باشگاه خبرنگاران جوان؛ نرگس امام جمعه - اصغر جهانگیر، سخنگوی قوه قضائیه در نشست ستاد راهبری نظام مراقبت اجتماعی دانش‌آموزان با اشاره به وجود آسیب‌های اجتماعی در ایران همانند سایر کشور‌ها گفت: در برخی مقاطع، به‌دلیل فشار‌های اقتصادی و شرایط تحمیلی، این آسیب‌ها افزایش یافته‌اند. این مسئله نشان می‌دهد اقدامات انجام‌شده متناسب با سرعت گسترش آسیب‌ها نبوده و نتوانسته‌اند کنترل مؤثری ایجاد کنند؛ در نتیجه، این آسیب‌ها به نظام آموزش‌وپرورش نیز منتقل شده‌اند.

سخنگوی قوه قضائیه افزود: بیست سال نخست زندگی، طلایی‌ترین دوره رشد انسان است. اگر میل طبیعی کودکان و نوجوانان به دانستن به‌درستی هدایت شود، آموزش‌وپرورش به اهداف خود دست می‌یابد، اما در غیر این صورت، این کنجکاوی می‌تواند به انحراف، مشکلات روحی، روانی و افسردگی منجر شود. دانستن بدون توجه به زیبایی و هنر، احساسات ناخوشایندی در کودکان ایجاد می‌کند.

معاون اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم قوه قضاییه با انتقاد از شیوه‌های سنتی آموزشی ادامه داد: روش‌های قدیمی دیگر پاسخگوی نیاز‌های نسل امروز نیست. حضور طولانی‌مدت و پیوسته دانش‌آموزان در کلاس‌های سنتی خسته‌کننده است و نظام آموزشی باید با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین و مدل‌های جدید آموزشی، به سمت کلاس‌های ترکیبی و دیجیتال حرکت کند.

جهانگیر با اشاره به افزایش ضریب هوشی کودکان و تغییر ذائقه آنها افزود: آموزش‌وپرورش باید پیش‌قدم تحول باشد و با ایجاد تنوع و نشاط در برنامه‌های آموزشی، زمینه کاهش آسیب‌های اجتماعی را فراهم کند. ایجاد حس تعلق به مدرسه، معلم و محیط آموزشی، نقش تعیین‌کننده‌ای در کاهش فشار‌های روانی دانش‌آموزان دارد، به‌ویژه برای کودکانی که در خانواده با مشکلاتی مانند طلاق، فقر یا فقدان سرپرست مواجه‌اند.

وی خاطرنشان کرد: اگر دانش‌آموزان از حضور در مدرسه احساس رضایت داشته باشند، بخش قابل توجهی از آسیب‌های اجتماعی کاهش می‌یابد. خوشحالی دانش‌آموزان از تعطیلی مدارس نشان‌دهنده کاهش تعلق خاطر آنها به محیط آموزشی است؛ موضوعی که باید به‌طور جدی آسیب‌شناسی شود.

سخنگوی قوه قضاییه با تأکید بر اهمیت مسئولیت‌پذیری و تعهد اخلاقی در کنار آموزش علمی گفت: برنامه‌های خشک و سنتی، حس تعهد دانش‌آموزان به مدرسه را تضعیف کرده‌اند. در حالی که در برخی کشور‌ها مانند ژاپن، تعهد اجتماعی از سنین پیش از دبستان نهادینه می‌شود.

جهانگیر با اشاره به تأثیر بالای گروه همسالان بر کودکان اظهار کرد: انتقال مفاهیم تربیتی از طریق همسالان، اثرگذارتر و ماندگارتر از روش‌های دستوری بزرگسال‌محور است. لازم است نقش‌ها و مسئولیت‌های مشخصی برای دانش‌آموزان تعریف شود تا از این ظرفیت در کاهش آسیب‌های اجتماعی استفاده شود.

وی همچنین بر لزوم برنامه‌ریزی برای نشاط دانش‌آموزان در سامانه «نماد» تأکید کرد و گفت: کاهش نظارت خانواده‌ها به‌دلیل مشکلات اقتصادی، کودکان را در معرض آسیب‌هایی مانند دوستی‌های ناسالم و اعتیاد به فضای مجازی قرار می‌دهد. بدون پیش‌بینی برنامه‌های حمایتی و سرگرم‌کننده، اقدامات پیشگیرانه اثربخشی لازم را نخواهد داشت.

معاون قوه قضاییه با اشاره به تأثیر فشار‌های اقتصادی بر معلمان و دانش‌آموزان افزود: ناتوانی خانواده‌ها در تأمین نیاز‌های اولیه فرزندان می‌تواند منجر به افت تحصیلی، ترک تحصیل و در نهایت بروز آسیب‌های اجتماعی شود. گاهی برآورده نشدن یک نیاز ساده، پیامد‌های جبران‌ناپذیری دارد.

وی با ذکر نمونه‌ای از یک نوجوان بزهکار گفت: بی‌توجهی به نیاز‌های ظاهراً ساده کودکان، مانند تهیه کیف مدرسه، می‌تواند مسیر زندگی آنها را به‌طور کامل تغییر دهد و آنها را از مدرسه به سمت آسیب‌های جدی اجتماعی سوق دهد.

جهانگیر با اشاره به ثبت حدود ۴ تا ۵ هزار قتل عمد در کشور طی سال گذشته گفت: بخش عمده این جرایم، تصمیم‌گیری قبلی ندارند و ناشی از خشم‌های لحظه‌ای هستند. این موضوع نشان‌دهنده کاهش آستانه تحمل اجتماعی و افزایش فشار‌های روانی در جامعه است.

وی در پایان تأکید کرد: اقدامات آموزش‌وپرورش در حوزه پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی ارزشمند است، اما کافی نیست. سامانه «نماد» تجربه‌ای موفق بوده که پس از وقفه‌ای در دوران کرونا، دوباره احیا شده است. با این حال، تأخیر در تشکیل شورای سیاست‌گذاری این سامانه قابل قبول نیست و در صورت تداوم، موضوع ترک فعل از سوی دستگاه‌های مسئول به‌طور قانونی پیگیری خواهد شد.