باشگاه خبرنگاران جوان؛ مهدی خانعلی‌زاده* - طبق گزارش نشریه آمریکایی آکسیوس که مورد تایید سخنگوی وزارت خارجه کشورمان هم قرار گرفته است، کانال ارتباطی نماینده ویژه رئیس‌جمهور آمریکا و وزیر خارجه کشورمان برقرار است و طبق آنچه که برخی منابع غربی گفته‌اند و در سفر وزیر خارجه عمان به ایران هم مطرح شده، قرار است طی روز‌های آینده یک جلسه مذاکره جدید به‌صورت مستقیم بین ایران و آمریکا برقرار شود.این مساله با توجه به رویکرد دولت آمریکا و همچنین سخنان وزیر خارجه کشورمان در همین هفته گذشته مبنی بر این‌که طرف آمریکایی آمادگی پذیرش یک مذاکره منصفانه و صادقانه را ندارد، تحلیلگران را به این نتیجه رسانده که هدف طرف آمریکایی مذاکره زیر سایه تهدید و زور است.

در واقع هدف طرف آمریکایی به‌هیچ‌وجه مذاکره به‌معنای رایج آن نیست، بلکه دیکته‌کردن خواسته‌های سابق خود با استفاده از برگ تهدید است؛ یعنی دشمن امیدوار است از طراحی ضد امنیتی علیه ایران و راه‌اندازی اغتشاشات سازمان‌یافته به‌عنوان ابزاری برای اعمال فشار به ایران بهره گرفته و بدون این‌که امتیازی به طرف ایرانی بدهد، جلسه به‌اصطلاح مذاکره را به جلسه امتیازگیری از ایران تبدیل کند. به این ترتیب با توجه به این‌که روز سه‌شنبه گذشته جلسه بررسی سناریو‌های امنیتی اقدام نظامی علیه ایران برای رئیس‌جمهور آمریکا در کاخ سفید در واشنگتن برگزار شده، مذاکره با آمریکا معنایی به‌جز دیکته‌کردن و تلاش برای تسلیم ایران ندارد.

حتی اگر طرف ایرانی راهبردی در مذاکره را مد نظر گرفته باشد که برای به‌تعویق‌انداختن هرگونه ماجراجویی نظامی طرف مقابل به‌کار ببرد، باید گفت که این مسیرهم غلط است. ایران این مسیر را یک‌بارآزمایش کرده ودر‌حالی‌که طرف ایرانی درمسقط و رم مذاکراتی را درچندین جلسه با طرف آمریکایی داشت، رئیس‌جمهور آمریکا بعد ازجنگ صراحتا اقرار کرد ما اساسا این مسیر مذاکرات را به‌صورت یک فریب طراحی کرده بودیم که منجر به عملیات نظامی علیه ایران بشود؛ با این تجربه باید گفت اساسا بین ایران و آمریکا با این رویکرد در سیاست خارجی واشنگتن، میزی برای مذاکره وجود ندارد و خروجی هر نوع نشستی با طرف مقابل، منبطق بر منافع ملی ایران نخواهد بود.

نکته قابل ملاحظه این‌که ما پیش‌تر شاهد بودیم آقای عراقچی بعد از جنگ ۱۲روزه هم در نیویورک صراحتا سراغ طرف آمریکایی رفتند و طرحی را برای از سرگیری مذاکرات مطرح کردنداماطرف آمریکایی نپذیرفت، چون آن‌موقع نمی‌توانست علیه ایران اعمال فشار کند، اما حالا، چون به‌زعم آنها اتفاقاتی که درخیابان‌های تهران و برخی شهر‌ها افتاده و تصویر ایران از طریق رسانه‌ها اندکی ضعیف و به‌هم‌ریخته بازنمایی شده است، طرف آمریکایی مذاکره را پذیرفته است.

رویکرد درست دیپلماتیک در شرایط کنونی براساس منطق روابط بین‌الملل، نپذیرفتن خواست طرف آمریکایی است یعنی اساسا تمام این تهدید‌هایی که آمریکا و اسرائیل در هفته‌های گذشته صورت دادند با این هدف بوده که ایران را وادار به پذیرش شروط طرف مقابل و امتیاز‌دادن یک‌طرفه کند. در حقیقت، علت این تهدیدات اخیر این بود که نتوانسته بودند شروط خودشان را در جنگ به ایران تحمیل کنند. اگر برخی از سیاسیون به‌دنبال این باشند که بروند و شروط طرف مقابل را بپذیرند، به این معناست که ما بدون جنگ به طرف مقابل امتیاز دادیم. ضمن این‌که حتی اگر ما در این شرایط امتیازی هم بدهیم، معلوم نیست که طرف مقابل از اقدام نظامی استفاده کند یا نه. چون ما این تجربه را در جنگ ۱۲ روزه هم داشتیم.

برای ادراک آن‌چه که در مذاکرات می‌گذرد، باید به روابط ایران و آژانس نگاه کرد؛ یعنی اگر فردای مذاکره میان آقای عراقچی و ویتکاف، ارتباط خاصی بین ایران و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی برقرار شود، یعنی دغدغه طرف آمریکایی صرفا آگاهی از وضعیت ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم غنی‌شده ایران است. به محض پایان وضعیت ابهام هسته‌ای وآگاهی طرف آمریکایی از محل انباشت ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران، روند حاکم بر رفتار طرف مقابل به ما می‌گوید حمله مجدد و عملیات نظامی اعمال خواهدشد تا بتوانند با خیال آسوده روی هدف بعدی خودیعنی حذف و تحدید توانایی موشکی کشورمان متمرکز شوند.

*استاد دانشگاه