باشگاه خبرنگاران جوان - در دنیای دیپلماسی، گاهی یک پیام خصوصی فاش شده، بیش از هزاران بیانیه رسمی، حقیقتِ پشت پرده قدرت را عیان می‌کند. افشای پیام محرمانه «امانوئل ماکرون» به دونالد ترامپ، نه تنها یک جنجال رسانه‌ای، بلکه یک رسوایی بزرگ برای کاخ الیزه بود. ماکرون در این پیام با ادبیاتی که بوی سلطه گری می‌دهد، خطاب به ترامپ نوشته است: «دوست من، ما در مورد سوریه کاملاً با هم هماهنگ هستیم؛ در مورد ایران هم می‌توانیم کارهای بزرگی انجام دهیم...» و اما ترامپ در پاسخ با انتشار تصویری فانتزی از نصب پرچم آمریکا در جزیره گرینلند، همتای فرانسوی خود را به سخره گرفت. نکته اینجاست که برای افکار عمومی ایران، بخش مربوط به گرینلند اهمیت خاصی ندارد. مسئله اصلی، آن «کارهای بزرگی» است که ماکرون مدعی شده است که قصد دارد در مورد ایران انجام دهد. حال پرسش اینجاست که آیا فرانسه اصلاً صلاحیتی برای سخن گفتن درباره ایران را دارد؟ بررسی مستند روابط دو کشور در چهار دهه اخیر نشان می‌دهد که پاریس نه یک تصمیم‌گیرنده، بلکه یک «بدهکار تاریخی» به ملت ایران است.

میراث اگزوسه؛ وقتی پاریس شریک جرم صدام شد

یکی از خون‌بارترین صفحات تاریخ روابط دو کشور، به دوران جنگ تحمیلی بازمی‌گردد. در حالی که ملت ایران زیر سخت‌ترین تحریم‌های تسلیحاتی قرار داشت، فرانسه به «زرادخانه پیشرفته» رژیم بعث تبدیل شد. پاریس پس از شوروی، دومین تامین‌کننده بزرگ سلاح برای صدام بود. اما این همکاری صرفاً تجاری نبود، بلکه یک حمایت استراتژیک تمام‌عیار بود.دولت وقت فرانسه با در اختیار گذاشتن جنگنده‌های «سوپراتاندارد» و بالگردهای «سوپرفرلون» مجهز به موشک‌های مرگبار «اگزوسه» عملاً جرقه «جنگ نفتکش‌ها» را در خلیج فارس زد. هدف، فلج کردن شریان اقتصادی ایران بود. صدها تانکر و شناور ایرانی با تسلیحاتی از بین رفتند که برچسب «ساخت فرانسه» داشتند. مستندات تاریخی نشان می‌دهد که خلبانان فرانسوی حتی در آموزش نیروهای عراقی برای کار با این تجهیزات نقش مستقیم داشتند. این بدهی سنگین مادی و معنوی، هنوز هم پس از دهه‌ها، بدون هیچ پوزش یا جبرانی باقی مانده است.

تجارت با مرگ؛ پرونده خون‌های آلوده و فاجعه انسانی

در اواسط دهه ۶۰ شمسی، فاجعه‌ای رخ داد که هنوز هم خانواده‌های بسیاری در ایران داغدار آن هستند. انستیتو «مریو» فرانسه، فرآورده‌های خونی آلوده به ویروس HIV و هپاتیت را به ایران و چند کشور دیگر صادر کرد. در زمان نخست‌وزیری «لوران فابیوس»، صدها ایرانی که اکثراً کودکان مبتلا به هموفیلی بودند، بر اثر تزریق این فرآورده‌ها به بیماری‌های مهلک مبتلا شده و مظلومانه جان باختند. این پرونده که به «رسوایی خون‌های آلوده» شهرت یافت، پرده از بی‌مسئولیتی و سودجویی شرکت‌های فرانسوی برداشت. با وجود محکومیت‌های بین‌المللی، دولت فرانسه هیچ‌گاه به طور رسمی مسئولیت این جنایت بیولوژیک را نپذیرفت و خسارتی شایسته به قربانیان پرداخت نکرد. فابیوس که خود در رأس این فاجعه بود، بعدها در کمال ناباوری به عنوان وزیر خارجه فرانسه در مذاکرات برجام روبروی ایرانی‌ها نشست؛ پیامی آشکار از تحقیر و بی‌اعتنایی پاریس به جان ایرانیان.

پاریس، بهشت تروریست‌ها

فرانسه در حالی مدعی مبارزه با تروریسم جهانی است که دهه‌هاست به «امن‌ترین پناهگاه» برای تروریست‌های شناسنامه‌دار تبدیل شده است. میزبانی از سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، گروهکی که مسئولیت مستقیم ترور و شهادت بیش از ۱۷ هزار شهروند ایرانی را بر عهده دارد، لکه ننگی بر پیشانی دیپلماسی فرانسه است.مقر این گروهک در فرانسه نه تنها یک دفتر سیاسی، بلکه کانون سازماندهی عملیات‌های مخرب علیه امنیت ملی ایران بوده است. حمایت‌های دولت فرانسه از این فرقه، تنها به میزبانی محدود نمی‌شود؛ بلکه فراهم کردن تریبون‌های رسانه‌ای، حمایت‌های حفاظتی و اجازه برگزاری میتینگ‌های سیاسی با حضور مقامات سابق غربی، نشان‌دهنده یک «تروریسم دولتی لایه بندی شده» علیه ایران است. علاوه بر این، پاریس همواره کانون فعالیت گروه‌های تجزیه‌طلب و جریان‌های معاندی بوده که تضعیف یکپارچگی ایران را هدف گرفته‌اند.

کلاهبرداری در برجام؛ از پلیس بد تا اینستکس پوشالی

در جریان مذاکرات هسته‌ای و پس از آن، فرانسه همواره نقش «پلیس بد» را بازی کرد تا سقف مطالبات غرب را بالا ببرد. اما اوج بدعهدی پاریس پس از خروج ترامپ از برجام در اردیبهشت ۱۳۹۷ نمایان شد. در حالی که طبق قطعنامه ۲۲۳۱، فرانسه موظف به صیانت از منافع اقتصادی ایران بود، اما در عمل به جاده‌صاف‌کن تحریم‌های آمریکا تبدیل شد. محمدجواد ظریف، وزیر خارجه وقت، بارها تاکید کرد که تروئیکای اروپایی (به رهبری فرانسه) متعهد به اجرای ۱۱ بند کلیدی در حوزه‌های بانکی، نفتی و تجاری شده بودند. اما نتیجه چه شد؟ شرکت‌های غول‌پیکری مانند «توتال»، «رنو» و «پژو» با اولین تشر واشینگتن، پروژه‌های خود را در ایران رها کرده و میلیاردها دلار خسارت به صنعت ایران وارد کردند. سازوکار مالی «اینستکس» نیز که قرار بود تحریم‌ها را دور بزند، تنها یک «ویترین دیپلماتیک» برای وقت‌کشی بود. همان‌طور که رهبر معظم انقلاب در مرداد ۱۳۹۹ فرمودند: «اروپایی‌ها هیچ کاری برای مقابله با تحریم‌های آمریکا نکردند و آنچه به‌عنوان اینستکس مطرح کردند فقط یک بازیچه بود.»سرانجام این سازوکار در اسفند ۱۴۰۱ منحل شد تا ثابت شود پاریس هیچ اراده‌ای برای استقلال از واشینگتن ندارد.