باشگاه خبرنگاران جوان - سریال «دو نیمه ماه»  با دنبال کردن زندگی «آذر» شخصیت اصلی خود، از کودکی تا بزرگسالی، نشان می‌دهد چگونه تحولات اجتماعی و سیاسی می‌توانند مسیر زندگی یک انسان را تغییر دهند. انتخاب یک شخصیت زن به‌عنوان محور اصلی داستان، از مهم‌ترین ویژگی‌های سریال است. «دو نیمه ماه» به‌جای تمرکز صرف بر وقایع تاریخی، نگاه خود را معطوف به تأثیر این وقایع بر انتخاب‌ها، باور‌ها و احساسات فردی می‌کند. آشنایی آذر با جریان‌های سیاسی و کشیده‌شدن تدریجی او به یک ایدئولوژی خاص، در دل یک روایت عاشقانه شکل می‌گیرد و قصه را از شعارزدگی دور می‌کند. گستردگی زمانی سریال و روایت سه دهه از تاریخ معاصر، هم نقطه قوت و هم چالش آن است. درمجموع، «دو نیمه ماه» بیش از آنکه بخواهد تاریخ را بازگو کند، درباره انتخاب سخن می‌گوید؛ اینکه تصمیم‌های فردی، حتی در دل پرآشوب‌ترین دوران‌ها، می‌توانند سرنوشت انسان را به دو نیمه کاملاً متفاوت تقسیم کنند.

تاکید بر هویت ایرانی و عشق به وطن

احمد معظمی، کارگردان سریال «دو نیمه ماه» درباره محتوای این قصه می‌گوید: این سریال اتفاقاتی را در سه مقطع زمانی در دهه‌های ۴۰،۵۰ و ۶۰ بررسی می‌کند. در دهه ۴۰ شخصیت‌های اصلی این قصه آذر و وحید را در کودکی می‌بینیم که جلو می‌آیند و در دهه ۵۰ و ۶۰ پرداخت به این آدم‌ها شکل دیگری به خود می‌گیرد. در دهه ۶۰ به منافقین می‌پردازیم و رویداد‌هایی را روایت می‌کنیم که از سوی این آدم‌ها رخ داده است. «دو نیمه ماه» ملودرامی است که در بستر سیاسی و داستانی سه دهه را به‌صورت کامل مورد توجه قرار می‌دهد. این سریال، درامی سرگرم‌کننده و جذاب برای تمام مخاطبان است. البته لایه‌های پیچیده‌ای هم دارد و متن آن به‌گونه‌ای است که برای تمام سنین جذابیت‌های خودش را داشته باشد.

وی در توضیح ایده تولید این سریال عنوان کرد: طرح اولیه این سریال را داوود بیدل و گروه او نوشته‌اند و در ادامه حسین تراب‌نژاد آن را به شکلی که حرف امروز جامعه را در خود داشته باشد، بازنویسی کرده است.

معظمی‌با تأکید بر ماهیت و هدف «دو نیمه ماه» عنوان کرد: قصه، کار‌های منافقین و رشادت‌های نیرو‌های امنیتی ایران در قبال این آدم‌ها را به تصویر می‌کشد. ما تلاش کردیم در این داستان هویت ایرانی و عشق به وطن را برجسته کنیم. در حقیقت «دو نیمه ماه» مردم را از حقیقت سازمان منافقین و ماهیت دروغشان آگاه می‌سازد. شخصیت اصلی قصه ما، پای خاک و نظامش می‌ایستد و این شاید حرف اصلی این قصه باشد.

این کارگردان در پاسخ به این سؤال که سخت‌ترین مشکل تولید این سریال را چه می‌داند، عنوان کرد: جریان تولید و تهیه این کار سخت بود، چراکه لوکیشن‌ها و بازیگران زیادی داشت و نیازمند فضاسازی و آماده‌سازی صحنه بود تا واقعی به نظر بیاید؛ درنتیجه زحمت و هزینه بسیاری نیاز بود تا هر سکانس و صحنه، آن‌گونه که باید، از آب دربیاید.

معظمی توضیح داد: «دو نیمه ماه» سریالی ۳۰ قسمتی است که پیش‌تولید آن حدود چهار ماه و تولید آن ۹ ماه طول کشید. در این قصه سه دوره زمانی روایت شد (دهه‌های ۴۰، ۵۰ و ۶۰) که ساخت هرکدام سختی خودش را داشت، اما، چون زمان بیشتری از قصه در دهه ۶۰ روایت شده است، کار بیشتری را طلبید. جزئیات در این دست کار‌ها بسیار مهم است و در این قصه پرداخت جزئیات بسیار پرزحمت بود و درنهایت خروجی کار در هر قسمت، ترکیبی است از آنچه ما در سینما و تلویزیون می‌بینیم. «دو نیمه ماه» بسیار کار حساسی بود و ما تلاش کردیم کیفیت و بسته‌بندی آن برای مخاطب ارزشمند باشد.

این کارگردان گفت: تا به اینجا بازخورد‌های بسیار خوبی، هم از همکاران خودمان و هم از مخاطبان گرفته‌ایم. کسانی که سریال را دیده‌اند از کیفیت کار و نوع ساختار آن تعریف می‌کنند؛ اینکه سریال «دو نیمه ماه» حرف خودش را می‌زند و نگاه متفاوت کارگردانی، فیلم‌برداری قصه و بازی بازیگران برای مخاطبان جذاب بوده است. در حقیقت بحث بر سر این است که زحمت کشیده‌شده برای این سریال به چشم آمده است. درنهایت تلاش کردم تا این سریال ازمنظر ساختاری از کلیشه‌ها دور و نوعی خوش‌سلیقگی در آن برجسته باشد. پیش از این تجربه کار‌های مشابهی، چون «خانه امن» و «سرجوخه» را داشتم و بر اساس این تجارب در باب فضا و معماری آن دوران و گرافیکش چیز‌هایی را از منظر زیبایی‌شناسی کشف کردم. نکته برجسته قصه سریال این است که تمام شخصیت‌های داستان در خدمت فیلم‌نامه هستند و کسی بالاتر از دیگری نیست و به همین دلیل این روایت به شکلی تمیز برای مخاطب ارائه می‌شود. البته باید تأکید کنم که سیمافیلم از ابتدا به‌شدت پای این قصه ایستاد و، چون برایش مهم بود که خروجی خوب دربیاید، حمایت ویژه‌ای از آن کرد.

معظمی خاطرنشان کرد: اسم سریال از ابتدا در فیلم‌نامه همین بود و تغییری نکرد. مخاطب این قصه همه آدم‌ها هستند و همه مقاطع سنی از دیدن آن لذت می‌برند، چراکه کار برای نسل جدید آموزنده است و برای نسل قبل خاطره‌ساز.

حقایقی که شاید کمتر کسی بداند

داوود بیدل، نویسنده فیلم‌نامه سریال «دو نیمه ماه» درباره ماهیت این اثر گفت: ما به شکل گروهی کار کردیم، به این ترتیب که من سرپرست نویسندگان بودم و محسن پاکدامن و حسین بیدل (پسرم) نویسندگان فیلم‌نامه بودند و عماد احمدی همکار گروه. ایده اولیه در اتاق فکری که داشتیم، شکل گرفت. برای من روال این کار این‌گونه است که از شخصیت به قصه می‌رسم؛ یعنی شخصیت و موقعیت برایم جذاب است و در ادامه، موقعیت تبدیل به ایده و طرح می‌شود.

وی ادامه داد: این داستان دارای قصه و درام و تخیل است، اما در دل کار واقعیت‌های تاریخی‌ای وجود دارد که آنها را به قصه تبدیل کردیم. مثلاً منافقین، رفتار‌ها و کارهایشان را مدنظر قرار دادیم؛ اینها آدم‌هایی هستند که تغییر رویکرد و نشان دادن خودشان به شکل‌های مختلف از ویژگی‌های رفتاری‌شان محسوب می‌شود. ما رفتار‌های ساواک و منافقین را مبنایی برای شکل روایت داستان قرار دادیم، مثلاً مجاهدین خلق برای پول درآوردن در آن زمان سرقت بانک می‌کردند و این ازجمله حقایقی است که شاید کمتر کسی بداند. درنهایت ما بر اساس آنچه دیدیم و خواندیم این ویژگی‌های رفتاری را ترسیم کردیم.

بیدل در پاسخ به این سؤال که سند تحول سازمان صداوسیما تا چه اندازه در تولید این اثر موردتوجه بوده است عنوان کرد: براساس سند تحول سازمان، ارائه تصویر «جوان‌های انقلابی» در این کار لحاظ شد و از سوی دیگر پرداختن به موضوعات انقلاب اسلامی در نظر گرفته و براساس تخیل ساخته و پرداخته شد. موقعیت پایه‌ای این داستان برای ما جذاب بود؛ اینکه دختر و پسری از بچگی موردتوجه قرار می‌گیرند و به حوادث تاریخی و اجتماعی دوران و سرنوشتی که بر رشد شخصیتی آنان اثر می‌گذارد و نگاه سیاسی آنان را شکل می‌دهد، توجه می‌شود.

این نویسنده تصریح کرد: دراماتورژی این قصه، مهم‌ترین ویژگی آن بود. چیزی که برای من و گروه نگارش اهمیت داشت غافلگیر کردن مخاطب بود؛ اینکه مخاطب در جایی و به‌واسطه گره‌هایی که در کار قرار داده شده است، غافلگیر می‌شود.

وی ادامه داد: قصه سریال به تاریخ می‌پردازد و تاریخ می‌تواند هر لحظه تکرار شود. این قصه روایت تفکرات مختلفی است که روبه‌روی جمهوری اسلامی ایستادند و این نظام توانست از بین آنان راه خودش را باز کند و ادامه دهد و جلو بیاید.

بیدل در پاسخ به این سؤال که مهم‌ترین مشکل نوشتن این قصه چه بوده است، گفت: در مسیر نوشتن «دو نیمه ماه» مشکل خاصی نداشتیم، چراکه ابتدا هدف‌گذاری و براساس آن قصه را طراحی می‌کردیم و پیش می‌رفتیم. درنهایت هم براساس صحبت با کارشناسان و داده‌های مرکز اسناد سازمان صداوسیما کار را جلو بردیم.

بیدل هدف از نوشتن قصه «دو نیمه ماه» را این‌گونه توضیح داد: در تماشای هر سریال در درجه نخست مخاطب باید لذت ببرد و درگیر قصه شود، گول بخورد و داستان برایش کشش داشته باشد و در ادامه از واقعیت‌های زمانه - در اینجا مقصود رویداد‌های دهه ۶۰ است - آگاه شود.

سویه پررنگ انسانی و تاریخ‌نگاری «دو نیمه ماه»

ایوب آقاخانی، درباره نقش خود در سریال «دو نیمه ماه» بیان کرد: نقش «بابک» را در این قصه دارم که همراه دوست و هم‌مسلک خود «کامران» موتور این داستان را روشن می‌کنند و ما را به سمت دختر و پسری می‌کشانند که سرنوشت آنان و رخداد‌های اجتماعی از دهه ۴۰ تا ۶۰ ایران به تصویر کشیده می‌شود. بابک شخصیت مهم، جذاب و رنگارنگی است که ایفای آن برایم تجربه‌ای متفاوت و دوست‌داشتنی بود. کسی که در حاشیه داستان اصلی حرکت می‌کند، اما به همان اندازه قدرت تغییر دادن داستان را دارد و در عین حال رنگ روانی شخصیت و رنگ‌آمیزی عواطف و تنوع موقعیت‌ها او را از یک آدم ایدئولوژیک صرف به انسانی بدل می‌سازد که در مناسبات جدید باید عملکردی به فراخور درام از خودش بروز بدهد.

وی ادامه داد: این نقش، نقشی ویژه است که امسال در کنار سریال «گذرگاه» قبول کردم. هر دو این نقش‌ها با مسیر کارنامه سابق من در تلویزیون و سینما متفاوت محسوب می‌شود و به همین دلیل از آنها استقبال کردم. ضمن اینکه تجربه کار با احمد معظمی در «بازپرس» و «هشت‌پا» را داشتم. ما تصور کردیم که این همکاری با وجود اینکه نقش اصلی داستان یک زن و در آغاز دختر بچه است، بی‌نتیجه نخواهد بود. درنهایت، چون فضا، رنگ‌آمیزی و معنا بخشیدن به لایه‌های مختلف کار اهمیت داشت، متقاعد شدم که این نقش را بپذیرم.

آقاخانی در توضیح خود از متفاوت بودن نقش بابک تصریح کرد: پیش از این در سلسله کار‌های تلویزیونی‌ام از «از بیگانه‌ای با من است» به کارگردانی احمد امینی گرفته تا «بازپرس» و «هشت‌پا» با احمد معظمی و «مهمان‌کشی» اثر احمد کاوری برخلاف تلاشم برای داشتن شخصیتی دوست‌داشتنی و کاریزماتیک، نقش‌هایم منفی بودند، اما در این دو قصه گرچه شخصیت‌ها عملکرد منفی دارند، منفی نیستند؛ بر این اساس بازی در آنها جنسی از اجرا را می‌خواست که کمتر در حافظه مخاطب وجود دارد.

وی در پاسخ به این سؤال که فارغ از سرگرمی آیا تماشای این سریال، آورده‌ای از جهت آگاهی تاریخی برای مخاطب به همراه خواهد داشت، تصریح کرد: اتفاقاً این قصه آن آورده را بیشتر خواهد کرد، چراکه آن‌قدر سویه انسانی و تاریخ‌نگاری و وجه گزارش زندگی مردم در آن دوران برجسته است که سویه سیاسی اصلاً پررنگ نیست. نقش مردم عادی و کوچه و بازار در کنار آدم‌هایی که بسته به دوران خود درگیر کار‌های سیاسی هستند - یا به جبهه می‌روند و مواردی از این دست - بسیار برابر در این پرداخت لحاظ شده و کسی بر دیگری برتری ندارد.

وی ادامه داد: تک‌سویه‌نگری اثر، گزارش از شرایط و فضاسازی بسیار خوب آقای معظمی یادآور آن دوره‌های تاریخی و همه رنج‌ها و سختی‌هاست. از آن‌جاکه نسل جوان امروز اساساً این دوران را ندیده‌اند باید اسنادی دراماتیکی از آن دوران باقی بماند که قابل رجوع‌تر باشد. سریال‌ها اتفاقاً همین اسناد دراماتیک هستند، چراکه عموم مردم به این آثار بیشتر از کتاب‌های تاریخی رجوع می‌کنند. همچنان که ما هنوز به «هزاردستان» رجوع می‌کنیم.

منبع: رسانه ملی