باشگاه خبرنگاران- آذر عسکرپور- در همین راستا، رضا محمدی، مدیر آب و خاک سازمان جهاد کشاورزی شمال استان کرمان در گفتوگو با خبرنگار باشگاه خبرنگاران جوان، درباره میزان صرفهجویی آب، راندمان سامانهها، عمر مفید پروژهها و موانع گسترش این طرحها توضیحاتی ارائه داد.
به گفته رضا محمدی، میزان صرفهجویی آب در روشهای آبیاری مدرن بین ۳۰ تا ۴۵ درصد است.
وی تاکید کرد: که در استان کرمان این صرفهجویی عمدتاً ناشی از کاهش آبدهی منابع آبی بوده و معمولاً صرف کمآبیاریِ کنترلشده یا به عبارتی جبران کمبود آب مورد نیاز گیاه میشود. نتیجه این رویکرد نیز افزایش بهرهوری و بهبود شرایط تولید است.
محمدی در ادامه، عمر مفید پروژههای آبیاری تحت فشار را وابسته به اجزا، مدیریت اجرا و شرایط محیطی دانست، اما اظهار کرد که عمر مفید متوسط آن حدود ۱۰ سال است (در عین حال برخی تجهیزات ممکن است عمر بیشتری داشته باشند).
وی همچنین گفت: مهمترین زیرساخت برای اجرای سیستمهای نوین آبیاری، تأمین انرژی است.
طبق اعلام مدیر آب و خاک سازمان جهاد کشاورزی استان کرمان، بیش از ۹۷ درصد لوازم و تجهیزات مورد نیاز این نوع آبیاری ساخت داخل کشور است.
وی با اشاره به اینکه شوری یکی از عوامل محدودکننده تولید است، گفت:در سیستمهای آبیاری قطرهای و با توجه به سطح شوری، این سامانهها میتوانند تا حدی خسارت شوری را کاهش دهند. همچنین به دلیل بالا بودن راندمان آبیاری، استفاده از سیستمهای تحت فشار معمولاً میتواند بخشی از مسئله کمآبی را حل کند.
افزایش تولید، درآمد و کیفیت محصول
محمدی تصریح کرد: اجرای سیستمهای تحت فشار باعث افزایش تولید در واحد سطح میشود و در ادامه، درآمد کشاورزی نیز بیشتر خواهد شد. نمونه مشخصی که او ارائه داد مربوط به ذرت دانهای است:
از حدود ۹ تن در آبیاری غرقابی به حدود ۱۶ تن در هکتار در آبیاری تیپ رسیده است.
از سوی دیگر، او گفت اشتغال مستقیم و غیرمستقیم به ازای ۷ تا ۹ هکتار ایجاد میشود.
بازگشت سرمایه و بهبود کیفیت
محمدی بازگشت سرمایه را در صورت استفاده مناسب، بین ۲ تا ۳ سال عنوان کرد. به گفته او، کاهش تنشهای رطوبتی برای گیاه و همچنین مدیریت بهتر تغذیه سبب میشود کیفیت محصولات در سیستمهای آبیاری مدرن مناسبتر و از نظر بازار پسندیدهتر باشد.
موانع گسترش طرحها
وی مهمترین عوامل مانع توسعه را این موارد برشمرد: سرمایهگذاری اولیه نسبتاً زیاد، خردهمالکی و کوچک بودن قطعات، معطل ماندن متقاضیان در تأمین برق پروژه، کاهش روند کمی و کیفی منابع آب و در کنار آن، نوسانات شدید قیمت لوازم (گاهی تغییرات ماهیانه، حتی هفتگی و روزانه)
وی تاکید کرد: در حال حاضر مشکل چندانی در تامین تجهیزات وجود ندارد، اما تغییرات مکرر قیمت اجرای پروژهها را برای متقاضیان و مجریان دشوار کرده است.
هدف اصلی: افزایش بهرهوری آب
محمدی هدف از اجرای این سیستمها را افزایش بهرهوری دانست و توضیح داد: عمده صرفهجویی آب ناشی از این سامانهها در عمل صرف جبران کمآبیاری میشود. برای کاهش افت سطح آب زیرزمینی نیز باید متولیان آب درباره تخصیص و تحویل حجمی آب اقدام کنند.
به گفته او، اجرای سیستمهای نوین به دلیل توزیع یکنواخت کود، مصرف کودهای شیمیایی را کاهش میدهد. در عین حال آبیاری تحت فشار ذاتاً نیازمند انرژی است، بنابراین مصرف انرژی به صورت مستقیم افزایش مییابد.
وضعیت استان کرمان و میزان نفوذ اجرای سامانهها
وی گفت به دلیل کمبود شدید آب در استان کرمان و نبود جایگاه کافی برای آبیاری خودکار، از نظر کارشناسی همه اراضی و باغات قابلیت اجرای سیستم را ندارند؛ عواملی مانند خردهمالکی، کوچکی قطعات و کیفیت باغها مانع توسعه یکنواخت شده است. همچنین او اشاره کرد که اکثر اراضی دارای قابلیت، طی سالهای گذشته تجهیز شدهاند.
وی در پایان نیز اعلام کرد:ضریب نفوذ اجرای سیستمهای نوین آبیاری ۲۵ درصد است و هر سال حدود ۶۰۰ تا ۱۰۰۰ هکتار (در قالب سیستمهای موضعی، بارانی و زیرسطحی) به سامانههای نوین مجهز میشوند.
آنچه از سخنان رضا محمدی برداشت میشود: این است که آبیاری نوین با تمرکز بر راندمان بالا، کاهش هدررفت، مدیریت دقیقتر منابع و افزایش تولید میتواند راهکار عملی برای عبور از بحران آب باشد.
البته برای توسعه پایدار این طرحها، علاوه بر فناوری، حل موانعی مثل سرمایه اولیه، برق، خردهمالکی و ثبات قیمت تجهیزات نیز حیاتی است.