باشگاه خبرنگاران جوان - سید اسماعیل خطیب، وزیر اطلاعات جمهوری اسلامی ایران یکی از شهدای شاخص جنگ رمضان است‌. او در میانه جنگ درحالی ترور شد که در همان ساعت اول نبرد، جمعی از معاونین و مدیرانش به شهادت رسیده بودند.

اداره دستگاه اطلاعاتی کشور در میانه تهاجمی همه‌جانبه، ازدست‌رفتن بهترین نیرو‌ها و آماده‌سازی آن برای شرایط دشوار آتی، کار آسانی نبود. این قضیه اما تنها یک جنبه از مشکلات فعالیت‌های اطلاعاتی است؛ این دستگاه‌ها تااندازه‌ای در داخل کشور موفق عمل کردند که دشمن برای مبادرت به ترور، چاره‌ای ندید تا قفل‌های حفاظت امنیتی را با تهاجم نظامی و حجم بالای تسلیحات باز کند.

دشمن حتی برای کسب اطلاعات ناچار شد با سرکوب پدافند هوایی، صد‌ها پهپاد را برای تولید هدف راهی آسمان کشور کند. قوت دستگاه‌های اطلاعاتی باعث شد پس از ضربه به محل نفوذ نظامی دشمن، مانند پایگاه‌های هوایی و ساقط‌سازی پهپاد‌ها، چشمان دشمن مجدداً تا حد زیادی کور شوند.

در این گزارش به زوایای از ابعاد فعالیت‌ها و دستاورد‌های دستگاه‌های اطلاعاتی کشور پرداخته شده است.

جهاد اطلاعاتی

ایران عرصه جهاد اطلاعاتی سربازان گمنام امام زمان (عج) در تمام سازمان‌های امنیتی کشور است. در ادامه به موضوعات مهم در این زمینه اشاره شده است.

۱- میدان دائم

میدان جنگ اطلاعاتی و امنیتی برخلاف میدان جنگ نظامی توقف‌بردار نیست و همواره جریان دارد. این مسئله دشواری نبرد اطلاعاتی را نشان می‌دهد. شاید این جزء ذات فعالیت اطلاعاتی در نظر گرفته شود، اما همه کشور‌ها به طور پیوسته زیر فشار‌هایی مشابه با ایران قرار ندارند. همچنین محیط فعالیت آن‌ها به وسعت مشغله امنیتی ایران نیست.

۲- معضل همکاری بین‌المللی

دستگاه‌های اطلاعاتی ایران با دو معضل روبه‌رو هستند؛ نخست جبهه وسیع دشمن که در آن سرویس‌های اطلاعاتی متعددی علیه ایران با یکدیگر همکاری می‌کنند. به‌عنوان نمونه در جریان ترور شهید فخری‌زاده، سلاح را بلژیک تهیه کرد، دستگاه اطلاعاتی آلمان آن را به داخل کشور آورد، عربستان تأمین مالی را انجام داد، منافقین عملیات را اجرا کردند و رژیم صهیونیستی تنها وظیفه هماهنگی و رصد سوژه را برعهده داشت.

این وقایع در التهابات کشور نیز رخ داده است به‌گونه‌ای که در اغتشاشات ۱۴۰۱، صف طویلی از سفارت‌خانه‌های اروپایی به‌ویژه فرانسه و آلمان در آشوب‌ها نقش داشتند. 

مجموعه سرویس‌های اطلاعاتی غربی (آمریکا، اروپا و اقیانوسیه)، به همراه سرویس‌های اطلاعاتی متحد خود در سراسر جهان در برابر ایران قرار دارند. بخشی از این سرویس‌ها و دولت‌هایشان در تخاصم با ایران قرار ندارند؛ اما به جهت سلطه و تأثیرپذیری بالا از آمریکا در این جهت قرار گرفته‌اند.

مشکل دوم، عدم همکاری سرویس‌های اطلاعاتی دوست با ایران علیه آمریکا و به طور خاص رژیم صهیونیستی است.

در مواردی که دولت‌های دوست به دلیل رقابت و دشمنی با آمریکا علیه این کشور با ایران همکاری می‌کنند، رژیم صهیونیستی را از آن مستثنی می‌سازند.

شاید دولتی از نظر راهبردی با آمریکا دچار مشکل باشد؛ اما لابی‌های صهیونیستی در آن نفوذی مجزا دارند و مانع همکاری با ایران می‌شوند.

به عبارتی دیگر ایران باید به‌تنهایی با دشمنان انبوه و همکار با یکدیگر، در نبرد اطلاعاتی و امنیتی قرار گیرد.

۳- دو دشمن بزرگ و جهانی

ایران از نظر نهادی با دو دشمن بزرگ در عرصه جهانی روبه‌روست؛ آمریکا و صهیونیست‌ها. اگر آمریکا دارای دستگاه‌های اطلاعاتی است، صهیونیسم خود ماهیتی اطلاعاتی دارد. صهیونیست‌ها در تعدادی از دولت‌های قدرتمند و دیگر دولت‌های متوسط تا ضعیف دارای قدرت و نفوذند و علاوه بر بهره‌گیری از ماهیت اطلاعاتی خود، از ظرفیت‌های آن‌ها نیز استفاده می‌کنند. تنها یک جنبه از کار ایران، مقابله با دستگاه صهیونیسم جهانی و ظرفیت‌های دولتی‌ای است که این گروه اشغال کرده است.

۴- شکاف مالی و فناوری 

در عرصه اطلاعاتی دشمن زمینه‌هایی دارد که دستگاه‌های اطلاعاتی ایران در آن به دلیل شکاف مالی و فناوری معضلاتی دارند. دشمن با استفاده ماهواره‌های جاسوسی ایران را پایش می‌کند و هم‌زمان دارای ایستگاه‌های ثابت، کشتی‌، هواپیما‌ها و پهپاد‌های جاسوسی برای کشف ارتباطات و سیگنال‌هاست. آشکار است که ایران در این زمینه با فاقد تجهیزات مشابه بوده و یا به میزان اندکی از آن‌ها برخوردار است. مقابله با برتری دشمن، توان طاقت‌فرسایی برای طراحی‌های نامتقارن اطلاعاتی می‌طلبد.

۵- سلطه دشمن بر محیط اینترنت

دشمن بر شبکه‌های اجتماعی و داده‌هایشان مسلط است. این سلطه به آن‌ها اجازه می‌دهد به‌راحتی تمام محتوا‌های بارگذاری‌شده و واکنش کاربران را بسنجند و ازسوی‌دیگر با طراحی بر اساس یافته‌ها، به افکار مخاطبان جهت‌دهی کنند.

۶- سبقت اطلاعاتی

لزوم سبقت اطلاعاتی، کار دستگاه‌های ایران را دشوار می‌سازد. به دلیل شکاف فناوری و مالی، در حوزه نظامی ایران باید روی به جنگ نامتقارن بیاورد. این مسئله سبقت اطلاعاتی را ضروری می‌سازد‌. به‌عنوان نمونه در جنگ ۳۳ روزه لبنان باوجودآنکه استعداد نظامی طرفین غیرقابل‌مقایسه بود، برتری و سبقت اطلاعاتی مقاومت، شکستی تاریخی به دشمن تحمیل کرد.

۷- جذب جاسوس در سرزمین‌های اشغالی 

رژیم صهیونیستی از عملیات وعده صادق۱ به این‌سو، صد‌ها شهرک‌نشین را به جرم همکاری با ایران دستگیر کرده است. این افراد پس از افزایش فعالیت‌های اطلاعاتی-عملیاتی ایران در داخل سرزمین‌های اشغالی شناسایی شدند. عکس‌برداری از پایگاه‌های هدف‌قرارگرفته، کسب اطلاعات از پایگاه‌های نظامی و تسلیحات پیشرفته دشمن و خبرگیری از ساختار‌های دشمن وظیفه این افراد بود. مشابه اقدامات این افراد در ایران را مخاطبان شبکه‌های تلویزیونی و کانال‌های تلگرامی معاند انجام می‌دهند.

مهم آنکه دشمن نتوانست این افراد را با اقدامات اطلاعاتی دستگیر کند؛ بلکه این افراد با اقدامات انتظامی دستگیر شدند؛ این افراد پس از حملات ایران، از پایگاه‌ها تصویربرداری می‌کردند که دستگیر شدند و ازاین‌رو دستگیری‌شان با حرکت انتظامی میسر شد. ازسوی‌دیگر شناسایی این تعداد جاسوس و میزان فعالیتی که آن‌ها انجام داده بودند برای دشمن بهت‌آور بود. باید در نظر داشت این رده از شبکه جاسوسی جزء رده‌های پیشرفته نبوده و تهران احتمالاً نفوذ قابل‌توجهی در لایه‌های دیگر دارد.

۸- هک شبکه‌های معاند و صهیونیست‌ها

یک کارویژه مهم دستگاه‌های امنیتی برخورد با محیط‌های عمومی اقدام علیه ایران در قالب رسانه‌های تروریستی بود که به شکل هک آن‌ها صورت گرفت. با فعالیت‌های سایبری محل و افراد فعال و مرتبط با این شبکه‌ها در داخل و خارج از کشور شناسایی شدند.

۹- تولید بانک اهداف برای ضربات نظامی 

در جنگ ۱۲ روزه به مراکز و خانه‌های امن صهیونیست‌ها در داخل شهر‌ها حمله شد درحالی‌که کشف این موقعیت‌ها بسیار دشوار بود. در جنگ رمضان این واقعه در دولت‌های حاشیه جنوبی خلیج‌فارس تکرار شد و خانه‌های امن و طبقات محل حضور نظامیان آمریکایی و صهیونیست با دقت ضربه خوردند. این مسئله حکایت از اشراف مناسب ایران بر دشمن دارد؛ زیرا چنین مراکزی اغلب در حین وقایع ایجاد می‌شود و برای کشف آن‌ها به دریافت برخط اطلاعات نیاز است.

۱۰- آگاهی از طراحی‌های دشمن

اینکه آیا به برآورد‌های اطلاعاتی توجه شد و یا نه و همچنین این مسئله که آیا ناکام گذاشتن کامل تهاجم دشمن امکان‌پذیر بود یا خیر موضوعاتی‌اند که آگاهی اطلاعاتی ایران را زیر سؤال نمی‌برند. گاهی به برآورد‌های اطلاعاتی توجه لازم نمی‌شود، گاهی اوقات رعایت بیش از حد توصیه‌های حفاظتی باعث کاهش شدید اثرگذاری می‌شود و مجموعه و مسئولان مزبور با رعایت منطق، تصمیم به قبول ریسک می‌گیرند تا پروژه‌های حیاتی خود را به‌سرعت اجرایی کنند؛ همچنین گاهی برآورد کلی وجود دارد؛ اما صف‌آرایی دشمن و شدت تهاجم آن به‌گونه‌ای است که تمام آن قابل دفع نبوده و ناگزیر ضرباتی وارد می‌شود.

۱۱- هماهنگی با سازمان‌های دیگر

هماهنگی میان سازمان‌ها به‌ویژه اگر متفاوت باشند بسیار دشوار است. در رژیم صهیونیستی، موساد وظیفه اطلاعاتی در خارج از سرزمین‌های اشغالی را برعهده دارد، اما هنگامی که صحبت از عملیات ارتش باشد، این نیرو از شاخه اطلاعاتی مخصوص خود موسوم به آمان بهره می‌گیرد. نیروی هوایی خود هم شاخه‌ای اطلاعاتی دارد، اما این شاخه بیشتر یک قسمت برای هماهنگی اطلاعاتی و دریافت داده‌ها از منابع اصلی است. دستگاه‌های اطلاعاتی ایران در این زمینه کار دشوارتری برعهده دارند.

دشمن در اطلاعات ارتش خود به داده‌های ماهواره‌ای، سیگنالی و اطلاعات دریافتی از ناتو دسترسی دارد و نیز به داده‌های کسب‌شده توسط رادار‌ها، پهپاد‌ها و تجهیزات شناسایی جنگنده‌ها، اما برای ایران که از موشک و پهپاد‌های انتحاری بهره می‌گیرد و فاقد بسیاری از امکانات ماهواره‌ای و همکاری‌های بین‌المللی است، وضعیت تفاوت بسیاری دارد.

در اینجا دستگاه‌های اطلاعاتی ایران باید داده‌های لازم برای هدف‌گیری را پیش، حین و پس از اقدام انجام دهند.

دشمن با ماهواره هدف را شناسایی کرده، در حین عملیات با نشانه‌گذاری لیزری توسط پهپاد به هدایت پرتابه کمک کرده و سپس مجدد با ماهواره‌ها میزان تخریب را می‌سنجد. ایران اما باید با تدابیر مختلفی هدف را کشف کرده، به هدایت موشک کمک کند و میزان تخریب را تخمین بزند.

۱۲- کشف خرابکاری صنعتی

دشمن بر صنعت، اقتصاد، تجارت و شبکه‌های مالی اشراف دارد و از این سلطه برای جلوگیری از دسترسی ایران و یا آلوده‌سازی دستگاه‌ها و کالا‌های مختلف استفاده می‌کند. دستگاه‌های اطلاعاتی نقش مهمی در خریداری و انتقال این تجهیزات و کشف مشکلات دارند.

۱۳- مقابله با تروریست‌ها

تروریست‌ها در اطراف ایران امکانات عظیمی دارند و در کشتار و ترور مرزی نمی‌شناسند. با وجود حضور خطرناک‌ترین تروریست‌ها در پیرامون ایران، حمایت بین‌المللی از آن‌ها و دشواری غیرقابل‌توصیف کشف شبکه‌های کم‌تعداد تروریستی اما تهران ضربات سنگینی به آن‌ها وارد آورده است.

تشکیلات پهلوی که در غرب عهده‌دار فعالیت خیابانی دفاع از رژیم صهیونیستی شده است، گروهک منافقین که مسئول آموزش و هدایت گروه‌های تروریستی دست‌آموز غرب و اعراب است، القاعده، داعش و کارتل‌های مواد مخدر که هرکدام برای ویرانی یک یا چند کشور کافی بوده و این اقدام را انجام داده‌اند، برای ضربه به ایران در خدمت دشمن قرار دارند.

۱۴- مسدود کردن سریع مسیر‌های دشمن

دشمن در جنگ ۱۲ روزه تعداد بالایی ریزپرنده به داخل و اطراف کشور وارد کرد و از شبکه داخلی برای ضربه به لانچر‌های موشک‌های تهاجمی و پدافندی بهره گرفت؛ اما با تمهیدات صورت‌گرفته این اتفاق در کوچک‌ترین شکل نیز در جنگ رمضان تکرار نشد.

منبع: فرهیختگان