سقوط رژیم پهلوی توطئه آمریکا بود؟
ادعای «توطئه آمریکا برای سقوط رژیم پهلوی» سالهاست از سوی جریان سلطنتطلب تکرار میشود؛ اما اسناد و اظهاراتی وجود دارد که این روایت را از اساس زیر سؤال میبرد.
باشگاه خبرنگاران جوان - پیروزی انقلاب اسلامی و سقوط رژیم پهلوی در سال ۵۷، به اندازهای سنگین بود که عناصر این رژیم را دچار یک توهّم کرد. توهّمی که در آن گفته میشد انقلاب توطئهای بود که آمریکا رقم زده است؛ اما گزارههایی وجود دارد که این نظریه را بهطور قطعی رد میکند. از آنجایی که پهلویها همواره مردم را در اداره امور کشور به حساب نمیآوردند و از طرفی تنها تکیهگاه رژیم پهلوی نیز ایالات متحده آمریکا بود، این واقعیت که انقلاب اسلامی به رهبری امام و ایفای نقش جدی مردم در این حرکت، برای پهلوی هیچگاه قابل قبول نبوده است.
درواقع میتوان گفتن که شاه و عمده سران حکومت پهلوی مردم را طی چند دهه نادیده گرفته بودند، پذیرش این حقیقت که «مردم انقلاب کردند و شاه را به پایین کشیدند» نیز هرگز ساده نبود. به همین جهت، این ادعا بارها از سوی جریان سلطنتطلب مطرح شده که در سال ۱۳۵۷، آمریکا بود که رژیم شاه را ساقط کرد؛ اما جالب توجه است که حتی در میان سران حکومت پهلوی نیز اشخاصی وجود داشتهاند که این ادعا را مردود دانستهاند.
«داریوش همایون» وزیر اطلاعات و جهانگردی در حکومت پهلوی میگوید: «کارتر با وجود همه تاکیدش بر حقوق بشر، برای حمایت از شاه به ایران آمد و از ایران بعنوان جزیره ثبات یاد کرد. حتی هر تجهیزات نظامی که شاه میخواست را در اختیارش قرار داد. رییسجمهور آمریکا و سیآیای نیز طرفدار شاه بودند و چند روزنامه آمریکایی که علیه شاه بودند تأثیری نداشت».
«سید حسن نصر» رئیس دفتر فرح، میگوید: «ایرانیهایی که در تبعید هستند میگویند جمهوری اسلامی را آمریکا آورد. ما ایرانیها استاد اینگونه تئوریها هستیم. چطور ممکن است که آمریکا یک نوکر را بِبَرد و یک دشمن را بهجای او بیاورد؟».
«علینقی عالیخانی» وزیر اقتصاد پهلوی نیز در این باره میگوید: «شاه فکر میکرد انقلاب از سوی خارج اتفاق افتاد اما انقلاب صددرصد یک اتفاق داخلی بود. میگویند بیبیسی علیه شاه بود اما بیبیسی همان موقع درباره صدام حسین نیز مطلب مینوشت. چرا صدام سقوط نکرد ولی ما سقوط کردیم؟».
«ایرج امینی» رئیس دفتر اشرف پهلوی نیز میگوید: «اینها به عقیده من، حرف مفت است. آمریکا منافع خیلی زیادی در ایران داشت، مگر مرض دارد که منافع خود را در ایران از دست بدهد؟».
همینطور «فریدون هویدا» نماینده ایران در سازمان ملل متحد تا سال ۵۷ و برادر امیرعباسهویدا، با اشاره به اینکه اشتباهات شاه باعث سقوط حکومتِ او شد، در کتاب «سقوط شاه» مینویسد: «هرگز باورکردنی نیست که مشاوران نزدیک شاه و در میان آنها مهمتر از همه، سفیر آمریکا، یعنی کسی که او را هر روز ملاقات میکرد، عمداً او را به جهتی سوق داده باشند که مرتکب چنان اشتباهات فاحشی شود. بلکه شاه خودش باعث این اتفاقات بود». (فریدون هویدا، سقوط شاه، صفحه ۱۹۰.)
درباره نقش مردم در به ثمر رساندن انقلاب اسلامی، «یرواند آبراهامیان» مورخ ایران ـ آمریکاییِ خاورمیانه و استاد تاریخ در کالج باروخ و مرکز تحصیلات تکمیلی دانشگاه نیویورک، در کتاب «تاریخ ایران مدرن» مینویسد: «فوَران انقلاب، صرفاً به سبب اشتباهات سیاسی لحظات آخر نبود. آتشفشان انفلاب ناشی از فشارهای طاقتفرسایی بود که دهههای متمادی در اعماق جامعۀ ایران، انباشته شده بود». (منبع: یرواند آبراهامیان، تاریخ ایران مدرن، ۱۵۵.)
منبع: فارس
