باشگاه خبرنگاران جوان - بررسی آخرین آمار بارش کشور در سال آبی جاری نشان می‌دهد میزان بارش کل کشور به ۲۲۵.۱ میلیمتر رسیده و شرایط کشور در مقایسه با بلندمدت نرمال است، اما توزیع نابرابر بارش باعث شده ۱۰ استان با جمعیت بیش از ۳۵ میلیون نفر همچنان در شرایط زیرنرمال قرار داشته باشند. همچنین با وجود افزایش ۴ درصدی بارش نسبت به بلندمدت و افزایش ۶۶ درصدی نسبت به سال گذشته، شش سال متوالی خشکسالی و انباشت کسری مخازن به‌ویژه در آب‌های زیرزمینی، نگرانی کسری مخازن آب سطحی و زیرزمینی را همچنان به عنوان یک چالش جدی مطرح کرده است.

البته توزیع بارش در سطح کشور یکنواخت نبوده است و همچنان تعداد ۱۰ استان (با جمعیت بالغ بر ۳۵ میلیون نفر) در شرایط زیرنرمال قرار دارند. کاهش بارش به‌طور ویژه در استان‌های حوضه آبریز دریاچه نمک رخ داده به‌گونه‌ای که استان‌های تهران و قم دارای بدترین شرایط در کشور بوده و کاهش ۲۹ درصدی را نسبت به میانگین بلندمدت دارند.

همچنین از ابتدای سال آبی تاکنون، حوضه آبریز سدهای ۵ گانه تهران نیز با کاهش بارش روبه‌رو بوده‌اند. به طوری که سد امیرکبیر با ۷۹ میلیون متر مکعب موجودی مخزن، کاهش ۳۹ درصدی را نسبت به متوسط ۱۰ ساله تجربه کرده و سد لار نیز با ۴۰ میلیون متر مکعب موجودی مخزن کاهش ۶۵ درصدی را نسبت به متوسط ۱۰ ساله به خود دیده است. این در حالی است که سد طالقان هم چنین کاهشی را داشته و با وجود موجودی مخزن ۱۴۰ میلیون متر مکعبی بررسی شرایط آن کاهش ۴۰ درصدی نسبت به سال گذشته و ۵۹ درصدی نسبت به متوسط ۱۰ ساله را نشان می‌هد.

بر اساس اطلاعات به دست آمده سد دامغان در استان سمنان با موجودی مخزن ۱۰ میلیون متر مکعب و کاهش ۹۵ درصدی نسبت به متوسط ۱۰ ساله خود، سد دوستی در استان خراسان رضوی با موجودی مخزن ۶۷ میلیون متر مکعب و کاهش ۸۲ درصدی نسبت به متوسط ۱۰ ساله خود، سد ساوه در استان مرکزی با موجودی مخزن ۲۴ میلیون متر مکعبی و کاهش ۷۸ درصدی نسبت به متوسط ۱۰ ساله و سد ماملو در حوضه آبریز سدهای ۵ گانه تهران با موجودی مخزن ۳۳ میلیون متر مکعبی و کاهش ۷۵ درصدی نسبت به متوسط ۱۰ ساله، بیشترین تغییرات را تا به امروز تجربه کرده‌اند.

بر اساس آمار شبکه ایستگاه‌های مبنای وزارت نیرو، بارش در سال آبی جاری با افزایش ۴ درصدی نسبت به بارش متوسط بلندمدت و با افزایش ۶۶ درصدی نسبت به سال گذشته مواجه بوده است.

با این حال، بررسی شاخص خشکسالی SPI در مقیاس کشوری بیانگر این واقعیت است که شش سال متوالی خشکسالی در کشور حاکم بوده و به دلیل انباشت کسری مخزن به‌ویژه در آب‌های زیرزمینی، بارش‌های سال آبی جاری نیز جبران‌کننده کم‌آبی نبوده است و نگرانی کسری مخازن آب سطحی و زیرزمینی همچنان یک نگرانی جدی محسوب می‌شود.

تداوم شرایط کم‌بارشی در استان‌های زیرنرمال می‌تواند منجر به کاهش جدی تولید آب در ماه‌های آتی و کاهش حجم رواناب‌های سطحی، افت ورودی سدها و افزایش فشار بر منابع آب زیرزمینی در این مناطق گردد و تأمین آب در بخش‌های مختلف مصرف را تحت‌الشعاع قرار دهد.

از نظر وضعیت ذخایر سدها، بررسی آمار نشان می‌دهد که میزان ورودی سدهای کشور از ابتدای سال آبی تاکنون در مقایسه با متوسط ۱۰ ساله افزایش ۶ درصدی دارد. این شاخص با افزایش ۶۵ درصدی نسبت به سال گذشته مواجه بوده که البته سال آبی گذشته یکی از خشک‌ترین سال‌های نیم‌قرن اخیر می‌باشد.

این گزارش می افزاید در حال حاضر، درصد پرشدگی مخازن سدهای کشور ۶۴ درصد است که در مقایسه با متوسط ۱۰ ساله افزایش ۴ درصدی و در مقایسه با سال گذشته، افزایش ۲۱ درصدی را نشان می‌دهد.

بررسی موجودی مخازن سدهای کشور نشان می‌دهد که به دلیل الگوی مکانی بارش‌ها، سهم بارش مؤثر و نیز بارش از نوع برف در برخی مناطق، علیرغم افزایش موجودی مخازن سدهایی نظیر سدهای حوضه آبریز کارون، کرخه و مرزی غرب، موجودی سدهایی نظیر سدهای استان تهران، مرکزی، خراسان رضوی، قم، اصفهان و زنجان در وضعیت نامطلوبی قرار دارند.

بنابر این گزارش تأمین آب شرب در شهرهای وابسته به این منابع از جمله تهران، کرج، مشهد، اراک، قم، اصفهان، یزد و غیره با محدودیت مواجه است و مدیریت مصرف همچنان یک ضرورت جدی محسوب می‌شود.

پیش‌بینی‌ها حاکی است سامانه بارشی در ابتدای هفته جاری وارد کشور شده و ابتدا مناطق شمال‌غرب و غرب کشور را تحت تأثیر خود قرار خواهد داد. این موج از اواسط هفته، نیمه شمالی کشور را تحت تأثیر خود قرار داده و در این مناطق نیز شاهد وقوع بارش خواهیم بود. البته بارش‌های پراکنده با مقادیر کم در سایر نقاط کشور نیز وجود خواهد داشت.

به منظور مقابله با تنش آبی به‌ویژه در بخش شرب، ضمن انجام اقدامات سخت‌افزاری و نرم‌افزاری در حوزه مدیریت مصرف، طرح‌های اضطراری نیز به تفکیک کلیه شهرهای دارای تنش آبی کشور استخراج شده و در حال پیگیری است که در صورت تأمین منابع مالی لازم می‌توان از بروز هرگونه تنش و محدودیت در این بخش جلوگیری کرد.

منبع: وزارت نیرو