باشگاه خبرنگاران جوان؛ محبوبه‌کباری - نورانی، رئیس اتحادیه ملی صادرکنندگان محصولات کشاورزی ایران، در نشست بررسی مسائل حمل‌ونقل با بیان اینکه حدود ۸۰ تا ۸۵ درصد صادرات محصولات کشاورزی، به‌ویژه میوه، از طریق حمل‌ونقل انجام می‌شود، اظهار کرد: در سال‌های گذشته بارها درباره مشکلات حمل‌ونقل محصولات کشاورزی با مسئولان مربوطه صحبت کرده‌ایم، اما یکی از مشکلات اساسی کشور که کمتر به آن پرداخته شده، فرسودگی ناوگان حمل‌ونقل است.

وی افزود: از زمان وزارت آقای کلانتری در وزارت جهاد کشاورزی، اعلام کردیم که برای صادرات محصولات فسادپذیر به حدود ۵ هزار دستگاه کانتینر یخچالی جدید نیاز داریم. حدود ۳۰ سال از آن زمان گذشته است، اما همچنان با همان مشکل مواجه هستیم و ناوگان حمل‌ونقل و تجهیزات یخچالی کشور با فرسودگی و کمبود جدی روبه‌رو است.

نورانی با تأکید بر ضرورت نوسازی ناوگان حمل محصولات کشاورزی گفت: اگر هدف ما توسعه صادرات است، باید زیرساخت‌های لازم را فراهم کنیم. یکی از مهم‌ترین این زیرساخت‌ها، کانتینرهای یخچالی است که باید هم نسبت به نوسازی آنها اقدام شود و هم تعداد این کانتینرها افزایش پیدا کند تا امکان استفاده از آنها در فرآیند صادرات فراهم باشد.

وی ادامه داد: در رسانه‌ها از توسعه صادرات و واردات و حتی واردات ماشین‌آلات و کالا از چین صحبت می‌شود، اما باید پرسید در بخش حمل‌ونقل ریلی چند واگن یخچالی داریم؟ با صحبت و مطرح کردن موضوعات، مشکلات حل نمی‌شود و حداقل باید زیرساخت‌های لازم را مهیا کنیم.

رئیس اتحادیه ملی صادرکنندگان محصولات کشاورزی ایران تصریح کرد: نبود حتی یک واگن یخچالی مناسب باعث می‌شود فشار بیشتری به حمل‌ونقل جاده‌ای وارد شود؛ در حالی که بخش جاده‌ای باید علاوه بر محصولات کشاورزی، نیازهای مهم کشور از جمله دارو و مواد اولیه را نیز جابه‌جا کند.

نورانی، ضعف زنجیره سرد را یکی دیگر از مشکلات مهم دانست و گفت: متأسفانه امروز زنجیره سرد به شکل مطلوب در کشور وجود ندارد. بسیاری از کانتینرهای یخچالی موجود در کشور نیز متعلق به مالکان منفرد یا شرکت‌های کوچک هستند که باید آنها را در قالب یک نظام منسجم و سامان‌یافته قرار دهیم تا بتوانند زیر یک چتر مشخص به حمل‌ونقل کشور کمک کنند.

معطلی کامیون‌ها در مرز و تأثیر آن بر قیمت محصولات

وی با اشاره به معطلی کامیون‌ها در مرزها اظهار کرد: یکی دیگر از مشکلات امروز، توقف و معطلی کامیون‌های حمل محصولات کشاورزی در مرزهاست. حتی در مورد واردات موز از ترکیه نیز به دلیل قوانینی که وضع شده، کانتینر خارجی نمی‌تواند وارد کشور شود و مجبور است در مرز تخلیه شود.

نورانی افزود: در این شرایط، در مرزها با کمبود کانتینر یخچالی مواجه هستیم تا کالا را از مرز به سردخانه‌ها منتقل کنیم و همین مسئله مشکلاتی را برای بخش توزیع و در نهایت مصرف‌کننده ایجاد می‌کند.

وی ادامه داد: گاهی مشاهده می‌شود قیمت موز وارداتی دو تا سه برابر قیمت‌های جهانی است؛ در حالی که وقتی کمبود ایجاد شود، قیمت‌ها نیز به صورت طبیعی افزایش پیدا می‌کند.

 هزینه حمل یخچالی، قدرت رقابت صادرکنندگان را کاهش داده است

رئیس اتحادیه ملی صادرکنندگان محصولات کشاورزی ایران با اشاره به افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل یخچالی گفت: هزینه‌های مربوط به کانتینرهای یخچالی و حمل محصولات صادراتی، پاسخگوی رقابت‌پذیری صادرکنندگان نیست و در بازارهای منطقه‌ای برای ما مشکل ایجاد کرده است.

نورانی افزود: قدرت چانه‌زنی صادرکنندگان کاهش پیدا کرده و ما نگران هستیم که در نیمه دوم امسال، با توجه به افزایش تولید محصولاتی مانند سیب درختی و کیوی، با مشکلات عدیده‌ای مواجه شویم.

وی نبود یک سیستم منسجم برای صادرکنندگان را از دیگر مشکلات عنوان کرد و گفت: متأسفانه در بخش‌های مختلف شاهد حضور واسطه‌ها و دلال‌هایی هستیم که بین شرکت‌های بزرگ و صادرکنندگان قرار گرفته‌اند. این مسئله باعث می‌شود مشخص نباشد قیمت واقعی خدمات چیست و چه میزان از هزینه پرداختی در نهایت به صاحب اصلی کانتینر یا شرکت حمل‌ونقل می‌رسد.

نورانی اضافه کرد: توقف‌های طولانی‌مدت در گمرکات نیز به دلیل نبود کانتینر و به‌ویژه کانتینرهای یخچالی اتفاق می‌افتد و این مسئله هزینه‌هایی را به صاحبان کانتینر و در نهایت صادرکننده تحمیل می‌کند.

خرابی یا خاموشی کانتینر یخچالی می‌تواند خسارت سنگینی به صادرکننده وارد کند

وی با اشاره به حساسیت محصولات فسادپذیر تصریح کرد: زمانی که کالا وارد سیستم سردخانه‌ای می‌شود، اگر دمای آن کم یا زیاد شود، محصول آسیب می‌بیند. در زمان حمل نیز اگر کانتینر در مسیر یا در بخش حمل مرکب، حتی برای چند ساعت خاموش شود، دچار ایراد فنی شود یا سوخت کافی نداشته باشد، مشکلات جدی ایجاد خواهد شد و در نهایت صادرکننده باید خسارت آن را متحمل شود.

رئیس اتحادیه ملی صادرکنندگان محصولات کشاورزی ایران تأکید کرد: برای حل این مشکلات باید حمایت ویژه‌ای از شرکت‌های کریری بزرگ که با وجود تمام مشکلات همچنان در حوزه حمل‌ونقل و صادرات فعال هستند، صورت گیرد.

وی گفت: دولت باید از این شرکت‌ها حمایت کند و تسهیلاتی که قرار است پرداخت شود، با نرخ‌های مناسب و ارزان‌قیمت در اختیار آنها قرار گیرد تا امکان نوسازی و توسعه ناوگان فراهم شود.

ضرورت ساماندهی شرکت‌های کوچک حمل‌ونقل

نورانی یکی دیگر از راهکارهای پیشنهادی را ساماندهی شرکت‌های کوچک و مالکان منفرد عنوان کرد و گفت: باید برای شرکت‌های کوچک و مالکان منفرد نیز یک راهکار مشخص در نظر گرفته شود تا بتوانند در قالب یک نظام منسجم فعالیت کنند.

وی همچنین بر ضرورت کاهش هزینه‌های جانبی حمل‌ونقل تأکید کرد و افزود: واردات مایحتاج و قطعات مورد نیاز شرکت‌های حمل‌ونقل موضوع مهمی است. شرکت‌ها نباید منتظر بمانند تا تولیدکننده لاستیک یا قطعات مورد نیاز، محصول را تأمین کند؛ زیرا اگر کامیون یا کانتینر به دلیل نبود قطعه در گاراژ متوقف شود، هزینه بسیار زیادی به طرح ملی صادرات کشور تحمیل خواهد شد.

رئیس اتحادیه ملی صادرکنندگان محصولات کشاورزی پیشنهاد کرد: هر شرکت می‌تواند یک تعاونی داشته باشد تا قطعات و لوازم یدکی مورد نیاز خود را از همان مسیر تأمین کند و اجازه ندهد مشکلات تأمین قطعات باعث توقف کانتینر و ناوگان شود.

 ایجاد جایگاه سوخت اختصاصی برای شرکت‌های کریری بزرگ

نورانی با اشاره به مشکل تأمین سوخت ناوگان حمل محصولات فسادپذیر گفت: بارها به مسئولان گفته‌ایم که باید جایگاه سوخت در شرکت‌های کریری بزرگ ایجاد شود. نباید صادرکننده محصولات فسادپذیر مجبور باشد در صف‌های طولانی و کیلومتری جاده‌ها منتظر بماند و در کنار کامیون‌هایی قرار گیرد که شن، ماسه یا سیمان حمل می‌کنند.

وی ادامه داد: این مسئله از یک سو باعث می‌شود کامیون به موقع به کشتی نرسد و از سوی دیگر، هزینه‌های سرسام‌آوری را به صادرکننده تحمیل می‌کند.

 ضرورت توسعه زیرساخت‌های بندری و سردخانه‌ای

رئیس اتحادیه ملی صادرکنندگان محصولات کشاورزی ایران در پایان با تأکید بر ضرورت تقویت زیرساخت‌های بنادر اظهار کرد: در بنادر نیز باید متناسب با نیازهای صادراتی، زیرساخت‌های لازم فراهم شود. بنادر باید هم به سردخانه‌های مناسب مجهز باشند و هم فضای کافی برای دپوی کانتینرهای برگشتی و تجهیزات مرتبط داشته باشند.

نورانی خاطرنشان کرد: این مسائل از مشکلاتی است که فعالان حوزه صادرات محصولات کشاورزی امروز با آن دست‌وپنجه نرم می‌کنند و امیدواریم با ایجاد زیرساخت‌های مناسب و حمایت از شرکت‌های حمل‌ونقل، زمینه برای توسعه صادرات محصولات کشاورزی و افزایش رقابت‌پذیری صادرکنندگان فراهم شود.