باشگاه خبرنگاران جوان؛ نرگس امام‌جمعه - ۱۲ اردیبهشت روزی که در خاطره‌ جمعی هر ایرانی، با نوری از قدردانی و عشقی فروزان بدرقه می‌شود. این روز، تنها یک مناسبت تقویمی نیست؛ بلکه فرصتی است تا بار دیگر به یاد آوریم چگونه دستان پرمهر معلم، الفبای زندگی را به ما آموخت و چگونه نگاه صبور او، چراغ هدایت مسیرِ آینده‌مان شد. 

در این میان، آموزگارانی چون زهرا سپیدکار بلداجی، آموزگار نمونه پایه پنجم، با درکی عمیق از این مسئولیت، پا به عرصه نهاده و تجربیات ارزشمند خود را با ما به اشتراک گذاشته‌اند؛ تجربیاتی که از عشق به دانش‌آموز و تعهد به رسالت معلمی سرچشمه می‌گیرد.

زهرا سپیدکار بلداجی، آموزگار نمونه پایه پنجم در گفت‌وگو با خبرنگار باشگاه خبرنگاران جوان با اشاره به اهمیت نقش معلم در جامعه و تربیت آینده‌سازان، گفت: وقتی فردی مسئولیت سنگین معلمی را می‌پذیرد، باید تا پایان این مسیر با صلابت و استواری گام بردارد؛ در این حرفه، عقب‌نشینی در میانه راه معنایی ندارد و معلم باید تمامی دغدغه‌ها و فشارهای بیرونی را پشت در کلاس درس جا بگذارد تا حق دانش‌آموز ضایع نشود.

وی افزود: من به عنوان فردی که به مقوله مسئولیت‌پذیری اهمیت ویژه‌ای می‌دهم، همواره تلاش کرده‌ام این رویکرد را در وجود خود پرورش دهم و معتقدم تمامی همکاران من نیز با چنین وجدان اخلاقی، در سخت‌ترین شرایط، وظیفه خود را به بهترین نحو انجام می‌دهند تا فرزندان این سرزمین به جایگاه‌های رفیع در جامعه دست یابند.

سازگاری با نسل جدید از طریق ارتقای دانش و تکنولوژی

این آموزگار نمونه در پاسخ به پرسشی درباره تفاوت‌های نسل جدید دانش‌آموزان با دهه‌های گذشته و نحوه برقراری ارتباط با آن‌ها، تصریح کرد: دانش‌آموزان امروز با نسل قدیم تفاوت‌های بنیادینی دارند؛ آنان بسیار پرشور، شاداب، کنجکاو و در حوزه فناوری و تکنولوژی حتی از معلمان خود پیشی گرفته‌اند.

سپیدکار ادامه داد: در مواجهه با این تفاوت‌ها، رویکرد من همواره نقدِ خود بوده است؛ به جای سرزنش شرایط یا دانش‌آموز، ابتدا انگشت اشاره را به سمت خودم گرفته‌ام تا ضعف‌های احتمالی را در روش تدریس یا نحوه تعامل شناسایی و رفع کنم.

وی با اشاره به اینکه نباید در این دنیای پرشتاب از دانش‌آموزان عقب ماند، تصریح کرد: پس از آغاز تدریس در مناطق عشایری و مشاهده نیازهای آموزشی که فراتر از دانش اکتسابی در دانشگاه بود، تصمیم به ادامه تحصیل گرفتم. در این راستا، رشته «تکنولوژی آموزشی» را در مقطع کارشناسی‌ارشد انتخاب کردم تا علاوه بر تسلط بر اصول طراحی آموزشی و سناریو‌نویسی، بتوانم در زمینه تولید محتوا و بهره‌گیری از ابزارهای نوین دیجیتال، همگام با دنیای دانش‌آموزان حرکت کنم.

این معلم نمونه گفت: هدف غایی نظام آموزشی، پرورش شهروندانی اخلاق‌مدار است که بتوانند در تمامی نقش‌های خود در جامعه، موفق و تأثیرگذار عمل کنند و این مهم جز با تعهد قلبی و به‌روزرسانی مستمر دانش معلمان محقق نخواهد شد.

سپیدکار، آموزگار نمونه پایه پنجم، بزرگترین چالش پیش روی معلمان را عدم تناسب محتوای کتب درسی با شرایط جغرافیایی مناطق مختلف و همچنین حجم بالای مطالب و عدم انطباق آن‌ها با سن و سطح شناختی دانش‌آموزان دانست.

سپیدکار با اشاره به تأثیر مثبت استفاده از تکنولوژی و ابزارهای نوین آموزشی در هدایت انرژی و خلاقیت دانش‌آموزان، اظهار کرد: با بهره‌گیری از بازی‌های آموزشی و محتواهای جذاب، تلاش می‌کنیم تا شور و هیجان دانش‌آموزان را در راستای مفاهیم درسی هدایت کرده و از سرکوب کنجکاوی آن‌ها جلوگیری کنیم. این رویکرد نه تنها به کنترل کلاس کمک می‌کند، بلکه باعث می‌شود یادگیری برای دانش‌آموزان هدفمند و لذت‌بخش باشد.

وی با تأکید بر اینکه نباید از اتفاقات خارج از حوزه کاری معلم و مسائل صنفی مانند معیشت فرهنگیان به عنوان بهانه‌ای برای کم‌کاری استفاده کرد، افزود: مسئولیت اصلی معلم، انجام وظیفه خطیر آموزش و پرورش است، اما متأسفانه اهداف کلان آموزشی که در وزارتخانه تصویب می‌شود، اغلب با واقعیت‌های جغرافیایی و نیازهای دانش‌آموزان در مناطق مختلف، خصوصاً مناطق عشایری، همخوانی ندارد.

کتب درسی؛ حجیم، غیرکاربردی و نامتناسب با توان شناختی دانش‌آموزان

سپیدکار با اشاره به حجم سنگین کتب درسی، به ویژه درس ریاضی پایه پنجم، و عدم تناسب آن با ساعات تدریس، گفت: این حجم زیاد مطالب، فرصت کافی را از معلم برای اجرای فعالیت‌های متنوع، ارزشیابی عمیق و تمرکز بر مفاهیم پایه سلب می‌کند. بسیاری از همکاران ما دغدغه اصلی‌شان، تنها اتمام کتاب درسی است، در حالی که این امر مانع یادگیری عمیق و کاربردی می‌شود.

وی افزود: متأسفانه بسیاری از مطالب درسی، به خصوص در ریاضی، با سن و سطح شناختی دانش‌آموزان تناسب ندارد. این امر موجب می‌شود دانش‌آموزان در پایه‌های بالاتر با مفاهیم پایه‌ای نیز مشکل داشته باشند و معلم مجبور شود بین تدریس مطالب کتاب فعلی و بازگشت به مفاهیم پایه‌های قبل، یکی را انتخاب کند که هر دو گزینه چالش‌برانگیز است.

این آموزگار نمونه با تأکید بر ضرورت تغییر ساختار کتب درسی، کاهش حجم آن‌ها و افزایش کاربردی بودن مطالب، بیان کرد: دانش‌آموزان مفاهیمی مانند جمع و تفریق را می‌آموزند، اما در حل مسائل کاربردی و تفکیک مفاهیم در زندگی روزمره با مشکل مواجه هستند. گنجاندن مسائل کاربردی در کتب درسی می‌تواند به شکوفایی استعدادها و افزایش توان حل مسئله دانش‌آموزان کمک شایانی کند.

در روز معلم، باید گفت معلم‌هایی که در کلاس درس می‌ایستند فقط انتقال‌دهنده‌ی محتوا نیستند، بلکه راه‌حل دشواری‌های آموزش‌اند؛ از یک سو با تأکید بر بازنگری در ساختار و کاهش حجم کتب درسی و افزودن مسائل کاربردی تلاش می‌کنند مفاهیم مثل جمع و تفریق، از حالت حفظی خارج شود و دانش‌آموزان بتوانند در زندگی واقعی مسائل را حل کنند. از سوی دیگر، در مناطق کمتر برخوردار که دسترسی به اینترنت و ابزارهای دیجیتال محدود است، تکیه‌ی صرف بر آموزش مجازی شکاف آموزشی را بیشتر می‌کند؛ بنابراین معلمان با وجود محدودیت‌ها و حتی چالش‌هایی مانند کندی ارسال محتوا در پیام‌رسان‌ها، آموزش حضوری را حتی در شرایط تعطیلی مدرسه با استفاده از فضاهایی مثل مسجد روستا ادامه می‌دهند و با عشق و تعهد، مانع افت تحصیلی دانش‌آموزان می‌شوند

 داریوش قربان‌تاج جلوه، آموزگار مدرسه روستای سویک در منطقه سیلوانای ارومیه، در گفت‌وگو با خبرنگار باشگاه خبرنگاران جوان با تشریح چالش‌های پیش روی آموزش در مناطق کمتر برخوردار، گفت: در شرایطی که بسیاری از دانش‌آموزان به اینترنت و ابزارهای دیجیتال دسترسی ندارند، اتکای صرف به آموزش مجازی، شکاف آموزشی را تشدید می‌کند. به همین دلیل، ما بر آموزش حضوری اصرار داریم، چرا که معتقدیم دانش‌آموزان در محیط کلاس، بهتر مطالب را فرا می‌گیرند و از افت تحصیلی جلوگیری می‌شود.

وی با بیان اینکه آموزش حضوری حتی در شرایط تعطیلی مدارس نیز باید به شکلی ادامه یابد، افزود: وظیفه ما به عنوان معلم، تلاش برای جلوگیری از عقب‌ماندگی تحصیلی دانش‌آموزان است. حتی اگر مدرسه تعطیل باشد، ما به عنوان معلم، درس خود را به صورت حضوری و در مکانی مناسب مانند مسجد روستا ارائه می‌دهیم تا چراغ علم در منطقه خاموش نشود.

دستمزد در قبال عشق به آموزش

این مدیر آموزگار فداکار در پاسخ به سؤالی مبنی بر عدم دریافت وجه در قبال تدریس حضوری، گفت: دانش‌آموزان ما در مناطق محروم هستند و نباید بار مالی مضاعفی بر دوش خانواده‌هایشان گذاشته شود. ما این کار را از روی علاقه و تعهد انجام می‌دهیم و دریافت پول در این شرایط، اولویت ما نیست.

قربان‌تاج جلوه، علاوه بر مشکل اصلی دسترسی به اینترنت و گوشی، به محدودیت‌های ارسال محتوا در پیام‌رسان‌ها نیز اشاره کرد و گفت: حتی در صورت استفاده از پیام‌رسان‌های داخلی مانند شاد ارسال کلیپ‌ها و محتواهای آموزشی با تأخیر و مشکلات فراوانی همراه است که این امر فرآیند تدریس را کند و دشوار می‌کند.

وی افزود: علاوه بر اینترنت، گاهی با انتقاد برخی اولیا مبنی بر عدم ضرورت برخی دروس نیز روبرو هستیم که این خود چالشی دیگر برای ماست. همچنین، علی‌رغم تلاش برای استفاده از فضای مدرسه، در صورت عدم امکان، از فضاهای دیگر مانند مسجد روستا برای برگزاری کلاس‌های درس بهره می‌بریم.

این معلم پرتلاش، هدف اصلی خود را جلوگیری از افت تحصیلی و عقب‌ماندگی درسی دانش‌آموزان بیان کرد و گفت: با وجود تمام این مشکلات، ما تلاش می‌کنیم تا با ارائه آموزش حضوری، مفاهیم درسی را به بهترین نحو به دانش‌آموزان منتقل کنیم و اجازه ندهیم شرایط، مانع رشد و یادگیری آن‌ها شود.

باشگاه خبرنگاران جوان، با گرامیداشت این روز، از تمامی معلمان تشکر و قدردانی می‌کند و برای آنان آرزوی موفقیت و شادی دارد.