باشگاه خبرنگاران جوان - رهبران اروپای غربی که در چهار سال گذشته هر تانک، گلوله و موشکی را که می‌توانستند به دست بیاورند، به اوکراین فرستادند، این هفته ناگهان به نفع دیپلماسی و همزیستی مسالمت‌آمیز با روسیه تغییر موضع دادند. آیا باید این هفته را نقطه عطفی واقعی در ارتباط با جنگ اوکراین دانست یا فقط لحظه‌ای کوتاه در قاره اروپا زیر فشار آمریکا بوده است ؟ 

مکرون چه گفت؟

رئیس‌جمهور فرانسه، امانوئل مکرون، پیشتاز این تغییر لحن شد. او ماه گذشته اعلام کرد که «به عنوان اروپایی‌ها و اوکراینی‌ها، برای ما مهم است که چارچوب مناسبی پیدا کنیم تا دوباره با مسکو تعامل کنیم». مکرون افزود که اروپایی‌ها باید این کار را «در هفته‌های آینده» انجام دهند. مکرون پیش از آغاز عملیات نظامی ویژه روسیه در اوکراین در سال ۲۰۲۲، چندین بار با ولادیمیر پوتین تلفنی گفت‌و‌گو کرده بود. تماس‌ها در ماه ژوئیه گذشته از سر گرفته شد، هرچند هر دو رهبر فقط دیدگاه‌های مخالف خود را تکرار کردند: مکرون از پوتین خواست آتش‌بس در اوکراین را بپذیرد، اما پوتین — که آتش‌بس را ترفندی برای بازسازی و تقویت ارتش اوکراین می‌داند — تأکید کرد که هر توافقی باید «جامع، بلندمدت و ریشه‌ای باشد و علل اصلی بحران اوکراین را برطرف کند».

آیا ملونی هم موافق است؟

جورجیا ملونی، نخست‌وزیر ایتالیا، روز جمعه گذشته گفت: «فکر می‌کنم مکرون در این موضوع درست می‌گوید. زمان آن رسیده که اروپا هم با روسیه گفت‌و‌گو کند». او افزود: «اگر اروپا تصمیم بگیرد در این مرحله از مذاکرات فقط با یکی از دو طرف صحبت کند، می‌ترسم در نهایت سهمش بر روی زمین و پس از مذاکرات محدود شود». ملونی، که یکی از حامیان صریح اوکراین بوده، در رأس دولتی ائتلافی قرار دارد که حزب لگا به رهبری معاون نخست‌وزیر ماتئو سالوینی نیز در آن حضور دارد. سالوینی مدت‌هاست که خواستار مذاکره با پوتین است و ماه گذشته استدلال کرد: «اگر هیتلر و ناپلئون در تلاش برای به زانو درآوردن مسکو شکست خوردند، اوکراین و اتحادیه اروپا هم شکست خواهند خورد».

دو روز پس از اینکه صدراعظم آلمان، فریدریش مرتس، اعلام کرد «آلمان مسئولیت امنیت اوکراین را بر عهده خواهد گرفت»،  موضع خود را تغییر داد و گفت: «کل این ماجرا — یعنی توافق صلح در اوکراین — بدون رضایت روسیه کار نمی‌کند». سپس روز چهارشنبه، مرتس در یک کنفرانس اقتصادی گفت اتحادیه اروپا باید «دوباره تعادل را با بزرگ‌ترین همسایه اروپایی‌مان پیدا کند» و افزود: «اگر صلح برقرار شود... آنگاه می‌توانیم با اطمینان بسیار زیادی به آینده پس از سال ۲۰۲۶ نگاه کنیم». این همان فریدریش مرتس است که سال گذشته برای مصادره دارایی‌های مسدودشده روسیه فشار می‌آورد و با افتخار از تأمین سیستم‌های موشکی دوربرد برای اوکراین سخن می‌گفت.

 چرا اروپایی‌ها حالا موضع‌شان را تغییر داده‌اند؟

مکرون و ملونی هر دو اتحادیه اروپا را تحت فشار گذاشته‌اند تا نماینده‌ای ویژه برای مذاکره مستقیم با پوتین تعیین کند. هرچند مقام‌های اتحادیه هنوز اعلام نکرده‌اند که چنین شخصی را منصوب خواهند کرد یا نه، اما سخنگوی کمیسیون اروپا، پائولا پینو، روز دوشنبه گفت: «واضح است که در مقطعی، باید گفت‌و‌گو‌هایی هم با رئیس‌جمهور پوتین انجام شود.» پولیتیکو روز چهارشنبه گزارش داد که آنچه رهبران اروپایی واقعاً از آن می‌ترسند، این است که در حاشیه قرار بگیرند در حالی که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، و فرستاده‌اش، استیو ویتکوف، بدون حضور اروپا با روسیه به توافق برسند.

مکرون این نگرانی را تأیید کرده است. او ماه گذشته به لو فیگارو گفت: اگر اروپا جایی در میز مذاکره نداشته باشد، «ما فقط با خودمان حرف می‌زنیم» در حالی که آمریکایی‌ها «به تنهایی با روس‌ها گفت‌و‌گو خواهند کرد». ملونی هم این هفته اشاره کرد که اکنون «صدا‌های زیادی» به نام اروپا صحبت می‌کنند و یک نقطه تماس واحد می‌تواند مذاکرات با روسیه را ساده‌تر کند.

روس‌ها چه فکر می‌کنند؟

دمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، روز جمعه به خبرنگاران گفت مسکو از «تغییر مثبت» در اظهارات اروپا استقبال می‌کند. او گفت: «هرچند عجیب به نظر برسد»، دیدگاه‌های بیان‌شده در این اظهارات «کاملاً با دیدگاه مسکو همخوانی دارد». پسکوف اشاره کرد که پیش از این اروپایی‌ها «بیانات آرمان‌گرایانه» صادر می‌کردند و خواستار «شکست قاطع روسیه» بودند. او افزود: «اگر این اظهارات اخیر واقعاً بازتاب دیدگاه استراتژیک اروپایی‌ها باشد، نشان‌دهنده تکامل مثبت در موضع آنهاست.»

پوتین روز پنج‌شنبه در کرملین، هنگام دیدار با سفیران جدید خارجی، گفت روسیه «آماده است سطح روابط مورد نیاز خود با اروپا را بازگرداند». او اظهار داشت: «دوست داریم باور کنیم که با گذشت زمان، وضعیت تغییر خواهد کرد و کشور‌های ما به گفت‌وگوی سازنده و عادی بازمی‌گردند»، اما هشدار داد که این امر تنها زمانی ممکن است که «احترام به منافع ملی روسیه و توجه به نگرانی‌های امنیتی مشروع آن» رعایت شود.

منبع: آرتی