استرس شغلی در پسابحران را چگونه مهار کنیم
در دوران پساجنگ و دوران «نه جنگ، نه صلح» باید تابآوری خود را از نظر شغلی و سازمانی هم ارتقا دهیم.
باشگاه خبرنگاران جوان - پسلرزههای بحرانهایی مثل جنگ، در فضای کسبوکارها گاهی خود را به صورت تعدیل نیرو و مواردی از این دست نشان میدهد. به هر حال در دوران پساجنگ و دوران «نه جنگ، نه صلح» باید تابآوری خود را از نظر شغلی و سازمانی هم ارتقا دهیم.
یکی از مهارتهایی که این روزها بیش از هر وقت دیگری به آن نیاز داریم و باید آن را در خودمان تقویت کنیم «تابآوری» است. طبیعتاً اگر جامعه و به تبع آن افراد جامعه نتوانند تابآوری خود را افزایش دهند، چالشهای شدید روانی گریبانگیرشان خواهد شد.
در بحث کسبوکارها هم، که بخش بزرگی از فضای جامعه و زندگی فردی و اجتماعی محسوب میشود، تابآوری بهصورت جدی مطرح است.
دکتر «مجید ایرانشاهی» مشاور منابع انسانی از راهکارهای افزایش تابآوری در دوران پساجنگ و دوران «نه جنگ، نه صلح» میگوید.
بحران و پسابحران در سازمانها
در دوران بحرانها و پس از بحرانها، رفتارهای متفاوتی را با توجه به سطح بلوغ افراد شاهد هستیم. اما بهطور کلی یک سری قواعد و قوانین مشترک وجود دارد که برای تمامی سطوح قابل استفاده است؛ البته با شیوههای مختلف.
در سازمانها و کسبوکارها سه دسته یا سطح از افراد را داریم؛ مدیران و صاحبان کسبوکار، نیروهای میانی یا مدیران و سرپرستان، و نیروهای عملیاتی.
وقتی در دوران جنگ، پساجنگ یا دوران «نه جنگ، نه صلح» قرار میگیریم، افراد هر کدام از این سطوح، شرایط متفاوتی را تجربه میکنند. یکی از مهمترین این شرایط، وضعیت اقتصادی حاکم بر کشور است.
همدلی و داشتن «فرد امن»
ایرانشاهی با این مقدمه توضیح میدهد که در این میان، مهمترین و کلیدیترین عامل میان این سه سطح، «همدلی» است؛ «این همدلی میتواند، چه در شکلگیری خاطرات مثبت و چه در مدیریت شرایط دشوار، بسیار کمککننده باشد. ما، فارغ از جایگاه سازمانی و نوع شغل، وقتی در شرایط بحرانی قرار میگیریم، نیاز داریم در کنار «افراد امن» باشیم.»
افراد امن ممکن است دوست، آشنا، همسر، فامیل یا هر فرد دیگری باشند. این افراد باید حواسشان باشد که اگر فرد در دوران پس از بحران تنها شد، این نقطهٔ امن را برای او ایجاد کنند.
به گفتهٔ این مشاور منابع انسانی، ویژگی افراد امن این است که «همدل، همراه، کمککننده و پذیرنده هستند و میتوانند بخشی از فشارهای ذهنی و روانی افراد را کنترل کنند.»
بنابراین، مهمترین اقدام در زمان جنگ، پساجنگ و حتی در شرایط «نه جنگ، نه صلح»، ایجاد حس همدلی میان افراد است.
مدیریت دریافت اخبار
راهکار دیگر در بحث تابآوری، «دور کردن خود از فضای دوقطبی و چالشهای سیاسی» است. در همین زمینه، «مدیریت دریافت اخبار» اهمیت زیادی دارد. به اعتقاد ایرانشاهی «اگ⅚۴4ر ورودی اخبار بیش از حد باشد، باعث درگیری ذهنی و افزایش استرس میشود.»
خوشیهای کوچک و پرهیز از اتهامزنی
راهکار بعدی، «ایجاد دورهمیهای ساده و ایجاد خوشیهای کوچک اما انرژیبخش در کنار یکدیگر» است. ایرانشاهی میگوید «یکی از بزرگترین فشارهایی که به افراد وارد میشود، احساس تنها ماندن و خلأ است. این خلأ به هیچ عنوان نباید در فضای شغلی و بین افراد ایجاد شود.»
اگر قرار است از همدیگر فاصله بگیریم، باید طوری رفتار کنیم که قابلپذیرش باشد و ضمناً بپذیریم که در شرایط عادی قرار نداریم. این کارشناس توضیح میدهد «نباید به سمت اتهامزنی برویم؛ نگوییم “چرا من نمانم؟ چرا همکارم بماند؟ و...” باید بپذیریم که ممکن است در دوران پساجنگ، مجموعه در شرایط خاصی مانند تعدیل نیرو قرار گرفته باشد.»
او تأکید میکند «در بحث تابآوری و پادشکنندگی، میگوییم ما آسیب را میخوریم، اما مقاومت میکنیم و میمانیم. همهٔ افراد، در تمام سطوح، باید بپذیرند که اولویت اول، بقای کسبوکار یا سازمان است و بعد مسائل فردی مطرح میشود.»
در صورت تعدیل، چه راههایی داریم؟
وقتی این اصول را پذیرفتیم، اگر به هر دلیلی لازم باشد از فضای شغلی فاصله بگیریم، چند مسیر وجود دارد که ایرانشاهی نام میبرد «یک، جستوجوی شغل جایگزین، هرچند ممکن است دشوار باشد. دو، استفاده از مزایای قانونی مانند بیمهٔ بیکاری برای کنترل فشارهای ذهنی. سه، فعالتر کردن شبکههای ارتباطی برای یافتن فرصتهای جدید شغلی. چهار، ایجاد یک نقطهٔ تعادل در شغل فعلی، چه برای مدیران و چه برای نیروها.»
مراقب باشید «ابهام» شما را در چاه نیندازد
یکی از دشوارترین مسائلی که در فضای پساجنگ یا فضای نه جنگ، نه صلح، با آن مواجه هستیم، «ابهام» است؛ که ذاتاً استرسزا و نگرانکننده است.
به اعتقاد ایرانشاهی «وقتی انسان نداند چه اتفاقی قرار است بیفتد، ممکن است به سمت واکنشهای احساسی و غیرهوشمندانه برود که این خود موجب چالشهای بیشتر میشود. در اینجا هم همدلی نقش بسیار مهمی دارد.»
گفتوگو و مشارکت غیر سیاسی
«ایجاد تیمهای مشارکتی، گروههای فعال و گفتوگوهای آرامبخش، به دور از فضای سیاسی» هم میتواند به کنترل ذهن و کاهش استرس کمک کند. البته استرس بهطور کامل از بین نمیرود، اما میتوان آن را مدیریت کرد.
دولت پای کار بیاید
به گفتهٔ این کارشناس منابع انسانی «نقش دولت در افزایش تابآوری را هم نباید نادیده گرفت. حمایتهای اجتماعی و استفاده از ظرفیتهای قانونی برای افرادی که شغل خود را از دست دادهاند، میتواند بسیار کمککننده باشد.»
جمعبندی راهکارها
ایرانشاهی در جمعبندی، فارغ از جایگاه سازمانی، راهکارها را در ۵ محور دستهبندی میکند:
«۱. همدلی؛
۲. در کنار یکدیگر بودن؛
۳. مدیریت اخبار؛
۴. گفتوگو و دوری از تنهایی؛
۵. استفاده از ظرفیتهای قانونی.»
منبع: فارس
