز را از نزدیک ببینید
قنات زارچ با شماره ۱۴۸۳۰ تیرماه ۱۳۸۴ در فهرست آثار ملی به ثبت رسید و در چهلمین اجلاس میراث جهانی یونسکو که در ژوئیه ۲۰۱۶ در استانبول برگزار شد، ۱۱ قنات ثبت جهانی شدهاند که هرکدام به لحاظ قدمت، نوع معماری، عمق، طول و مشخصاتی ازایندست، منحصربهفرد و بینظیر هستند، در این میان قنات زارچ با عنوان طولانیترین قنات ایران در فهرست جهانی نیز به ثبت رسید.تردیدی نیست با سفر به یزد زیبا با آثار تاریخی و طبیعی بیشمار بهترین خاطرات را خواهید داشت همین اکنون سعی کنید اقدامات سفر و بازدید از زیباییهای شهر یزد را در اولویت خود قرار دهید و از قنات زارچ دیدن کنید زیرا این ناحیه از کشور نهتنها در بین گردشگران بلکه بین باستانشناسان و البته تاریخدانها نیز از جایگاه ویژهای برخوردار است.
منبع: فارس