باشگاه خبرنگاران جوان؛ زهره شعبانی-  در مسیر شلوغ تهران به قم، دور از هیاهوی خودروها، نشانه‌هایی از تاریخ فراموش‌شده این مسیر مهم وجود دارد. کاروان‌سرای پل دلاک، در نزدیکی روستای ملک‌آباد و در کنار پل آجری تاریخی دلاک، سال‌هاست که نه با صدای زنگوله کاروان‌ها، که با سکوت متروک‌شدنش روایتگر قصه‌های کهن است. این اثر ملی ثبت‌شده، امروز بیش از آنکه نماد معماری هوشمند صفوی-قاجاری باشد، نمادی زنده از غفلت گسترده در حفظ میراث فرهنگی است.

این بنا زمانی نقشی حیاتی در شریان تجاری منطقه داشت و با طراحی چهارگوش، حیاط هشت‌ضلعی و قوس‌های چشمگیرش، امنیت و آسایش را به مسافران هدیه می‌داد. اما امروز، بخش‌های عمده‌ای از این معماری منحصربه‌فرد، از دیوارهای شرقی و شمال‌غربی گرفته تا حجره‌ها، یا تخریب شده‌اند یا در آستانه فروپاشی هستند. این در حالی است که شماره ۴۸۶۶ ثبت ملی بر پیشانی این بنا حک شده و مسئولیت حفاظت از آن را به طور رسمی بر عهده نهادهای مربوطه می‌گذارد.

پرسش اصلی اینجاست: ثبت ملی یک اثر تاریخی، صرفاً یک اقدام اداری و تشریفاتی است یا تعهدی عملی برای حفظ و مرمت آن؟ به نظر می‌رسد در مورد کاروان‌سرای دلاک، پاسخ به گزینه اول تمایل دارد. کارشناسان میراث‌فرهنگی بارها بر لزوم مرمت فوری این مجموعه تأکید کرده‌اند، اما این هشدارها تاکنون به اقدام عاجل و مؤثری منجر نشده است. این بی‌عملی، تنها به فرسایش بیشتر سنگ و آجر منجر نمی‌شود، بلکه به تدریج هویت تاریخی و فرهنگی منطقه را نیز می‌بلعد و آن را به فراموشی می‌سپارد.