معمولان؛ شهری که هنوز از سیل ۹۸ خارج نشده است
هفت سال از سیلاب گسترده فروردین ۱۳۹۸ میگذرد، اما نشانههای آن هنوز در بافت شهری، اقتصاد محلی و زندگی روزمره مردم شهرستان معمولان دیده میشود.
باشگاه خبرنگاران جوان؛ رضوان پاک منش - معمولان شهری در مسیر خرمآباد ـ پلدختر که سیل، ساختار طبیعی و اداری آن را بهطور همزمان تغییر داد و بازگشت به شرایط عادی را به فرآیندی طولانی و پیچیده تبدیل کرد.
در جریان سیلاب، رودخانه کشکان مسیر خود را تغییر داد و بخشهایی از محدوده مسکونی و کشاورزی در حریم و بستر رودخانه قرار گرفت. بهدنبال آن، بسیاری از خانهها و زمینها از نظر قانونی قابلیت ساختوساز یا بهرهبرداری سابق را از دست دادند. این موضوع عملاً شهر را با پدیدهای مواجه کرد که مسئولان محلی از آن با عنوان «تعارض مالکیت و حریم رودخانه» یاد میکنند.
بر اساس بررسیهای میدانی، شماری از خانوارها با وجود داشتن سابقه سکونت چند دههای، امکان دریافت مجوز ساخت یا بازسازی را پیدا نکردند و پروندههای آنان میان دستگاههای مختلف از جمله بنیاد مسکن و شرکت آب منطقهای در رفتوآمد اداری باقی ماند.
بلاتکلیفی خانوارها
در این میان، حداقل ۵۵ خانوار بهطور مستقیم درگیر اختلافات حقوقی مربوط به زمین و مسکن شدهاند. این خانوارها نه امکان بازسازی کامل واحدهای تخریبشده را داشتند و نه امکان جابهجایی قطعی برای آنان فراهم شده بود.
امرایی، فرماندار معمولان در گفتوگو با خبرنگار ما اعلام کرد: ۵۵ خانوار سالها در بلاتکلیفی مالکیت و ساختوساز مانده بودند و حتی برخی خانههایشان در معرض تخریب یا عدم صدور سند قرار داشت.
امرایی تأکید کرد این مشکلات در حال حل شدن است و تعیین تکلیف نهایی انجام میشود. اختلافات میان مردم، شرکت آب منطقهای و بنیاد مسکن بوده است.
کارشناسان اجتماعی معتقدند طولانی شدن این وضعیت، علاوه بر خسارت اقتصادی، موجب کاهش سرمایهگذاری مردم در املاک و افزایش مهاجرت تدریجی از منطقه شده است.
کشاورزی؛ خسارتی فراتر از آمار
فرماندار معمولان هم چنین افزود: بخش حساستر ماجرا مربوط به زمینهای کشاورزی است؛ زمینهایی که نسلها منبع درآمد مردم بودند، اما بعد از سیل پلدختر عملاً در بستر رودخانه قرار گرفتند و کشاورزان را به مرز ورشکستگی کشاندند.
وی اعلام کرد: پیگیریها به نتیجه رسیده و خسارت این اراضی به مالکان پرداخت خواهد شد؛ موضوعی که در صورت تأخیر میتواند به یکی از مطالبات جدی و اجتماعی منطقه تبدیل شود.
یکی از مهمترین پیامدهای سیل، از دست رفتن زمینهای کشاورزی بود. بخش قابل توجهی از اراضی که سالها کشت میشدند، پس از تغییر مسیر رودخانه در بستر آب قرار گرفتند یا زیر رسوبات مدفون شدند. کشاورزان در بسیاری موارد امکان احیای زمینها را نداشتند و روند پرداخت خسارت نیز زمانبر شد.
راه ارتباطی؛ شریان حیاتی منطقه
امرایی گفت:پروژه راهی که سالها به نماد وعدههای نیمهتمام تبدیل شده بود وارد مرحله تعیینکنندهای شده است.
وی اظهار کرد:با افتتاح قطعه شماره یک مسیر، گره ترافیکی و ارتباطی خرمآباد ـ پلدختر که پس از سیل عملاً به بحران تبدیل شده بود، با کمک قرارگاه خاتمالانبیاء برطرف خواهد شد.
محور خرمآباد ـ پلدختر که از معمولان عبور میکند، در سیل ۹۸ بهشدت آسیب دید و در مقاطع مختلف ارتباط منطقه با مرکز استان را مختل کرد. این مسیر علاوه بر اهمیت تردد، نقش اصلی در تأمین کالا و فعالیت اقتصادی منطقه دارد.
این محور پس از سیلاب بارها بسته شد، کسبوکارها را فلج کرد و حتی امدادرسانی را در برخی مقاطع مختل ساخت؛ موضوعی که بارها صدای مردم و رانندگان را بلند کرده بود.
نگاه و انتظار معمولان به وعدههای چند ساله!
بررسیها نشان میدهد آثار سیل تنها به تخریب فیزیکی محدود نمانده است. کاهش امنیت سرمایهگذاری، ترس از تکرار حادثه در بارندگیها و تأخیر در تعیین تکلیف مالکیتها، فضای روانی و اقتصادی منطقه را تحت تأثیر قرار داده است. برخی کسبوکارها بهطور کامل احیا نشدهاند و بخشی از جمعیت نیز به شهرهای دیگر مهاجرت کردهاند.
اکنون با مطرح شدن حل اختلافات زمین و مسکن، پرداخت خسارت اراضی کشاورزی و تکمیل پروژه راه، امیدها برای پایان وضعیت طولانی پساسیل در معمولان افزایش یافته است. با این حال، تحقق این وعدهها تعیین خواهد کرد که این شهر پس از سالها بلاتکلیفی وارد مرحله تثبیت و توسعه میشود یا همچنان با پیامدهای یکی از بزرگترین حوادث طبیعی استان لرستان دستوپنجه نرم خواهد کرد.
