باشگاه خبرنگاران جوان؛ سمانه هرمزی - احمدی مدیر کل دامپزشکی خراسان جنوبی با حضور در برنامه پرسمان صدا و سیمای استان گفت: نظارت بر فرآوردههای خام دامی وظیفهای شرعی، ملی و اداری است که به طور دائم و بدون وقفه انجام میشود. این نظارت تعطیلبردار نیست و در مناسبتهای خاص مانند ماه رمضان، نوروز، محرم و دهههای اول و آخر آن، با توجه به افزایش مصرف فرآوردههای دامی به دلیل برگزاری مراسم عمومی و نذورات مردمی، شدت بیشتری پیدا میکند. در این ایام طرح تشدید نظارت اجرا میشود که طی آن تعداد نیروهای نظارتی و ساعات بازرسیها افزایش مییابد و بازه بین دو نظارت کوتاهتر میشود تا سلامت فرآوردههای خام دامی به شکل دقیقتری کنترل شود.
او افزود: به عنوان نمونه، در شهرستان بیرجند که مرکز استان است، در شرایط معمول روزانه دو تا سه ناظر فعال داریم؛ اما در دورههای تشدید نظارت، نیروهایی از بخشهای دیگر فراخوان میشوند تا پوشش بازرسی گستردهتر شود. در طول هفته ممکن است تا چهار بار به یک واحد عرضه مراجعه شود. این نظارتها شامل کشتارگاهها، مراکز بستهبندی، خودروهای حمل و تمام زنجیره تولید از مزرعه تا سفره مردم میشود. دامپزشکی بر تمام گونههای قابل پرورش، از دام و طیور و آبزیان گرفته تا موارد خاصی مانند عقرب و کروکودیل نظارت دارد، زیرا این موجودات نیز به سبب استفاده از سم یا چرمشان، در زمره دام محسوب میشوند.
احمدی بیان کرد: بیش از ۴۹ درصد بیماریهای شناختهشده در جهان، مشترک میان انسان و دام هستند و وظیفه دامپزشکی پیشگیری از انتقال این بیماریها از طریق فرآوردههای خام به جامعه است. این مسئولیت جدی علاوهبر بار علمی و فنی، تبعات اجتماعی نیز دارد، چرا که در موارد معدومسازی محمولههای آلوده، مقاومتهایی از سوی صاحبان کالا دیده میشود، اما سلامت جامعه خط قرمز دامپزشکی است. در استان، تعداد کل پرسنل دامپزشکی کمتر از ۲۲۰ نفر است، اما همین نیروها طی ۱۰ ماه گذشته بیش از ۲۴ هزار و ۹۳۱ مورد بازدید بهداشتی انجام دادهاند.
مدیرکل دامپزشکی خراسان جنوبی ادامه داد: در این بازدیدها، تعداد ۱۳۰۹ تخلف بهداشتی شناسایی شد که ۱۶۰ مورد آن نیاز به نمونهبرداری داشت و از میان آنها ۲۱ پرونده به مراجع قضایی ارجاع شد و یک واحد نیز پلمب شد. در مجموع حدود ۴۴ تن فرآورده خام ضبط و ۶۲ تن معدوم شد. طبق حکم مقام قضایی، هر فرآورده خام بدون هویت، حتی اگر سالم به نظر برسد، معدومی محسوب میشود، زیرا تشخیص سلامت آن نیاز به آزمایش داردهای قبل، بعد و حین زبح دارد، از این رو فرآوردههای فاقد لیبل دامپزشکی از چرخه مصرف خارج میشوند.
او عنوان کرد: با توجه به اهمیت نظارت، توصیه میشود مردم در خرید فرآوردههای دامی از اصالت محصول و مهر دامپزشکی اطمینان حاصل کنند. هیچ ارزانی بیدلیل نیست و گوشتهایی که به قیمت پایینتر از حد معمول فروخته میشوند، احتمالاً به دلایل غیرمجاز وارد چرخه عرضه شدهاند. تنها فراوردههایی که دارای لیبل دامپزشکی و پروانه بهداشت هستند از سوی دامپزشکی تضمین میشوند، و خرید از خارج این شبکه ممکن است خطرات جدی به همراه داشته باشد.
احمدی تصریح کرد: یکی از بیماریهای خطرناک مشترک میان انسان و دام، تب کریمهکنگو (CCHF) است که در دام هیچ علائم ظاهری ندارد و تشخیص آن تنها از طریق آزمایشگاه ممکن است. برای اطمینان از نابودی ویروس، گوشت دام باید پس از کشتار ۲۴ ساعت در دمای بین صفر تا هشت درجه سانتیگراد نگهداری شود تا جمود نعشی و کاهش اسیدیته باعث از بین رفتن ویروس شود. متأسفانه در موارد قربانی یا کشتار خانگی معمولاً گوشت بلافاصله مصرف میشود که در صورت آلودگی، خطر انتقال بیماری به انسان افزایش مییابد.
مدیر کل دامپزشکی خراسان جنوبی اظهار کرد: به همین دلیل، طرح تشدید نظارت از ۲۹ بهمن آغاز شده و تا ۱۳ فروردین ادامه دارد. در این طرح، دامپزشکی با ۱۴ اکیپ ثابت و ۲۷ اکیپ سیار شامل ۲۷ دکتر دامپزشک، ۵۴ بازرس و ۹ ناظر شرعی در سراسر استان فعالیت میکند تا کنترلها بهصورت دو تا سه برابر حالت معمول انجام شود. انتظار میرود شهروندان نیز با اعلام موارد مشکوک و همکاری با بازرسان دامپزشکی در حفظ سلامت عمومی مشارکت داشته باشند.
او گفت: به طور مثال برای شناخت ماهی تازه، مردم باید به شفافیت چشمها، رنگ آبششها و ظاهر ماهی توجه کنند. چشم ماهی باید زلال و شبیه قرنیه چشم انسان باشد و آبششها رنگ قرمز مایل به صورتی داشته باشند. در صورت تیرگی آبششها یا چسبندگی سطح بدن، ماهی کهنه است و نباید مصرف شود. شماره تلفن ۱۵۱۲ به صورت شبانهروزی آماده پاسخگویی به گزارشها و شکایات مردمی است.
احمدی افزود: در نهایت، هیچ فردی نباید محموله فاقد مهر یا لیبل دامپزشکی را خریداری کند. فرآوردههایی که به شکل دستفروشی یا کنار خیابان عرضه میشوند از نظر دامپزشکی تأیید نمیگردند و در صورت مشاهده توسط مأموران، توقیف خواهند شد. در مقابل، مغازههایی که دارای مجوز رسمی از دامپزشکی هستند، مسئول ارائه مجوز معتبرند و مردم با درخواست مشاهده آن میتوانند از سلامت فرآوردههای خریداریشده مطمئن شوند.