۸۰ سال پس از سقوط حکومت رضاشاه درباره بحران مشروعیت در دوره رضاشاه با دکتر مظفر شاهدی، پژوهشگر ارشد تاریخ و نویسنده به گفتگو پرداختیم که در ذیل میآید.
۲۸ شهریور سال ۱۳۰۳ شمسی «میرزا حسین خان صبا» سردبیر روزنامه «ستاره ایران» درگذشت و چون از رضاخان انتقاد میکرد یک سیلی خورد که در آن روزگار به سیلی رضاخان به آزادی بیان تعبیر شد.
با شروع جنگ جهانی دوم، ایران اعلام بیطرفی کرد که به زعم برخی از حامیان رضاشاه، نشان از تدبیر و تلاش او برای دورکردن ایران از عوارض جنگ بود. اما نگاهی به رویدادهای شش ماه نخست سال ۱۳۲۰ چیز دیگری را نشان میدهد.
حسین فردوست میگوید: اگر میخواستید رضاخان خوشحال شود، درجه بدهد، مقام بدهد و یا پیشنهادی را تصویب کند، بهتر بود قبل از شروع، نام چند ملک را با مشخصات و قیمت آن مطرح میکردید و مطمئن بودید که کارتان انجام میشود!
«اردشیر ریپورتر» که از جاسوسهای انگلیس در ایران بود، از سوی دولت بریتانیا مأموریت مییابد که یک فرد نظامی و ضد دین را که با تشیع اثنی عشری مخالفت دارد، برای پادشاهی ایران معرفی کند و دولت انگلیس هم از او حمایت کند.
تقیزاده نان به نرخ روز میخورد و در حالی که از نداشتن «شجاعت اخلاقی و استقامت و استواری و مقاومت در برابر ارباب قدرت» در میان ایرانیان شکایت میکرد خودش «اهل تسلیم و زبونی» بود.
با قدرتگرفتن رضاخان در ایران، انگلیس که پلیس جنوب را با هدف تأمین منافع خودش در ایران ایجاد کرده بود، منحل کرد، این تصمیم بهمعنای انتقال قدرت، از پلیس جنوب به سیستم دیکتاتوری رضاخان بود.
ارتش ایران با اختیار داشتن جنگ افزارهای مدرن عصر رضاخانی به محض ورود نیروهای متفقین و اشغال ایران در جنگ جهانی دوم، در کسری از ساعت سقوط کرد و ایران و ایرانیان را تسلیم دول اجنبی کرد.