باشگاه خبرنگاران جوان - به جرات می‌توان گفت اصلی‌ترین و ملموس‌ترین پیامد جنگ وحشیانه آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه جمهوری اسلامی ایران در اسفند ۱۴۰۴ بسته‌شدن و کنترل شدید تنگه هرمز توسط ایران بود؛ اتفاقی که طرف غربی به آن فکر نمی‌کرد و اساسا معتقد بود ایران توانایی این کار را ندارد؛ اما واقعیت چیز دیگری را نشان داد؛ از سه‌رقمی شدن قیمت نفت بعد از دهه‌ها گرفته تا افزایش قیمت کود شیمیایی، ارزاق، سوخت‌، مواد غذایی و هر چیزی که فکرش را بکنید. در کل می‌توان گفت ایران با بستن یا کنترل شدید تنگه هرمز پازل دنیا را در همه زمینه‌ها تغییر داد.

ترامپی که قرار بود سه روزه نظام ایران را عوض و طی چند روز تنگه را باز کند امروز با یک خطر و محدودیت دیگر هم روبروست؛ معضلی به نام تنگه باب‌المندب که طبق اعلام انصارالله در انتظار رسیدن دستور برای بسته‌شدن و کنترل شدید است و این یعنی تنگنا بر ترامپ و رفقایش بسیار بسیار بیشتر خواهد شد. یمن به عنوان عضو فعال محور مقاومت مانند دیگر اعضای آن مثل حزب‌الله لبنان، حشدالشعبی عراق و جمهوری اسلامی ایران در جنگ رمضان حضور دارد و با هماهنگی با مرکز دست به عملیات خواهد زد؛ همانطور که در روزهای جنگ تحمیلی رمضان به میدان آمد. در همین زمینه لوید زلیست،  قدیمی‌ترین نشریه دریانوردی جهان نوشت ممکن است یمن هم مثل ایران گرفتن عوارض دریایی را آغاز کند؛ به‌نظر می‌رسد یمن هم با الگوبرداری از ایران، درحال بررسی وضع عوارض برای کشتی‌های عبوری از دریای سرخ است. 

این تحول درحالی ممکن است رخ دهد که ایران درحال اجرای عوارض مشابهی برای کشتی‌های عبوری از تنگه هرمز است، جایی‌که مبلغ پرداختی برای عبور امن ممکن است تا ۲ میلیون دلار برای هر کشتی برسد. گزارش گروه کارشناسان سازمان ملل متحد در اکتبر ۲۰۲۴ مدعی شده که یمن سالانه بیش از ۲ میلیارد دلار از عوارض دریایی درآمد دارد، اما صنعا تاکنون این موضوع را رد کرده است و این موضوع یعنی رسما و عرفا غوز بالا غوز برای ایالات متحده آمریکا.

باب‌المندب که دریای سرخ را به خلیج عدن متصل می‌کند، یکی از مهم‌ترین مسیر‌های حمل‌ونقل دریایی جهان به شمار می‌رود. این تنگه مسیر اصلی انتقال نفت از کشور‌های خلیج فارس به اروپا از طریق کانال سوئز است و نقش کلیدی در اتصال اقتصاد‌های آسیا و اروپا دارد. بر اساس داده‌ها، کمی بیشتر از ۱۰ درصد تجارت جهانی از این مسیر عبور می‌کند و تنها در سال ۲۰۲۴، بیش از ۴ میلیارد بشکه نفت و فرآورده‌های نفتی از آن گذشته است. بسته‌شدن باب‌المندب یعنی طولانی‌تر شدن مسیرهای دریایی؛ طولانی‌تر شدن مسیر‌های دریایی باعث می‌شود کشتی‌ها مدت بیشتری در راه باشند و در نتیجه تعداد سفر‌هایی که می‌توانند انجام دهند کاهش یابد. این مسئله به کمبود کانتینر و تأخیر در تحویل کالا‌ها منجر می‌شود؛ موضوعی که در سال ۲۰۲۴ نیز به‌وضوح دیده شد. در چنین شرایطی، شرکت‌ها یا باید کالا‌های بیشتری ذخیره کنند یا با خطر توقف تولید روبه‌رو شوند.

اهمیت این گذرگاه در شرایط کنونی دوچندان شده، زیرا همزمان تنگه هرمز دیگر مسیر حیاتی انرژی با اختلال یا محدودیت مواجه شده است. در چنین شرایطی، بسیاری از کشور‌های تولیدکننده نفت، به‌ویژه عربستان سعودی، صادرات خود را از طریق دریای سرخ و باب‌المندب افزایش داده‌اند؛ این تغییر مسیر باعث شده این تنگه به یکی از شریان‌های اصلی انرژی جهان تبدیل شود.

اگر باب‌المندب هم مثل هرمز بسته شود، پیامد‌های آن می‌تواند بسیار شدید باشد. تحلیل‌ها نشان می‌دهد که در صورت بسته شدن همزمان باب‌المندب و هرمز، حدود یک‌چهارم عرضه جهانی نفت و گاز مختل خواهد شد رقمی که می‌تواند شوک بزرگی به بازار‌های انرژی وارد کند و قیمت‌ها را به شدت افزایش دهد.

علاوه بر انرژی، تجارت کالا نیز به شدت آسیب خواهد دید. این مسیر یکی از اصلی‌ترین راه‌های انتقال کالا‌های کانتینری از آسیا به‌ویژه چین و هند به اروپا است. بسته شدن این مسیر کشتی‌ها را مجبور می‌کند مسیر طولانی‌تری را از دماغه امید نیک در جنوب آفریقا طی کنند؛ مسیری که زمان و هزینه حمل‌ونقل را به طور قابل توجهی افزایش می‌دهد و زنجیره تأمین جهانی را مختل می‌کند.

این اختلال‌ها می‌تواند به افزایش قیمت کالا‌ها در سراسر جهان منجر شود، زیرا هزینه‌های حمل‌ونقل و بیمه بالا می‌رود. همچنین تأخیر در تحویل کالا‌ها می‌تواند صنایع وابسته به زنجیره تأمین جهانی را با بحران مواجه کند. کشور‌هایی که به واردات انرژی و کالا وابسته‌اند به‌ویژه در اروپا و آسیا بیشترین آسیب را خواهند دید.

تفاوت تنگه باب‌المندب با تنگه هرمز در این است که تنگه باب‌المندب تجارت کانتینری جهان را به شدت تحت تاثیر قرار می‌دهد و ریسک جنگی و دور زدن مسیر معمولی کانال سوئز که پیوند تجاری آسیا و اروپا را فراهم می‌کند، به سرعت در سفره مردم کشور‌های جهان به خصوص اروپایی‌ها، عیان می‌شود.

مقامات انصارالله نیز صریحاً اعلام کرده‌اند اگر صنعا تصمیم بگیرد، انس و جن قادر به بازگشایی آن نخواهند بود. این تهدید، یک عملیات روانی توخالی نیست و قطعا در صورت نیاز عملیاتی خواهد شد؛ همانطور که بسته‌شدن و کنترل شدید تنگه هرمز عملیاتی شد. باید بدانیم اهمیت تنگه باب‌المندب کم‌تر از هرمز نیست. روزانه ۳/۹ میلیون بشکه نفت (۱۲ درصد تجارت دریایی جهان) از این گذرگاه ۲۹ کیلومتری می‌گذرد. تحلیلگران هشدار داده‌اند که بسته شدن آن، فشار بر آمریکا و متحدانش در خلیج فارس را به شدت افزایش خواهد داد.

بسته‌شدن باب‌المندب عملاً «کریدور حیاتی شرق به غرب» را فلج می‌کند و ترامپ را در آستانه جام جهانی ۲۰۲۶ با کابوس کمبود انرژی مواجه می‌سازد و این یعنی ترامپ چندین متر دیگر در این باتلاق خودساخته فرو خواهد رفت. 

بسته شدن احتمالی باب‌المندب نه‌تنها یک بحران منطقه‌ای، بلکه یک شوک جهانی خواهد بود. این تنگه یکی از حلقه‌های کلیدی در شبکه تجارت بین‌المللی است و هرگونه اختلال در آن می‌تواند به افزایش قیمت انرژی، تورم جهانی، اختلال در زنجیره تأمین و حتی رکود اقتصادی در برخی کشور‌ها منجر شود.