رواج سونامی وار داروهای تزریقی نسل جدید برای لاغری
مدرس پزشکی ورزشی در رابطه با رواج نادرست داروهای لاغری صحبت کرد.
باشگاه خبرنگاران جوان؛ روژیار شعبانی خواه - مسعود روشنی استاد دانشگاه و رئیس پایش سلامت حوزه دانشگاهی در گفتوگو با خبرنگار باشگاه خبرنگاران جوان نسبت به گسترش وسیع و توصیههای زیاد مصرف داروهای تزریقی داخلی و خارجی جهت تناسب اندام یا لاغری هشدار داد.
این محقق و فعال حوزه سلامت درباره خطر شیوع بی دلیل مصرف اینگونه داروها بیان کرد که درست است که داروها مجوز دارند، اما این مجوز برای مصرف عام و خودسرانه نبوده و ادامه این راه نه تنها راه مناسبی برای سلامت محور زندگی کردن نیست بلکه شاید مضراتی را بههمراه داشته باشد که سالها بعد علم امروز را محکوم کند.
این استاد دانشگاه و فعال حوزه سلامت در ادامه از مصرف خودسرانه توصیههای کوچه و خیابانی خبر داد و گفت: تجویز دارو در حوزه تخصص پزشکان نسبت به شرح حال مراجعین خواهد بود و همین مهم نشانگر عام نبودن مصرف خودسرانه میباشد هدف در کاهش وزن را اگر شرایط آسیبهای جدی مفصلی و قلبی عروقی بدانیم این موضوع درمانی است که متخصصان تجویزهای لازم را انجام میدهند، اما اگر هدف تناسب اندام و سلامتی است وضعیت کاملا تغییر خواهد کرد یعنی حوزه سلامت با مصرف دارو تضادی دارد که انکار ناپذیر است. روی برچسب این محصولات در تمام برندها، فهرست تقریبا مشابهی از عوارض را میبینیم ولی در عمل، عوارض آمپولهای لاغری متفاوت گزارش میشوند و این تنوع چند دلیل قانعکننده دارد.
او ادامه داد: اولا اینکه ترکیبات هر آمپول متفاوت است. بعضی از آنها هورمونی و بعضی ویتامینی هستند و طبیعتا عوارضشان هم فرق میکند؛ اما موضوع مهمتر، سنوسال، جنسیت، وزن و حتی وضعیت سلامت مصرفکننده است. روی این حساب، هیچ بعید نیست خانمها و آقایان یا گروههای سنی مختلف، از یک داروی خاص عوارض متفاوت ببینند حتی ژنتیک و تفاوتهای متابولیکی بر عوارض احتمالی تأثیرگذارند. بعضی از مصرفکنندگان از بیماریهای زمینهای رنج میبرند و داروهای قلبی، فشارخون، دیابت و … مصرف میکنند. همزمانی مصرف این داروها با تزریق آمپول لاغری عوارض غیرمنتظرهای رقم میزندبیماری زمینهای، اولین دلیل عوارض متفاوت آمپول لاغری!
وی افزود: بیماریهای زمینهای الگوی عوارض آمپولهای لاغری را تغییر میدهند. تزریق این داروها در این بیماران لزوما ممنوع نیست، بهشرطی که همراه با ارزیابی دقیق، تنظیم دُز و پایش منظم باشد.
در ادامه، مهمترین عوارض داروهای تزریقی لاغری مرتبط با بیماریهای زمینهای را آوردهایم:
۱. نوسان قند در بیماران دیابتی
آمپولهای لاغری، بهویژه انواعی که بر اشتها و هورمونهای گوارشی اثر میگذارند، باعث افت ناگهانی و شدید قند خون میشوند. حال اگر تزریق این آمپولها با مصرف انسولین یا دیگر داروهای دیابت همزمان باشد، شدت و سرعت این افت قند بهمراتب بیشتر و خطرناکتر است.
این آمپولها الگوی گرسنگی را تغییر میدهند و برنامه غذایی بیمار دیابتی که احتمالا ازسوی پزشک تنظیم شده را به هم میریزند. تهوع، استفراغ، افت شدید قند، سردرد، ضعف و سرگیجه عوارض شایع آمپولهای لاغری در بیماران دیابتی بهشمار میروند.
۲. تپش قلب و افت فشار در بیماران قلبی
تزریق داروی لاغری مانند آمپول ساکسندا برای افراد درگیر با بیماریهای قلبی و افرادی که سابقه فشار خون، آریتمی، سکته و نارسایی قلبی دارند، مشکلساز است. زیرا کاهش وزن و تغییر متابولیسم اثر مستقیم بر عملکرد قلب دارد. تپش قلب، افت فشار، سرگیجه، حمله قلبی، خستگی و ضعف عمومی عوارض شایع در این گروه هستند. بههمینخاطر، تزریق آمپول لاغری به این افراد بدون نظارت پزشک و پایش علائم حیاتی، بسیار پرخطر است.
۳. تهوع در بیماران گوارشی و کبدی
کبد و کلیه اگر بیمار و ضعیف باشند، از عهدۀ تخلیه ضایعات دارو برنمیآیند و این زمینهساز مسمومیت دارویی است. همچنین ترکیبات آمپولهای لاغری مثل آمپول ویکتوزا سیستم هضم را از پا میاندازند و سرعت تخلیه معده را پایین میآورند. بههمینخاطر، تزریق این آمپولها در بیماران گوارشی و کبدی با عوارضی مثل تهوع، احساس پری، نفخ، سوزش معده، درد شکمی، یبوست، اسهال و یا کاهش تحمل غذا همراه میشود.
۴. اختلالات هورمونی در بیماران تیروئید
اگر فراورده لاغری در بیماران تیروئید حاوی ترکیبات هورمونی باشد، سروکار دارو با غدۀ تیروئید و عمدۀ عوارضش از نوع هورمونی است. بهعبارت سادهتر، اختلالات هورمونی و تیروئیدی شدت میگیرند و علائم خطرناکتری دارند. این گروه از بیماران اگر بهدنبال لاغری با تزریق دارو هستند، باید آماده تحلیل عضلانی، تغییر متابولیسم، تنبلی تخمدان، نوسانات انرژی، نوسانات اشتها و تغییرات شدید وزن باشند. بااینهمه، خیلی وقتها پاسخ بدن این بیماران به آمپول تزریقی قابلپیشبینی نیست.
سنوسال، دومین دلیل عوارض متفاوت آمپول لاغری!
عوارض آمپول لاغری در گروههای سنی جوان و میانسال معمولا متفاوت است و این تفاوت بهخاطر واکنشهای متفاوتیست که بدن در سنین مختلف نشان میدهد. بههرحال، عملکرد گوارش، متابولیسم، هورمونها و تطابق بدن با تغییر وزن در طول زندگی تغییر میکند و همیشه ثابت نمیماند.
در این بخش به عوارض آمپول لاغری در دو گروه جوان و میانسالان بالای ۴۰ سال اشاره میکنیم.
عوارض آمپول لاغری در گروه سنی جوان
افراد جوان متابولیسم فعالتری دارند و بدن آنها سریعتر به دارو پاسخ میدهد. همین سرعت پاسخدهی باعث تفاوت عوارض آمپول لاغری در آنها میشود.
۱. تهوع، دلدرد و اسهال بلافاصله پساز تزریق
آمپولهای لاغری بر مسیرهای عصبی مرتبط با اشتها تأثیر میگذارند و روند هضم را آهستهتر میکنند. اینطوری غذا مدت بیشتری در معده باقی میماند و باعث احساس تهوع، دلدرد یا حتی استفراغ در برخی افراد میشود. همچنین، ازآنجاکه نحوه جذب مایعات در روده نغییر میکند و حرکات رودهای پسازتزریق این آمپولها بیشتر میشود، احتمال شلشدن بافت مدفوع و بروز اسهال نیز وجود دارد. شدت این علائم معمولا در شروع مصرف یا بلافاصله بعداز افزایش دُز بیشتر است.
۲. بیحالی، ضعف و افت محسوس انرژی
یکی از شایعترین عوارضی که جوانان با تزریق آمپول لاغری مثل آمپول اوزمپیک تجربه میکنند، ضعف و کاهش انرژی است. این ضعف را میتوان با کاهش قابلتوجه اشتها مرتبط دانست. بعضی جوانان برای لاغری سریعتر وعدههای غذایی اصلی را حذف میکنند و با این تصمیم، راه ورود مواد مغذی و دریافت کالری مورد نیاز را میبندند. در نتیجه، بدن با کمبود انرژی مواجه میشود و با کسالت، خوابآلودگی و افت تمرکز پاسخ میدهد.
۳. گاز اضافه در روده و (نفخ، آروغ و باد معده)
ماندگاری طولانیمدت غذا در دستگاه گوارش و تخمیر چندینبارۀ آن توسط باکتریهای روده یک اثر منفی دارد و آن تولید و تجمع گاز اضافه در روده است. این گاز اضافه منجر به نفخ، احساس پری، آروغ و دفع باد معده میشود. شدت این علائم در بیمارانی که سابقه نفخ و مشکلات گوارشی دارند، بیشتر است.
۴. تغییر طعمها و خشکی دهان
ترکیبات آمپول لاغری بر جوانههای چشایی روی بافت زبان تأثیر میگذارند و حس چشایی را بههم میریزند. ازطرفی، مصرف مایعات کمتر باعث کمآبی بدن و تولید بزاق کمتر خواهد شد. این دو مورد دستبهدست هم باعث خشکی دهان میشوند و طعم دهان را عوض میکنند.
۵. واکنشهای حساسیتی در محل تزریق
از دیگر عوارض آمپولهای لاغری میتوان به واکنشهای حساسیتی اشاره کرد. این واکنشها در قالب ورم اطراف لب، زبان، گلو یا صورت بروز پیدا میکنند. در موارد شدیدتر، احتمال مشکلات بلع یا تنفس، تپش قلب، سرگیجه، بثورات پوستی و خارش شدید در محل تزریق وجود دارد. بهرغم شیوع نادر این واکنشها، آگاهی از احتمال بروزشان ضروری است.
۶. بیاشتهایی شدید و نگرانکننده
کماشتهایی ناشی از آمپولهای لاغری گاه بهقدری شدید است که جوان کمترین میلی به تغذیه ندارد. بنابراین، راه ورودی پروتئینها، ویتامینها و مواد معدنی به بدن بسته میشود و احتمال سوءهاضمه، ضعف بدنی، افت انرژی، ریزش مو و کاهش توده عضلانی وجود دارد.
مسعود روشنی در ادامه از عوارض دیگر داروهای لاغری یاد کرد
عوارض داروهای لاغری
میانسالی دوران سوختوساز کمتر و شروع بیماریهای زمینهای است. همین دو عامل، شدت و نوع عوارض آمپولهای لاغری را در این دوران کموبیش متفاوت ساختهاند. در این بخش به چند تا از مهمترین آنها اشاره میکنیم.
بازگشت بیماری یا تشدید بیماریهای زمینهای
در میانسالان بالای ۴۰ سال که مبتلا به دیابت، فشار خون بالا، بیماریهای قلبی، چربی خون یا مشکلات کلیوی هستند، احتمال عود یا تشدید علائم بعد از تزریق آمپولهای لاغری بیشتر است. مثل افزایش یا افت شدید قند در دیابتیها، افزایش یا افت فشار در افراد مستعد و تشدید مشکلات قلبی در بیماران قلبی.
تشدید مشکلات گوارشی
حرکات کُند روده بعد از تزریق آمپول لاغری و توانایی کمتر کبد و کلیه برای دفع دارو در این سنوسال، مشکلات گوارشی را بهمراتب آزاردهندهتر از جوانان میکند. احتمال بروز یبوست مزمن، درد شکمی طولانیمدت و عدم تحمل غذایی نیز وجود دارد.
التهاب ناگهانی لوزالمعده
خطر اختلالات صفراوی و مشکلات پانکراس در میانسالی به اوج میرسد. بههمینخاطر، در سنین بالا خطر التهاب ناگهانی لوزالمعده بعداز تزریق آمپول لاغری جدیتر است. تزریق این دارو میتواند زمینهساز عوارضی مثل درد شدید شکم و پشت، تهوع و استفراغ مداوم، تب و ضعف عمومی، زردی پوست و چشم (یرقان)، تپش قلب و حساسیت معده در میانسالان باشد. هیپوگلیسمی یافت شدید قندمیانسالان مبتلا به دیابت نوع ۲، بهخصوص اگر تحتدرمان با داروهای دیابت باشند، در معرض خطر جدی افت قند قرار دارند. از عوارض هیپوگلیسمی بعداز تزریق آمپول لاغری میتوانیم به سرگیجه و سبکی سر، تاری دید، اضطراب، احساس لرزش، خوابآلودگی یا ضعف، لکنت زبان، سردرد یا تپش قلب اشاره کنیم.
آتروفی یا از دست دادن بافت ماهیچهای بدن
ضعف متابولیسم پایه و ترشح کمتر هورمونهای آنابولیک در سنین میانسالی، کاهش وزن سریع را با تحلیل عضلات و ضعف بدنی همراه میکند. در نتیجه، فرد میانسال پساز تزریق آمپول لاغری تعادل، انرژی و قوای قبلی را نخواهد داشت.
تشدید بیماریهای قلبی
برخی ترکیبات آمپولهای لاغری ریسک آریتمی، فشار خون و سکته قلبی را در میانسالان بالا میبرند، بهخصوص اگر داروی مصرفی غیرمجاز یا حاوی ترکیبات محرک باشد. البته بیمارانی که سابقه بیماری قلبی دارند، حتی درصورت تهیه داروی مجاز باید زیر نظر پزشک تزریق لاغری دریافت کننددکتر مسعود روشنی در پایان بابیان اینکه هدف از لاغریها باید در خط سلامتی بیشتر. ارتقا آن صورت بگیرد به این نکته اشاره کرد متاسفانه موارد زیادی را میبینیم که اهل رعایت مصرف مواد غذایی نیستند و دنبال میانبری هستند تا هم پرخوری کنند هم لاغری داشته باشند،
اما کوتاهترین راه این است: رژیم غذایی سلامت محور+ورزش و فعالیتهای بدنی مستمر و صبر
