باشگاه خبرنگاران جوان - سید ستار هاشمی وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، در جلسه مشترک با حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور، درباره آثار قطعی اینترنت بر کسب‌وکار‌های اقتصاد دیجیتال که به بررسی سامانه‌های بومی مانند شبکه آموزشی شاد و حمایت از کسب‌وکار‌های اینترنتی متضرر از قطعی اینترنت اختصاص داشت، درباره بروز اختلال در خدمات دولت الکترونیکی گفت: قطع مکرر خدمات سامانه‌های دولتی در دستگاه‌های مختلف این پرسش را ایجاد می‌کند که آیا این اختلال‌ها ناشی از ضعف در ارتباطات شبکه‌ای است یا سامانه‌های دولتی از نظر تاب‌آوری و پایداری فنی، آمادگی لازم را ندارند؟

تعدد سامانه‌ها و اختلال در خدمات دیجیتال

هاشمی با اشاره به برآورد‌های اولیه درباره تعداد سامانه‌های فعال در دستگاه‌های اجرایی تصریح کرد: بررسی‌ها نشان می‌دهد به‌طور متوسط در هر وزارتخانه یا دستگاه دولتی بیش از ۵۰ سامانه فعال وجود دارد که این سامانه‌ها هم‌سطح نیستند، مقیاس و کارکرد یکسان ندارند و همین موضوع مدیریت، پشتیبانی و شناسایی ریشه اختلال‌ها را پیچیده می‌کند.

وزیر ارتباطات با طرح این پرسش که چرا سکو‌های دیجیتال خصوصی دچار قطعی محسوس نمی‌شوند و اگر هم اختلالی رخ دهد، کاربر آن را به‌عنوان مشکل جدی تجربه نمی‌کند؟ توضیح داد: سکو‌های فعال در بخش خصوصی از همان شبکه ارتباطی کشور استفاده می‌کنند، اما تفاوت اصلی در مدیریت، پشتیبانی فعال بخش خصوصی است که در بسیاری از موارد توانسته خدمات پایدار ارائه دهد، در حالی که دستگاه‌های دولتی با چالش‌های بیشتری مواجه‌اند و تاکنون سکوی خدمات دولتی که بتواند در مقیاس گسترده و با کیفیت بالا، خدمات موفق و پایداری به مردم ارائه دهد، معرفی نشده است.

ضرورت ارتقای سامانه‌های آموزشی

هاشمی با اشاره به وضعیت زیرساخت‌های آموزشی اظهار کرد: دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی، به دلیل تمرکز بیشتر، تعداد کمتر سامانه‌ها و استفاده از شرکت‌های خصوصی برای نگهداری و پشتیبانی، معمولاً مشکلات کمتری در ارائه سرویس و ترافیک، پشتیبانی و ارائه خدمات به شکل شفاف‌تری مدیریت می‌شود.

وی درباره ارزیابی سامانه‌های فرهنگی و آموزشی مانند «شبکه شاد» گفت: باید میان بعد شبکه‌ای و بعد سامانه‌ای تفکیک قائل شد، چرا که در غیر این صورت، شناسایی مسئله با خطا همراه می‌شود.

وزیر ارتباطات درباره زیرساخت «شبکه شاد» اعلام کرد: در حال حاضر بیش از ۴۰۰ سرور برای فعالیت این شبکه وجود دارد که برآورد‌های کارشناسی نشان می‌دهند برای ارائه سرویس مطلوب، حدود ۳۷۵ سرور دیگر باید به‌طور مؤثر زیر بار قرار گیرد و این عدد بسته به کیفیت سرور‌ها ممکن است تغییر کند.

هاشمی تأکید کرد: تأمین سرور‌ها و ورود آنها به مدار بهره‌برداری ضرورت و فوریت دارد و نباید زمان را از دست داد.

حمایت از تولید انبوه تجهیزات ساخت داخل

وزیر ارتباطات با انتقاد از نادیده گرفتن اقدامات انجام‌شده در حمایت از تولید داخل اظهار کرد: در برخی جلسات به‌گونه‌ای صحبت می‌شود که گویی وزارت ارتباطات هیچ حمایتی از تولید داخلی نداشته است، در حالی که این برداشت با واقعیت هم‌خوانی ندارد.

وی با اشاره به پروژه توسعه فیبر نوری در سراسر کشور توضیح داد: پروژه مهاجرت از کابل مسی به فیبر نوری، در دولت چهاردهم، موجب تحرک گسترده‌ای در شرکت‌های دانش‌بنیان شد و محصولات تولیدی آنها نیز به‌صورت پیش‌خرید مورد حمایت قرار گرفت.

به گفته هاشمی، تولید فیبر نوری در کشور به‌طور مستمر در حال افزایش است و تولید انبوه انواع تجهیزات شبکه و مودم‌های نسل جدید آغاز شده است.

نقش پارک‌های فناوری و منطقه ویژه اقتصادی پیام

هاشمی با اشاره به تولیدات شرکت‌های مستقر در در پارک فاوا و منطقه ویژه اقتصادی پیام اعلام کرد: این مراکز به‌طور جدی وارد فاز تولید انبوه شده‌اند و وزارت ارتباطات با تمام توان از این مسیر حمایت کرده است. در مراسمی با حضور صد‌ها نفر از مدیران حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات و ۱۵۰ شرکت دانش‌بنیان قرارداد‌های متعددی منعقد شد و مسیر توسعه شبکه فیبر نوری شتاب گرفت.

وی افزود: تجهیزات ارتباطی و لینک‌های رادیویی تولید داخل، امروز در شبکه‌های ارتباطی برخی کشور‌ها نیز مورد استفاده قرار گرفته‌اند که این موفقیت نتیجه باور، برنامه‌ریزی و پیگیری مستمر است.

خسارات اقتصاد دیجیتال؛ تفکیک هسته و کلان‌اقتصاد

هاشمی درباره آسیبی که قطعی اینترنت متوجه کسب‌وکار‌های اقتصاد دیجیتال کرده، به برخی برآورد‌های انجام‌شده اشاره کرد و گفت: خسارت روزانه به هسته اقتصاد دیجیتال حدود ۵۰۰ میلیارد تومان برآورد شده که عمدتاً به اپراتور‌ها و بخش شبکه‌ای مربوط است. خسارت روزانه به اقتصاد کلان هم حدود ۵ هزار میلیارد تومان برآورد می‌شود که لایه‌های دوم و سوم اقتصاد دیجیتال را نیز شامل می‌شود.

وی با استناد به آمار تولید ناخالص داخلی توضیح داد: با فرض سهم حداقل ۵ درصدی اقتصاد دیجیتال، از اقتصاد کلان کشور این برآورد‌ها منطقی است و حتی وزارت اقتصاد و بانک مرکزی ارقام بالاتری را نیز مطرح کرده‌اند.

وزیر ارتباطات با اشاره به اشتغال حدود ۱۰ میلیون نفر به‌صورت مستقیم و غیرمستقیم در حوزه اقتصاد دیجیتال تصریح کرد: اشتغال و معیشت مردم به طور مستقیم لطمه می‌بیند و می‌تواند پیامد‌های اجتماعی و امنیتی به همراه داشته باشد.

وی افزود: برآورد‌ها نشان می‌دهد میانگین تاب‌آوری شرکت‌ها و کسب و کار‌های اینترنتی حدود ۲۰ روز است و کشور در حال نزدیک شدن به این نقطه است، بنابراین باید با استفاده از ظرفیت‌های موجود، برای کاهش آسیب‌ها اقدام کرد.

هاشمی با اشاره به محدودیت منابع گفت: حمایت‌ها باید با اولویت شرکت‌های کوچک‌تر آغاز شود، هرچند آثار بحران به شرکت‌های بزرگ نیز در حال سرایت است.

وی از طرح این موضوع در هیئت دولت خبر داد و ابراز امیدواری کرد با تدابیر اتخاذشده، کشور به شرایط عادی ارتباطی بازگردد و بخشی از خسارات جبران شود.

هاشمی با اشاره به پیگیری وضعیت کاری فریلنسر‌ها اعلام کرد: آمار ثبت‌شده حدود دو هزار فعال فریلنسری را نشان می‌دهد که با واقعیت میدانی فاصله دارد. مقرر شده برآورد دقیق‌تری انجام شود تا سازوکار‌های حمایتی طراحی شود.

منبع: وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات