باشگاه خبرنگاران جوان؛ کیمیا قلی‌پور - بررسی‌های میدانی انجام‌شده در بازار ارز تهران حاکی از آن است که برخلاف موج خبری و فضاسازی گسترده در شبکه‌های اجتماعی و برخی کانال‌های تلگرامی، فضای واقعی معاملات ارزی از ثبات بیشتری برخوردار است. در حالی که در بستر‌های غیررسمی نرخ دلار تا محدوده حتی بیش از ۱۶۰ هزار تومان اعلام می‌شود و این ارقام به سرعت بازنشر می‌شوند، دادوستد‌های انجام‌شده در بازار آزاد در سطوحی پایین‌تر جریان دارد. مقایسه قیمت‌های پیشنهادی در فضای مجازی با نرخ‌های معاملاتی کف بازار نشان‌دهنده شکاف معناداری است که بیانگر فاصله میان هیجان رسانه‌ای و واقعیت مبادلات ارزی است.

فعالان بازار می‌گویند بخش قابل توجهی از قیمت‌های منتشرشده در فضای برخط، جنبه پیشنهادی یا حتی جهت‌دهی روانی دارد و الزاماً به معاملات قطعی منجر نمی‌شود. در شرایط فعلی، معامله‌گران عمده و صرافان با احتیاط بیشتری رفتار می‌کنند و از انجام معاملات در نرخ‌های هیجانی خودداری دارند. همین موضوع سبب شده است که علیرغم انتشار ارقام بالا، تقاضای مؤثر و گسترده‌ای در بازار مشاهده نشود و از شکل‌گیری صف‌های خرید یا التهاب میدانی خبری نباشد.

از منظر رفتاری نیز بازار در وضعیت انتظار قرار گرفته است. بسیاری از خریداران ترجیح می‌دهند پیش از ورود به معاملات سنگین، چشم‌انداز متغیر‌های سیاسی را ارزیابی کنند و باید تاکید داشت بر اساس آمارهای اعلامی خبری از کمبود ارز نیست. بازار بیش از آنکه تابع شایعات لحظه‌ای باشد، در حال رصد تحولات کلان و تصمیم‌گیری بر مبنای داده‌های ملموس‌تر است.

بسیاری از کارشناسان اقتصادی معتقدند تداوم فاصله میان نرخ‌های مجازی و واقعی، می‌تواند به تدریج از اثرگذاری قیمت‌سازی‌های غیررسمی بکاهد. هنگامی که فعالان اقتصادی در عمل با نرخ‌های پایین‌تر معامله می‌کنند، انگیزه‌ای برای پذیرش قیمت‌های اعلامی غیرواقعی نخواهند داشت. این موضوع به تعدیل انتظارات تورمی نیز کمک می‌کند و مانع از آن می‌شود که صرف انتشار یک عدد در فضای مجازی، موج جدیدی از تقاضای سفته‌بازانه ایجاد کند؛ با این حال، نباید از اثر روانی این فضاسازی‌ها غافل شد. حتی اگر نرخ‌های اعلامی مبنای معاملاتی نداشته باشند، می‌توانند بر ذهنیت عمومی و تصمیم‌های کوتاه‌مدت برخی افراد اثر بگذارند. از این رو، نقش اطلاع‌رسانی شفاف و به‌موقع از سوی منابع رسمی اهمیت دوچندان پیدا میکند.

در مجموع، آنچه از کف بازار ارز پایتخت قابل مشاهده است، حکایت از آرامش نسبی است. شکاف موجود میان قیمت‌های اعلامی در شبکه‌های اجتماعی و نرخ‌های معاملاتی واقعی نشان می‌دهد بازار در برابر موج‌های خبری مقاومت بیشتری از خود نشان می‌دهد. چنانچه این روند همراه با سیاست‌گذاری منسجم و مدیریت انتظارات ادامه یابد، می‌توان انتظار داشت ثبات نسبی در بازار ارز تداوم یافته و از بروز نوسانات شدید و مقطعی جلوگیری شود.

همچنین سایر خبرگزاری‌ها گزارش کردند صرافی‌ها عمدتاً دلار را در بازه ۱۵۶ تا ۱۵۸ هزار تومان خرید و فروش می‌کنند و خبری از صف‌های طولانی یا رفتار‌های شتاب‌زده که در دوره‌های التهاب بازار تجربه شده بود، مشاهده نمی‌شود.