باشگاه خبرنگاران جوان؛ الهام قبادی - محمدعلی رجایی‌فرد، مدیر مجموعه هنری اردیبهشت، در گفت‌و‌گو باشگاه خبرنگاران جوان با اشاره به رویکرد این مجموعه در طراحی و تولید نوشت‌افزار فرهنگی، «حال خوب» را یکی از محور‌های اصلی تولیدات اردیبهشت عنوان کرد و گفت: بخشی از محصولات ما به طرح‌هایی با ارزش‌های ملی و مذهبی اختصاص دارد که در عین حال، فضای آرام، زیبا و نسبتاً خنثی‌تری دارند. امروز کودکان و نوجوانان با حجم زیادی از استرس مواجه‌اند و حتی خانواده‌ها نیز تحت فشار‌های مختلف قرار دارند. گاهی تلویزیون و حتی شبکه کودک را که روشن می‌کنید، با فضای پرتنش و اخبار و تصاویر جنگی مواجه می‌شوید؛ بنابراین بچه‌ها به فضایی برای تنفس، آرامش و تجربه حال خوب نیاز دارند.

وی افزود: ما در اردیبهشت بیشتر روی گروه سنی متوسطه و دبیرستان تمرکز کرده‌ایم، اما امسال با همکاری با انیمیشن «سفینه نجات» وارد حوزه محصولات ویژه گروه سنی دبستان نیز شدیم. به اعتقاد من، این انیمیشن از نظر گرافیکی قدم قابل‌توجهی در انیمیشن ایران محسوب می‌شود و داستان خوبی نیز دارد. یکی از نقاط قوت آن، حضور دو قهرمان، یک دختر و یک پسر، است که می‌تواند برای کودکان جذاب باشد.

رجایی‌فرد ادامه داد: در این همکاری، برای هر یک از شخصیت‌ها حدود ۳۶ طرح برای جلد محصولات طراحی کردیم؛ هم طرح‌های نقاشی و هم طرح‌های خط‌دار برای گروه سنی دبستان. البته هنوز بخشی از مخاطبان نمایشگاه شخصیت‌های این انیمیشن را به‌طور کامل نمی‌شناسند و بیشتر از طریق تیزر تلویزیونی با «سفینه نجات» آشنا شده‌اند، اما معتقدم به مرور زمان ارتباط مخاطب با این شخصیت‌ها شکل خواهد گرفت.

مدیر مجموعه هنری اردیبهشت با تأکید بر اهمیت طراحی و انتخاب تصویر در تولید نوشت‌افزار گفت: مهم‌ترین بخش تولید در اردیبهشت، انتخاب طرح است و این بخش را به هیچ‌کس واگذار نمی‌کنم و شخصاً انجام می‌دهم. از نظر من، تمام مراحل دیگر، از جلدسازی و قیمت‌گذاری تا تولید، بعد از این قرار دارند که مخاطب با تصویر ارتباط برقرار کند و از دیدن محصول احساس خوبی بگیرد.

وی تصریح کرد: ما در عصر انبوهی از محصولات زندگی می‌کنیم. اگر یک دفتر نتواند مخاطب را جذب کند، هزار دفتر ایرانی و خارجی دیگر وجود دارد که می‌تواند انتخاب او باشد. به همین دلیل، مخاطب ابتدا باید با طرح ارتباط برقرار کند، از آن لذت ببرد و بعد به قیمت، تعداد برگ‌ها و سایر مشخصات محصول توجه کند. در واقع کیفیت ارتباط تصویری با مخاطب، نقطه آغاز انتخاب محصول است.

رجایی‌فرد درباره رویکرد این مجموعه در طراحی شخصیت‌ها و مضامین مقاومت نیز اظهار کرد: موضوع مقاومت در محصولات اردیبهشت سهم محدودی دارد و طرح‌های مرتبط با حاج قاسم کمتر از پنج درصد ترکیب محصولات را تشکیل می‌دهد. با این حال، نگاه ما به حاج قاسم صرفاً به عنوان یک شهید نیست و تلاش کرده‌ایم مفهوم مقاومت را به شکل یک موضوع فرهنگی و هنری دنبال کنیم.

وی افزود: در این حوزه، موضوعاتی مانند فلسطین، مقاومت، حاج قاسم، سیدحسن نصرالله، شهدای حماس و آزادی فلسطین مورد توجه قرار گرفته‌اند، اما تلاش ما این نیست که صرفاً تصویر اشخاص را روی جلد قرار دهیم. استفاده مستقیم و رئال از چهره شهدا ممکن است محصول را به سمت پوستر شدن ببرد؛ در حالی که دفتر قرار نیست حامل یک پیام خام و مستقیم باشد، بلکه باید یک حس فرهنگی و هنری را به مخاطب منتقل کند.

مدیر مجموعه هنری اردیبهشت ادامه داد: برای مثال، به جای استفاده مستقیم از تصویر یک شخصیت، می‌توان از نقشه فلسطین و یک شاخه زیتون استفاده کرد و مفهوم مقاومت را از طریق زبان گرافیک منتقل کرد. هدف ما این است که مخاطب با یک اثر هنری مواجه شود، نه صرفاً یک پیام مستقیم و شعاری.

رجایی‌فرد شناخت سلیقه مخاطب نوجوان را یکی از مهم‌ترین عوامل موفقیت در طراحی دانست و گفت: انتخاب طرح برای من بیشتر بر اساس مشاهده و تجربه است. تلاش می‌کنم در محیط‌هایی که نوجوانان حضور دارند باشم و بیشتر از اینکه صحبت کنم، آنها را مشاهده کنم تا ببینم چه ترند‌هایی دارند، چه رنگ‌هایی را می‌پسندند و چه نیاز‌هایی در زندگی‌شان وجود دارد.

وی افزود: ممکن است یک نوجوان در ظاهر به دنبال هیجان باشد و چند فیلم یا محتوای هیجانی را معرفی کند، اما در واقع به آرامش نیاز داشته باشد. گاهی وقتی یک طرح آرام را در کنار چند طرح هیجانی قرار می‌دهیم، همان طرح آرام انتخاب می‌شود، چون بخشی از نیاز پنهان مخاطب را پاسخ می‌دهد. نوستالژی نیز برای هر نسل معنای متفاوتی دارد و نمی‌توان خاطرات نسل‌های گذشته را بدون توجه به تجربه زیسته نسل جدید بازتولید کرد.

رجایی‌فرد آزمون و خطا را بخش جدایی‌ناپذیر فرایند طراحی عنوان کرد و گفت: دو گروه از نوجوانان را داریم که درباره طرح‌ها با آنها گفت‌و‌گو می‌کنیم. طرح‌ها را در اختیارشان می‌گذاریم و از آنها می‌خواهیم بدون تعارف و حتی بی‌رحمانه نظر بدهند؛ اینکه کدام طرح خوب است، کدام ضعیف است و دلیل انتخابشان چیست. این بازخورد‌ها در نهایت به ما کمک می‌کند تصمیم بگیریم یک طرح وارد مرحله تولید شود یا کنار گذاشته شود.

وی با اشاره به تغییر کارکرد دفتر در عصر فناوری گفت: طبیعی است که کارکرد دفتر نسبت به گذشته تغییر کرده باشد. زمانی که ما نوشتن را یاد گرفتیم، ابزار اصلی کاغذ و خودکار بود، اما امروز بسیاری از یادداشت‌ها، یادآور‌ها و امور روزمره در گوشی انجام می‌شود. حتی خود من در همین گفت‌و‌گو به جای نوشتن نکات، صدای مصاحبه را ضبط می‌کنم. این تغییر ناگزیر است، اما به معنای حذف دفتر نیست.

مدیر مجموعه هنری اردیبهشت افزود: من بیشتر روی دفتر‌هایی تمرکز کرده‌ام که کارکردی فراتر از دفتر مشق یا دفتر تلفن دارند؛ دفتر خاطره و دفتر‌هایی که فرد می‌تواند در آنها درباره آینده، آرزو‌ها و رویاهایش بنویسد. دفتر می‌تواند در میان شلوغی زندگی، فضایی برای آرامش و مرتب کردن ذهن باشد؛ بنابراین معتقدم دفتر حذف نمی‌شود، بلکه کارکرد آن تغییر می‌کند.

رجایی‌فرد در ادامه به چالش‌های موجود در بازار نوشت‌افزار اشاره کرد و گفت: شرایط اقتصادی، افزایش هزینه‌های تولید، کاهش نقدینگی و ریسک‌های ناشی از شرایط سیاسی و اجتماعی، تولیدکنندگان را با مشکلات جدی مواجه کرده است. بسیاری از فعالان این حوزه ایده‌های خوبی دارند، اما یا نقدینگی اجازه اجرای آن ایده‌ها را نمی‌دهد یا ریسک سرمایه‌گذاری مانع تأمین سرمایه می‌شود.

وی افزود: امروز بسیاری از کسب‌وکار‌ها بیشتر در وضعیت بقا قرار دارند تا رشد. تلاش می‌کنند حداقل وضعیت موجود خود را حفظ کنند. همین که یک مجموعه بتواند نیروی انسانی خود را در چنین شرایطی حفظ کند، اتفاق مهمی است. در شرایط فعلی، حفظ مجموعه و جلوگیری از کوچک‌تر شدن آن، خود نوعی موفقیت محسوب می‌شود.

رجایی‌فرد درباره مدل تولید اردیبهشت نیز اظهار کرد: مدل تولید ما کارخانه‌ای و انبوه نیست؛ تولیدمان متوسط و کارگاهی است و خودم مستقیماً بر فرایند تولید نظارت دارم. این‌طور نیست که حجم بسیار زیادی دفتر سفارش دهیم و منتظر محصول نهایی باشیم؛ بلکه تلاش می‌کنم مراحل تولید را از نزدیک دنبال کنم تا کیفیت محصول حفظ شود.

وی ادامه داد: امسال حجم سفارش‌های تولید ما به شکل محسوسی کاهش پیدا کرده است. بسیاری از فروشگاه‌ها با مشکلات مختلفی مواجه‌اند و به دلیل ریسک‌های موجود، سفارش‌های خود را کاهش داده‌اند. ما با بخش قابل‌توجهی از فروشگاه‌های تهران و حدود یک‌سوم شهرکتاب‌های کشور به‌صورت مستقیم همکاری داریم، اما بسیاری از آنها حداقل سفارش‌های خود را به حدود نصف یا حتی کمتر کاهش داده‌اند.

مدیر مجموعه هنری اردیبهشت فروش آنلاین را نیز یکی از بخش‌های مهم بازار نوشت‌افزار دانست و گفت: فروش اینترنتی در سال گذشته به دلیل حوادث و قطعی‌های طولانی اینترنت، آسیب جدی دید. هنوز شرایط به حالت عادی بازنگشته بود که دوباره جنگ و محدودیت‌های اینترنتی ایجاد شد و این مسئله ضربه سنگینی به بازار وارد کرد.

وی افزود: ما بخشی از محصولات، از جمله سررسید‌ها را از قبل تولید کرده بودیم و سرمایه‌گذاری انجام داده بودیم، اما قطعی اینترنت باعث شد فروش با مشکل مواجه شود. خوشبختانه پلتفرم‌های داخلی تا حدی توانستند این خلأ را جبران کنند و ما نیز بخشی از فروش خود را به این بستر‌ها منتقل کردیم.

رجایی‌فرد خاطرنشان کرد: امروز بسیاری از فروشگاه‌های فیزیکی نیز بخشی از فروش خود را به فضای آنلاین منتقل کرده‌اند؛ بنابراین وقتی اینترنت قطع می‌شود، تنها فروشگاه‌های اینترنتی آسیب نمی‌بینند، بلکه فروش آنلاین فروشگاه‌های فیزیکی نیز متوقف می‌شود. از سوی دیگر، فروشگاه‌ها به دلیل شرایط اقتصادی تمایل ندارند موجودی زیادی نگه دارند و سرمایه خود را در کالا حبس کنند. مجموعه این عوامل، تولیدکنندگان نوشت‌افزار را با شرایط دشواری مواجه کرده است.

وی در پایان تأکید کرد: با وجود تمام این چالش‌ها، هدف ما این است که کیفیت طراحی و ارتباط مخاطب با محصول حفظ شود. برای ما مهم است که یک دفتر پیش از آنکه به قیمت و مشخصات فنی‌اش شناخته شود، بتواند با تصویر و شخصیت خود مخاطب را جذب کند و بخشی از نیاز او به زیبایی، آرامش، خلاقیت و حال خوب را پاسخ دهد.

دوازدهمین دوره نمایشگاه ایران‌نوشت از تاریخ ۱۶شهریور تا۳۱ شهریورماه در رواق شرقی مصلی امام خمینی (ره) در حال برگزاری است.