باشگاه خبرنگاران جوان - تشنج در کودکان حالتی است که در آن فعالیت غیرطبیعی الکتریکی در مغز باعث حرکات غیرارادی، تغییر سطح هوشیاری یا علائم دیگر میشود. این حالت میتواند کوتاهمدت و گذرا باشد یا نشانهای از یک بیماری عصبی مانند صرع. تشنج در کودکان دلایل گوناگونی دارد؛ از جمله تب بالا (بهویژه در کودکان ۶ ماه تا ۵ سال)، عفونتهای مغزی مانند مننژیت یا انسفالیت، افت قند خون، کمبود اکسیژن، ضربه به سر، مشکلات مادرزادی مغز و برخی اختلالات متابولیک یا ژنتیکی.
در اغلب موارد تشنج ناشی از تب، گذرا و بیخطر است و پس از درمان علت زمینهای، کودک بهبود مییابد. بااینحال، تشنجهای مکرر یا طولانی ممکن است به سلولهای مغزی آسیب برساند و بر رشد شناختی و گفتاری کودک تأثیر بگذارد.در برخی موارد، تکرار آنها میتواند به بروز صرع منجر شود. از دیگر عوارض احتمالی تشنج میتوان به اختلال در یادگیری، مشکلات رفتاری و اضطراب اشاره کرد.درمان بسته به علت، شامل کنترل تب، داروهای ضدتشنج، تغذیه مناسب و پیگیری عصبی است. تشخیص دقیق و اقدام بهموقع پزشک در پیشگیری از عوارض بعدی نقش بسیار مهمی دارد.
علیاکبر مومن، فوقتخصص بیماریهای مغز و اعصاب کودکان با بیان اینکه روش صحیح کاهش تب، استفاده از داروهای تببر مانند استامینوفن یا ایبوپروفن و پاشویه با آب ولرم است، اظهار داشت: تشنج یکی از شایعترین مشکلات دوران کودکی است و حدود ۱۰ درصد کودکان (از هر ۱۰ کودک یک نفر) در طول زندگی خود تجربه تشنج خواهند داشت.وی ادامه داد: غالب تشنجها کوتاهمدت هستند و ظرف چند دقیقه پایان مییابند، اما اگر طولانی شد باید اقدامات اولیه مانند تنفس دهان به دهان صورت گیرد و فوراً با اورژانس تماس گرفته شود.
عضو هیات علمی دانشگاه جندی شاپور اهواز، درباره عملکرد مغز تصریح کرد: مغز از میلیونها سلول عصبی یا نورون تشکیل شده که وظیفه فرماندهی بدن را بر عهده دارند و هرگونه اختلال در روند طبیعی ارسال پیامهای عصبی میتواند به بروز تشنج منجر شود. تشنج، بسته به محل درگیری سلولهای مغزی ممکن است به شکلهای متفاوتی ظاهر شود.
دوش آب سرد برای کودک تبدار خطرناک است و میتواند موجب شوک و لرزش شدید شود. روش صحیح کنترل تب در کودکان، مصرف داروهای تببر و استفاده از آب ولرم است، نه آب سرد. تشنج در کودکان اشکال مختلفی دارد و والدین باید علائم حرکتی و غیرحرکتی را بشناسند.هنگام تشنج کودک، حفظ خونسردی، تأمین راه تنفس و تماس فوری با اورژانس در موارد طولانی شدن حمله ضروری است.
عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز درباره تقسیمبندی انواع تشنجها گفت: در تشنج فوکال تنها بخشی از بدن مانند دست، پا یا صورت درگیر میشود و در تشنج جنرالیزه (عمومی) کل بدن از سر تا پا تحت تأثیر قرار میگیرد؛ این موارد دو تقسیمبندی اصلی تشنج را تشکیل میدهند.
فوقتخصص بیماریهای مغز و اعصاب کودکان توضیح داد: تشنج میتواند حرکتی باشد؛ این نوع به صورت لرزش دستها، سفت یا شل شدن عضلات، قفل شدن دندانها یا خروج کف از دهان آشکار میشود. در موارد غیرحرکتی نیز ارتباط کودک برای لحظاتی با محیط قطع شده و فرد به نقطهای خیره میشود و رفتارهای غیرعادی مانند خنده بیدلیل یا دستکاری لباس را از خود نشان میدهد. در این شرایط والدین باید نسبت به چنین رفتارهای غیرمعمول، حساس باشند.
مومن درباره علل بروز تشنج اظهار داشت: عوامل متعددی میتوانند سلولهای مغز را تحت تأثیر قرار دهند؛ عفونتهای مغزی مانند مننژیت و انسفالیت، ضربههای مغزی ناشی از سقوط یا تصادف، مصرف مواد سمی یا داروهای خطرناک، مشکلات قلبی و حتی زمینههای ژنتیکی که در بیماری صرع دیده میشود، از جمله عوامل موثر در بروز تشنج در کودکان است.
وی خاطرنشان کرد: اولین اقدام والدین هنگام تشنج فرزند، حفظ خونسردی است. کودک باید در حالت درازکش قرار گیرد، لباسهای تنگ باید از تن خارج یا دکمه لباس باز شود و راه تنفس نیز آزاد باشد. همچنین هرگونه جسم خطرناک اطراف کودک باید دور از دسترس قرار گیرد و در صورت استفراغ، دهان و بینی کودک تمیز گردد.
عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز تصریح کرد: پیشگیری همواره بهتر از درمان است. خانوادهها باید مواد شوینده، داروها و اجسام خطرناک را دور از دسترس کودکان قرار دهند و از رفتارهای پرخطر مانند انداختن کودک به هوا یا اجازه موتورسواری به خردسالان پرهیز کنند. در صورت بروز هرگونه تشنج، مراجعه به پزشک و پیگیری درمان نیز بسیار ضروری است.
منبع: فارس