از دانشگاه تهران تا آزمایشگاه تبریز؛ روایتی که ایران را میسازد
در یکی از ساختمانهای پژوهشی دانشگاه صنعتی تبریز، حاصل بیش از ۱۶ سال کار مداوم علمی حالا به یک دستاورد ملی تبدیل شده است.
باشگاه خبرنگاران جوان - جریانهای آرام و پیوستهای همیشه در حال ساختن آینده هستند. در همین روزها، چهار اتفاق در چهار جغرافیای متفاوت کشور رخ داده که شاید هرکدام به تنهایی یک خبر کوتاه باشند، اما کنار هم روایتی منسجم از «حرکت» میسازند؛ حرکت علم در تبریز، کنش فرهنگی در تهران، امید اقتصادی در ایلام و تنظیم خدمات شهری در پایتخت. منتها اینها خبرهای بزرگ در ابعاد انسانی هستند، حتی اگر تیترهایشان آرام باشد.
آیندهای که در سکوت آزمایشگاه ساخته میشود
در یکی از ساختمانهای پژوهشی دانشگاه صنعتی تبریز، حاصل بیش از ۱۶ سال کار مداوم علمی حالا به یک دستاورد ملی تبدیل شده است. طرح «توسعه نسل جدید پلیمرهای فعالشونده» که موفق به کسب رتبه دوم پژوهشهای بنیادی در سیونهمین دوره جشنواره بینالمللی خوارزمی شد، تنها یک موفقیت دانشگاهی نیست؛ بلکه بخشی از زیرساخت فناوری آینده کشور است.«پلیمرهای هوشمند» موادی هستند که تغییرات محیطی را تشخیص میدهند و متناسب با آن واکنش نشان میدهند. این تعریف علمی شاید در نگاه اول پیچیده باشد، اما وقتی پای کاربردهای آن وسط میآید، ماجرا کاملاً ملموس میشود.تصور کنید اسکناس یا گذرنامهای که جعل آن تقریباً غیرممکن شود یا دارویی که به جای پخششدن در کل بدن، دقیقاً در محل هدف آزاد شود و عوارض جانبی را کاهش دهد یا بستهبندی مواد غذایی که پیش از فاسدشدن، تغییر رنگ دهد و هشدار دهد یا سامانهای که پیش از انفجار، نشتی گاز را اطلاع دهد یا غشاهای پیشرفتهای که آب آلوده را با دقت بالاتر تصفیه کنند.
این فناوری در تقاطع شیمی، نانوفناوری، هوش مصنوعی و مهندسی مواد قرار دارد؛ یعنی همان حوزههایی که رقابت جهانی امروز بر محور آنها شکل گرفته است. اما شاید مهمتر از خود فناوری، «مدل تولید آن» باشد؛ یک استاد و شاگرد که در طول بیش از یک دهه و نیم، جریان علمی پایداری ساختهاند، بیش از ۱۶۰ مقاله منتشر کردهاند و نسل جدیدی از پژوهشگران را تربیت کردهاند. بسیاری از دانشآموختگان این مسیر امروز عضو هیئت علمی دانشگاهها یا بنیانگذار شرکتهای دانشبنیاناند.در شرایطی که تحریمهای فناورانه دسترسی به برخی تجهیزات و همکاریها را دشوار کرده، تداوم چنین پروژهای نشان میدهد سرمایهگذاری روی نیروی انسانی میتواند شکافها را پر کند. با این وجود این خبر خوب تنها درباره یک ماده هوشمند نیست؛ بلکه درباره یک «مسیر» هوشمند است.
دانشگاه؛ فراتر از قابهای کوتاه شبکههای اجتماعی
چند کیلومتر آنطرفتر، در صحن مرکزی دانشگاه تهران، ظهر یک روز زمستانی تصویر متفاوتی ثبت شد. در روزهایی که برخی تحرکات تلاش داشت فضای دانشگاه را متشنج نشان دهد، جمعی از دانشجویان بهصورت خودجوش گرد هم آمدند و نماز جماعت ظهر و عصر را اقامه کردند، در واقع یک کنش ساده اما معنادار. زیرا دانشگاه همیشه محل تضارب آرا بوده و خواهد بود.در این شرایط اقامه نماز جماعت در فضای باز دانشگاه، پیامی نمادین داشت که دانشگاه تنها میدان تنش نیست، میدان انتخاب هم است. انتخاب برای بیان هویت، برای حفظ آرامش و برای نشاندادن بخشی از واقعیت که گاهی در هیاهو گم میشود. این خبر خوب درباره تکثر و زندهبودن فضای دانشگاه است.
چیلات؛ اقتصاد مرزی و معادله ماندن
در جنوب غرب کشور در شهرستان دهلران، مرز چیلات در آستانه تحولی اقتصادی قرار دارد. تکمیل زیرساختها و برنامهریزی برای راهاندازی بازارچه مشترک ایران و عراق میتواند این گذرگاه را به یکی از کانونهای جدید تجارت مرزی تبدیل کند. سالها است که تمرکز تجاری استان ایلام بر مرز مهران بوده است. اما توسعه متوازن استان، نیازمند فعالسازی سایر ظرفیتهاست. «چیلات» میتواند مکملی راهبردی باشد؛ بهویژه با توجه به نزدیکی به استان میسان عراق و پیوندهای اجتماعی و اقتصادی دو سوی مرز.برای یک کشاورز دهلرانی، این بازارچه یعنی فروش مستقیم محصول، کاهش وابستگی به واسطهها و افزایش سهم از سود واقعی تولید. برای یک کارگاه صنایعدستی، یعنی دسترسی به بازار مصرف گستردهتر، برای جوان مرزنشین، یعنی امکان اشتغال در محل زندگی خود. از سویی دیگر اقتصاد مرزی فعال، فقط عدد صادرات را بالا نمیبرد؛ بلکه امنیت پایدار ایجاد میکند، مهاجرت را کاهش میدهد و امید را به مناطق کمبرخورداربازمیگرداند. بنابراین اگر این بازارچه با برنامهریزی دقیق، مدیریت یکپارچه و حمایت از تولیدکنندگان محلی همراه شود، چیلات میتواند نمونهای موفق از دیپلماسی اقتصادی در سطح منطقهای باشد. در نهایت اینکه این خبر خوب درباره تغییر یک معادله اجتماعی است و ماندن به جای رفتن.
وقتی کیفیت زندگی در جزئیات تعریف میشود
این در حالی است که در تهران، همزمان با افزایش حجم سفرهای درونشهری در اسفندماه و تقارن با ماه رمضان، تصمیمی اجرایی گرفته شده است: اختصاص اتوبوسهای ویژه بانوان در برخی خطوط پرتردد BRT. شاید در نگاه اول این خبر در مقایسه با پروژههای کلان شهری کوچک به نظر برسد، اما اثر آن در زندگی روزمره قابل لمس است. زیرا اسفند، ماه شلوغی تهران است؛ خریدهای پایان سال، مراجعات اداری، رفتوآمدهای بیشتر. برای بسیاری از بانوان شاغل یا خانهدار که در ساعات مشخصی ناچار به تردد هستند، ازدحام و بینظمی، بخشی از تجربه روزانه است.حال اختصاص سرویس مشخص در بازههای زمانی تعریفشده، یعنی پیشبینیپذیری بیشتر، معطلی کمتر و تجربهای منظمتر. پس این اقدام اگر بهدرستی اجرا و استمرار داشته باشد، میتواند بخشی از فشار روانی رفتوآمدهای شهری را کاهش دهد.باید توجه داشت مدیریت شهری فقط ساخت پل و تونل نیست؛ بلکه گاهی تنظیم همین جزئیات تکرارشونده است و کیفیت زندگی را تغییر میدهد. این خبر خوب، درباره «توجه» است؛ توجه به نیاز مشخص بخشی از شهروندان.
جامعه در حال ایستادن نیست
این خبرها حامل یک پیام مشترک هستند؛ در تبریز، علم در حال پیشروی است. در تهران، دانشگاه در حال تجربه تکثر و انتخاب است. در ایلام، اقتصاد محلی در حال تقویتشدن است. در پایتخت، خدمات شهری در حال تنظیم و بهبود است. البته هیچکدام از اینها به معنای نبود مشکل نیست. اما معنایش این است که روند ساختن متوقف نشده است. چون پیشرفت همیشه انفجاری و پرهیاهو نیست؛ بلکه اغلب آرام، تدریجی و پیوسته است و خبر خوب هم یعنی دیدن همین حرکتهای مستمر؛ یعنی فهمیدن اینکه جامعه فقط در لحظههای بحران تعریف نمیشود، بلکه در تداوم تلاشها معنا پیدا میکند.
منبع: فارس
